Әлеуметтік желіде «Ашық сабақ» жобасынан үзінді ретінде тараған видео қызу талқыға түсті. Кадрдағы кейіпкерлердің бір-біріне дөрекі, бейәдеп сөздер айтуы көрермендердің бір бөлігінің наразылығын туғызды. Әнші Гүлсім Нұрғабыл мұндай контенттің балаларға ықпалына алаңдап, «біреудің еңбегін осылай қорлау — әзіл емес» деп пікір білдірді деп жазады Democrat.kz.
Threads желісінде тараған видеода «Ашық сабақ 2 сезон» деген белгі бар. Көрініс сынып бөлмесіне ұқсас декорацияда түсірілген. Кейіпкерлер арасында сөз қағысы жүріп, диалог барысында бір-бірінің сырт келбетін, жеке басын кемсітуге ұқсайтын сөздермен қатар бейәдеп әрі ауыр тіркестер айтылады. "Әп...уіме тағып жаздым атыңды" деп "сабақта" ән салған жігіттердің өлеңдері толған бейәдеп сөздер.
Видео әзіл-сықақ контенті ретінде ұсынылғанға ұқсайды. Алайда оның үзіндісін көрген бірқатар желі қолданушысы мұндай қалжыңның шектен шыққанын айтып жатыр.
Әнші Гүлсім Нұрғабыл да видеоға назар аударып, өткір пікір білдірді.
«Мынау не сұмдық өзі? Сонда ауыздарына келгенін айтып, біреудің қанша еңбектеніп шығарған әнін мазақ ету, оған қоса ауыр сөздер айту қалыпты жағдай болып кеткен бе?» — деп жазды ол.
Әншіні әсіресе мұндай сөздердің әлеуметтік желі арқылы жасөспірімдерге жетуі алаңдатқан.
Оның пікірінше, мәселе белгілі бір әннің немесе адамның сыналуында ғана емес. Көпшілікке ұсынылатын контенттегі сөз мәдениеті мен оның көрерменге ықпалында.
«Біреудің еңбегін осылай қорлау — әзіл емес. Әнді ұнатпау бір бөлек, ал аузыңа келгенін айтып, мазақ қылу — бір бөлек. Ең өкініштісі, өсіп келе жатқан іні-қарындастарымыз осыны көріп өседі», — деп жазды Гүлсім Нұрғабыл.
Ол мұндай дүниелерге заң жүзінде жауапкершілік болғанын қалайтынын да жеткізген.
«Ертең бала осыны қайталаса ше?»
Жазба астындағы пікірлер екіге жарылған. Наразы болғандардың бір бөлігі видеодағы лексиканың балаларға әсерін сөз етті.
«Шынымен де қолға алу керек осыны. Менің сіңілім көріп, үйде қайталап жүр. Балаға түсінбейді сосын ғой олай айтуға болмайды деп тоқтаттық. Бұны дәл осылай қаншама бала қайталап жүр», — деп жазған желі қолданушыларының бірі.
Гүлсім Нұрғабыл да осы пікірге жауап беріп:
«Ертең өз бала-шағаң осылай айтып жүргенде көресің. Ұстазына, достарына айтқанда әлі талай таяқ жейді, бұл норма емес», — деген.
Тағы бір қолданушы:
«Бізге жараспайды ондай нәрселер. Американдық үшін бұл норма, бірақ бізден естіп қалсаң, жүрегім ауырады, мына заман қайда барып жатыр деп», — деп пікір қалдырған.
«Бұларда ұлттық құндылық деген жоқ қой», «Ойбуй, не деген масқара мынау?» деген сыни пікірлер де кездеседі.
Кейбір оқырмандар жобаны жасаған продюсерлердің жауапкершілігін көтеріп, мұндай контенттің қалай эфирге немесе әлеуметтік желіге шыққанына сұрақ қойған.
«Ұнамаса, неге қарайсыз?»
Дегенмен желідегілердің бәрі бұл пікірмен келіскен жоқ.
Кей көрермен «Ашық сабақтағы» сөздерді жастарға арналған әзіл контентінің бір бөлігі деп қабылдайтынын жазған.
«Ұнамаса неге қарайсыз? Бұларда өз аудиториясы бар, оларға жағады осындай әзіл контент», — деген пікір қалдырған қолданушы бар.
Тағы бірі видеодағы әнге қатысты қалжыңға:
«Ей, інім, сен малысың, соны ұмытпа, ешексің», — деп пікір білдірген.
Ал басқа оқырман:
«Веселая песня, мне нравится», — деп, керісінше, контенттің өзіне ұнайтынын жазған.
Осылайша желідегі дау екі мәселеге тірелді. Бір тарап шығармашылық еркіндік пен әзілдің өз аудиториясы болатынын алға тартса, екінші тарап миллиондаған қаралым жинай алатын контент авторларының жас көрермен алдындағы жауапкершілігін көтеріп отыр.
Әзілдің шегі қай жерде?
Бұл дауда бір маңызды жайтты ажыратқан жөн. Дөрекі әзілді ұнатпау — бір мәселе, ал мұндай контентке заңмен тыйым салу — мүлде басқа мәселе. Гүлсім Нұрғабылдың «заң жүзінде жауапкершілік болуы тиіс» дегені — оның жеке пікірі. Скриншоттарда аталған видеоға байланысты мемлекеттік органның шешімі, құқықтық баға немесе қандай да бір ресми тексеру туралы мәлімет жоқ.
Сол сияқты видеодағы көріністің толық контексті де ұсынылған скриншоттардан анықталмайды. Сондықтан үзіндідегі кейіпкерлердің сөзін жобаны жасаушылардың жеке көзқарасы ретінде көрсету дұрыс емес.
Алайда әлеуметтік желідегі пікірталас бір мәселені анық көрсетті: көпшілікке арналған әзіл контентінде бейәдеп сөздің қаншалықты орынды екені және оны балалардың оңай көре алуы қоғамның бір бөлігін алаңдатып отыр.
«Ашық сабақ» авторларының немесе продюсерлерінің осы сынға қатысты жауабы ұсынылған материалдарда жоқ. Егер жоба өкілдері пікір білдірсе, олардың ұстанымы да материалда берілуге тиіс.
Дереккөз: Гүлсім Нұрғабылдың Threads желісіндегі жазбасы және оның астындағы ашық пікірлер. Threads-тегі түпнұсқа жазба
Ескерту: мақалада видеода айтылған бейәдеп сөздер әдейі сөзбе-сөз берілген жоқ.
