Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге көтеру жоспарланып отыр. Бұл өзгеріс 1,8 миллионға жуық азаматтың, оның ішінде бюджет саласындағы 370 мыңнан астам қызметкердің табысына әсер етпек. Сонымен қатар бала күтіміне байланысты төленетін әлеуметтік төлемнің ең жоғары мөлшері 308 мың теңгеге дейін өсуі мүмкін. Алайда Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі ең төменгі жалақының көтерілуі барлық қызметкердің айлығы мен барлық жәрдемақы бірдей өседі деген сөз емес екенін ескертті, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстанда ең төменгі жалақы мөлшерін арттыруға дайындық жүріп жатыр. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2026 жылғы 28 қазандағы Жолдауында айтылған тапсырмаға сәйкес, Үкімет 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап бұл көрсеткішті 110 мың теңгеге жеткізуді жоспарлап отыр.
Қазір еліміздегі ең төменгі жалақы 85 мың теңгені құрайды. Жоспарланған өсім — 25 мың теңге немесе 29,4 пайыз.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің алдын ала есебіне сәйкес, бұл өзгеріс шамамен 1,8 миллион жалдамалы жұмыскердің табысына әсер етеді.
Олардың арасында бюджет саласында қызмет ететін 370 мыңнан астам азамат бар.
Бір миллионнан астам адам 85–110 мың теңге аралығында жалақы алады
Министрліктің мәліметінше, қазір Қазақстанда 1 миллион 63 мыңға жуық жалдамалы жұмыскердің айлығы 85 мыңнан 110 мың теңгеге дейінгі аралықта.
Бұл көрсеткіш елдегі табысы төмен қызметкерлердің елеулі бөлігін көрсетеді.
Егер ең төменгі жалақы 110 мың теңге болып бекітілсе, жұмыс уақытын толық орындаған қызметкерге жұмыс беруші одан төмен айлық белгілей алмайды.
Алайда бұл сома салықтар мен міндетті ұсталымдарға дейінгі жалақы екенін ескеру қажет.
Яғни қызметкердің қолына алатын ақшасы 110 мың теңгеден аз болуы мүмкін.
Сондай-ақ толық емес жұмыс күнімен немесе жарты мөлшерлемемен жұмыс істейтін адамдардың еңбекақысы атқарған жұмысының көлеміне қарай есептеледі.
110 мың теңге кімдерге міндетті түрде төленеді?
Еңбек заңнамасына сәйкес, ең төменгі жалақы қызметкер белгіленген жұмыс уақытының нормасын толық орындап, еңбек міндеттерін атқарған жағдайда қолданылады.
Мәселен, толық мөлшерлемемен жұмыс істейтін адамның айлығы 90 мың теңге болса, жаңа талап күшіне енгеннен кейін жұмыс беруші оны кемінде 110 мың теңгеге жеткізуге міндетті болады.
Ал қазір 200 мың немесе 300 мың теңге алып жүрген қызметкердің жалақысы осы өзгеріске байланысты автоматты түрде 29,4 пайызға өспейді.
Олардың табысын арттыру мәселесі жұмыс берушінің еңбекақы төлеу жүйесіне, еңбек шартына және басқа да шешімдерге байланысты.
Сондықтан министрлік мәлімдеген 1,8 миллион адамның барлығы бірдей 25 мың теңге қосымша алады деп түсінуге болмайды.
Бала күтіміне берілетін төлем 308 мың теңгеге жетуі мүмкін
Ең төменгі жалақының артуы Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін кейбір төлемдердің есептелуіне де ықпал етеді.
Атап айтқанда, әлеуметтік аударымдарды есептеу үшін қолданылатын ең төменгі табыс мөлшері 85 мыңнан 110 мың теңгеге, ал ең жоғары шегі 595 мыңнан 770 мың теңгеге дейін өседі.
Бұл бала күтімі, жұмысынан айырылу, еңбекке қабілеттіліктен айырылу және жүктілік пен босануға байланысты төлемдердің шекті мөлшеріне әсер етуі мүмкін.
Мәселен, бала бір жарым жасқа толғанға дейін күтіміне байланысты берілетін ай сайынғы әлеуметтік төлемнің есептік ең жоғары мөлшері қазіргі 238 мың теңгеден 308 мың теңгеге дейін ұлғаюы ықтимал.
Айырмашылық — 70 мың теңге.
Алайда бұл әрбір ата-ана ай сайын 308 мың теңге алады деген сөз емес.
Әлеуметтік төлемнің нақты мөлшері азаматтың бұрынғы табысына, әлеуметтік аударымдарына және қолданыстағы есептеу тәртібіне байланысты белгіленеді.
Оның үстіне, әлеуметтік төлемдерді есептегенде алдыңғы айлардағы табыс ескерілетіндіктен, жаңа шектің әсері бірден толық байқалмауы мүмкін.
Зейнетақы мен жәрдемақылар да 29 пайызға өсе ме?
Бұл мәселеде маңызды айырмашылық бар.
Қазақстанда зейнетақылар мен көптеген мемлекеттік жәрдемақылардың мөлшері ең төменгі жалақыға тікелей байланысты емес.
Олар айлық есептік көрсеткіш, ең төменгі күнкөріс деңгейі және заңнамада белгіленген өзге де көрсеткіштер негізінде есептеледі.
Сондықтан ең төменгі жалақының 29,4 пайызға көтерілуі барлық зейнетақы мен жәрдемақы дәл осындай мөлшерде артады дегенді білдірмейді.
Олардың өзгерісі бөлек белгіленеді.
25 мың теңгелік өсім халықтың тұрмысын қаншалықты жақсартады?
Ең төменгі жалақыны көтеру — табысы төмен азаматтарды қолдауға бағытталған шара.
Алайда оның нақты нәтижесі тауарлар мен қызметтердің бағасына да байланысты.
Азық-түлік, коммуналдық қызмет, баспана жалдау және көлік шығындары өскен жағдайда жалақыға қосылған 25 мың теңгенің сатып алу қабілетіне әсері шектеулі болуы мүмкін.
Сондықтан ең төменгі жалақының номиналды өсімі мен азаматтардың нақты табысының артуы бірдей ұғым емес.
Министрлік қазіргі уақытта жалақысы өсетін қызметкерлердің санаттарын нақтылап, қажетті бюджет шығындарын есептеп жатыр.
Ал 110 мың теңгелік жаңа мөлшерді заңнамалық тұрғыдан бекіту жұмыстары жалғасуда.
2027 жылдың 1 қаңтарына жоспарланған өзгеріс жүзеге асса, бұл ең алдымен ең төмен жалақы алатын азаматтарға әсер етеді.
Дегенмен қоғам үшін басты мәселе ең төменгі жалақының қанша теңгеге өскені ғана емес, сол ақшаға қаншалықты өмір сүруге болатыны болып қала береді.
Өйткені 110 мың теңге — еңбекке төленетін ең төменгі заңды мөлшер. Ал оның бір айлық тұрмысқа жеткілікті болуы — мүлде басқа мәселе.