«Министрге бес сұрақ!»: Ардагер ұстаз Жұлдыз Сүлейменоваға үндеу жасады 

«Министрге бес сұрақ!»: Ардагер ұстаз Жұлдыз Сүлейменоваға үндеу жасады 

Ардагер ұстаз Нұргүл Әбілдина Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменованың білім беру саласындағы реформаларының құқықтық негізіне қатысты мәселе көтерді. Оның айтуынша, 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап мектептерге енгізілген жаңа оқу курстарының нормативтік құжаттары уақытында бекітілді ме деген сұрақ туындайды. Педагог мектеп директорлары мен мұғалімдерден заң талаптарын орындауды талап ететін министрліктің өзі осы талаптарды қаншалықты сақтап отырғанын сұрады. Әбілдина білім беру жүйесіндегі өзгерістер заңды рәсімдерден бұрын жүрмеуге тиіс екенін ескертті, деп жазады Democrat.kz.

Ардагер ұстаз Нұргүл Әбілдина Facebook парақшасында Оқу-ағарту министрлігінің білім беру жүйесіне енгізіп жатқан өзгерістеріне қатысты көлемді сыни жазба жариялады.

Ол министр Жұлдыз Сүлейменованың білім мазмұнын жаңарту бастамаларына қарсы емес екенін, алайда мұндай өзгерістердің заң талаптарына сай рәсімделуі маңызды екенін атап өткен.

«ЗАҢ ЖӘНЕ МИНИСТР: ЗАҢДЫ КІМ САҚТАУЫ ТИІС?» – деп басталады ардагер ұстаздың жазбасы.

Автордың айтуынша, мемлекеттік басқаруда заң талаптарының сақталуы барлық деңгейде бірдей қамтамасыз етілуі қажет.

«Білім беру реформасы «алдымен жариялап, енгізіп, талап етеміз, содан кейін нормативтік негізін іздеп, құжаттарды сәйкестендіреміз» деген қағидатпен жүргізілмеуі тиіс.

Мемлекеттік басқаруда бір-біріне қайшы келмеуі керек екі ұғым бар: ЗАҢ ЖӘНЕ МИНИСТРДІҢ ЖАУАПКЕРШІЛІГІ», – деп жазған Нұргүл Әбілдина.

«Оқу жылы басталды. Ал құжаттар қашан бекітілді?»

Ардагер ұстаз 2026–2027 оқу жылына арналған жаңа оқу курстарының енгізілу тәртібіне назар аударған.

Оның жазуынша, 1 қыркүйектен бастап мектептерде бірнеше жаңа курс енгізілетіні жарияланған.

Атап айтқанда, 5–7-сыныптарға «Конституция негіздері», 8–11-сыныптарға «Заң және тәртіп», 5–11-сыныптарға «Жеке қауіпсіздік» курстары жоспарланған.

Нұргүл Әбілдина бұл бағыттардың маңыздылығын жоққа шығармайды.

Алайда оның негізгі сұрағы — аталған өзгерістер мектептерге қандай нормативтік құжаттардың негізінде енгізілген?

«Алайда заңды сұрақ туындайды: мектептер оқу жылының алғашқы күнінен бастап осы курстарды оқытуды ұйымдастыру үшін нақты қандай қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерге сүйенуі тиіс еді?» – деп жазған ол.

«Оқу жылы басталғаннан кейін ғана қоғамдық талқылауға шығарылған»

Жазба авторы министрліктің №399 бұйрығына енгізілетін өзгерістер жобасының жарияланған мерзіміне ерекше тоқталған.

Оның айтуынша, үлгілік оқу бағдарламаларына қатысты өзгерістер жобасы қоғамдық талқылауға 2026 жылғы 10 қыркүйекте, яғни оқу жылы басталғаннан кейін шығарылған.

«Олай болса, министрге мынадай сұрақ қойылады: егер оқу бағдарламалары әлі қоғамдық талқылау кезеңінде болса, мектептер 1 қыркүйектен бастап жаңа талаптарды қандай нормативтік негізде іске асыруы тиіс?» – деген сауал тастаған ардагер ұстаз.

Автор бұл жағдайды білім мазмұнын жаңарту мәселесі ғана емес, мемлекеттік басқарудағы құқықтық рәсімдердің сақталуына қатысты мәселе деп санайды.

Оның пікірінше, мектеп директорлары жаңа оқу жоспарларын әзірлеп, педагогтерге сағат бөліп, тарификация жүргізуі үшін тиісті құжаттар өзара сәйкестендірілген болуы қажет.

«Министр заңнан жоғары тұрмайды»

Нұргүл Әбілдина жазбасында білім беру саласын реттейтін бірнеше негізгі құжатқа тоқталған.

Олардың қатарында үлгілік оқу бағдарламаларын реттейтін №399, мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарына қатысты №348 және үлгілік оқу жоспарларын реттейтін №500 бұйрықтар бар.

Ардагер ұстаз «Білім туралы» заңның 14 және 28-баптарына да назар аударған.

Оның пікірінше, бұл құжаттар бір-бірімен үйлесімді қолданылуға тиіс.

«Министр — өз қалауынша шешім қабылдауға құқылы бар, мемлекеттен бөлек тұрған дербес институт емес. Министр, ең алдымен, өзі жауапты саланы реттейтін заңнама талаптарын сақтауға міндетті», – деп жазған ол.

Автордың ұстанымы бойынша, білім беру реформасының қажеттілігі оны жүзеге асырудағы құқықтық талаптарды айналып өтуге негіз бола алмайды.

«Мектеп директоры ма, әлде министр ме?»

Жазбадағы тағы бір өткір мәселе — нормативтік құжаттар арасында сәйкессіздік туындаған жағдайда жауапкершіліктің кімге жүктелетіні.

Нұргүл Әбілдина мектеп басшыларының оқу жоспарын әзірлеу, мұғалімдердің жүктемесін бөлу, тарификация жүргізу және оқу процесін қаржыландыру міндеттерін атап өткен.

Егер жоғары деңгейде бекітілуі тиіс құжаттар бір-біріне сәйкес келмесе, мектеп директорларының қандай негізге сүйеніп шешім қабылдайтыны түсініксіз болуы мүмкін.

«Осы жерде принципті сұрақ туындайды: білім беру жүйесіндегі құқықтық айқындыққа кім жауапты — мектеп директоры ма, әлде нормативтік өзгерістерді бастамашылық етіп, бекітетін министр ме?» – деп сұраған ол.

Ардагер ұстаздың пікірінше, білім беру ұйымдарының басшыларынан министрлік талаптарын орындауды сұраумен қатар, сол талаптардың нақты құқықтық негізін қамтамасыз ету де маңызды.

Министрлікке қойылған бес сұрақ

Нұргүл Әбілдина өз жазбасында Оқу-ағарту министрлігі жауап беруге тиіс деп есептейтін сауалдарын нақтылаған.

Олар жаңа оқу курстарының қандай нормативтік актілер негізінде енгізілгеніне, құжаттардың мемлекеттік тіркеуден өтуіне, мектеп жоспарларының уақытында келісілгеніне және ықтимал заң бұзушылық үшін жауапкершіліктің кімге жүктелетініне қатысты.

Әсіресе ол нормативтік өзгерістердің қашан заңды күшіне енгенін анықтау қажет деп санайды.

«Егер ведомствоның өзі реформаларды жүргізу кезінде заң талаптарын мінсіз сақтаудың үлгісін көрсете алмаса, педагогтерден заңды сақтауды талап етуге болмайды», – деп жазған ардагер ұстаз.

Оның пікірінше, мектептер құқықтық негіздері толық рәсімделмеген шешімдерді жүзеге асыратын тәжірибе алаңына айналмауы керек.

Заң талаптары министрге де ортақ

Нұргүл Әбілдина білім саласын жаңарту қажеттігін мойындай отырып, реформалардың қабылдану тәртібіне қатысты күмәнін білдірген.

«Мемлекеттік маңызы бар бастамамен рәсімдік заңбұзушылықтарды ақтауға болмайды.

Құқықтық негіздері әлі толық рәсімделмеген шешімдерді іске асыру үшін мектептерді тәжірибе алаңына айналдыруға болмайды», – деп жазған ол.

Сонымен қатар автор министрлік ресми түрде нақты қандай құжаттардың қолданыста болғанын түсіндіруге тиіс деген ұстаным білдірген.

Алайда жазбада келтірілген мерзімдердің өзі жаңа курстардың міндетті түрде заңсыз енгізілгенін дәлелдемейді. Мұндай қорытынды жасау үшін бұйрықтардың толық мәтінін, мемлекеттік тіркелуін, күшіне ену мерзімін және оқу процесіне қолданылу тәртібін салыстыру қажет.

Әзірге ардагер ұстаз көтерген мәселе — министрліктің нормативтік шешімдерінің заңдылығын ашық түсіндіру туралы талап.

Нұргүл Әбілдина жазбасын мемлекеттік басқарудағы жауапкершілікке қатысты мынадай тұжырыммен аяқтаған:

«Заң мен тәртіп жаңа мектеп пәнінен басталмайды. Заң мен тәртіп білім беру жүйесін басқаратын тұлғалардың жауапкершілігінен басталады».

Осылайша, ардагер ұстаз Жұлдыз Сүлейменованың білім саласындағы жаңашылдықтарының мазмұнынан бұрын, оларды қабылдау мен жүзеге асыру тәртібіне назар аударып отыр.

Оның басты талабы — мұғалім мен мектеп директорына қойылатын заң талаптарының министрлік деңгейінде де бірдей сақталуы.

 

Барлық жаңалықтар