Қазақстанда профилактикалық екпе алмаған балалардың мектеп пен балабақшаға баруына шектеу қойылуы мүмкін. Алайда бұл барлық балаға бірдей қолданылатын тыйым емес. Денсаулық сақтау вице-министрі Манас Рамазановтың айтуынша, шешім сыныптағы немесе балабақша тобындағы ұжымдық иммунитет деңгейіне байланысты қабылданады. Әсіресе қызылша сияқты жұқпалы аурулар таралған жағдайда шектеу күшейтіледі. Ал балабақшаларда ұжымдық иммунитеттің ең төменгі көрсеткіші 90 пайыз болуы керек, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстанда екпе алмаған балалардың білім беру ұйымдарына бару тәртібі қайтадан күн тәртібіне шықты.
16 қарашада Құрылтайда өткен брифингте Денсаулық сақтау вице-министрі Манас Рамазанов журналистердің осы мәселеге қатысты сұрағына жауап берді.
Тілшілер кейбір ата-аналардың балабақшаларға екпе алмаған балалардың келуіне алаңдайтынын жеткізген. Олардың пікірінше, мұндай жағдай қызылша және басқа да жұқпалы аурулардың таралу қаупін арттыруы мүмкін.
Осыған байланысты Денсаулық сақтау және Оқу-ағарту министрліктері аурушаңдық көбейген кезде екпе алмаған балалардың сабаққа қатысуын уақытша шектейтін ортақ шешім қабылдай ма деген сұрақ қойылған.
Манас Рамазанов мұндай жағдайларды реттейтін талаптар қазірдің өзінде бар екенін мәлімдеді.
«Сыныптағы балалардың басым бөлігі екпе алмаса, шектеу қойылады»
Вице-министрдің түсіндіруінше, баланың мектепке немесе балабақшаға бару мүмкіндігі ұжымдық иммунитетке байланысты.
Егер сыныптағы немесе топтағы балалардың басым бөлігі екпе алған болса, екпе алмаған бір баланың қатысуы ұжымдағы қорғаныс деңгейіне айтарлықтай әсер етпеуі мүмкін.
Мұндай жағдайда балаға сабаққа қатысуға рұқсат беріледі.
Ал балалардың басым бөлігі вакцина алмаған ұжымда жұқпалы аурудың таралу қаупі жоғарылайтындықтан, шектеу қолданылуы мүмкін.
Манас Рамазанов әр жағдай жеке қарастырылуы қажет екенін атап өтті.
Демек, екпе алмаған балалардың барлығына мектепке немесе балабақшаға баруға жаппай тыйым салынып отырған жоқ.
Балабақшада 90 пайыздық талап бар
Қазақстанда профилактикалық екпе алмаған балаларды балабақшаға қабылдауға қатысты арнайы талаптар бекітілген.
Қолданыстағы тәртіп бойынша балабақша тобындағы балалардың кемінде 90 пайызы жоспарлы профилактикалық екпелерді алған болуы қажет.
Ал екпе алмаған балалардың үлесі 10 пайыздан аспауға тиіс.
Мәселен, 20 бала тәрбиеленетін топта кемінде 18 бала екпе алған болса, қалған екі баланы қабылдауға мүмкіндік бар.
Бірақ бұл талапты барлық мектеп сыныптарына ешбір ерекшеліксіз қолданылатын норма деп түсінуге болмайды. Балабақша топтарын қалыптастыру ережелері мен мектептердегі эпидемияға қарсы шектеулердің құқықтық тәртібі бөлек.
Сондай-ақ баланың екпе алмауына медициналық қарсы көрсетілімдердің болуы да ескеріледі.
Қызылша анықталса, оқушылар сабақтан уақытша шеттетілуі мүмкін
Қазақстанның Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2026 жылғы 19 ақпандағы қаулысында қызылшаның таралуына қарсы шаралар белгіленген.
Құжатта балабақшалардағы екпемен қамту деңгейін кемінде 90 пайызға жеткізу, сондай-ақ қызылша жағдайлары тіркелген кезде екпе алмаған балаларды мектеп пен балабақшадан уақытша шеттету шаралары көзделген.
Бұл талап жұқпалы аурудың таралуына тосқауыл қоюға бағытталған.
Қызылша — ауа арқылы өте жылдам таралатын жұқпалы ауру. Ол әсіресе вакцина алмаған балалар үшін қауіпті.
Аурудың асқынуы өкпенің қабынуына, ми зақымдануына және өзге де ауыр жағдайларға әкелуі мүмкін.
Сондықтан ұжымдық иммунитет тек жеке баланың емес, бүкіл сыныптың немесе балабақша тобының қауіпсіздігіне әсер етеді.
Ата-ананың екпеден бас тартуға құқығы бар. Ал баланың білім алу құқығы ше?
Қазақстан заңнамасы бойынша профилактикалық екпе ата-ананың немесе баланың заңды өкілінің ақпараттандырылған келісімімен жасалады.
Ата-ана белгіленген тәртіппен вакцинадан бас тарта алады.
Алайда мұндай шешімнің санитариялық талаптар тұрғысынан салдары болуы мүмкін.
Мәселен, балабақша тобындағы екпе алмаған балалардың үлесі рұқсат етілген шектен асып кетсе, жаңа баланы қабылдау мәселесі туындайды.
Ал жұқпалы ауру тіркелген жағдайда екпе алмаған баланың білім беру ұйымына баруы уақытша шектелуі мүмкін.
Бұл ретте мектепке немесе балабақшаға баруды шектеу мен баланың білім алу құқығынан айыруды шатастыруға болмайды.
Алайда вице-министр брифингте мұндай балалардың оқуын уақытша қалай ұйымдастыру керектігін нақтыламаған.
Оқушылар қашықтан оқытыла ма, тапсырмалар қалай беріледі және шектеу қанша уақытқа созылады деген сұрақтарға қосымша түсініктеме қажет.
Мектептер шешімді өз бетінше қабылдай ала ма?
Манас Рамазановтың мәлімдемесінен шектеу әр сыныптың немесе топтың нақты жағдайына байланысты қолданылатыны белгілі болды.
Бірақ вице-министр шешімді кім қабылдайтынын, ұжымдық иммунитет қандай тәртіппен есептелетінін және мектептерге қандай нақты нұсқаулық берілетінін егжей-тегжейлі түсіндірген жоқ.
Сондықтан бұл мәселе бойынша білім беру ұйымдары қолданыстағы санитариялық талаптарды және уәкілетті органдардың тиісті шешімдерін басшылыққа алуға тиіс.
Екпенің жоқтығы барлық жағдайда баланы сабаққа жібермеуге жеткілікті негіз бола алмайды.
Ең маңыздысы — ұжымдағы вакцинамен қамту деңгейі, эпидемиологиялық жағдай және нақты санитариялық шектеулер.
Екпе алмаған бір бала бүкіл сыныпқа қауіп төндіре ме?
Денсаулық сақтау министрлігінің ұстанымы бойынша, мұндай сұраққа барлық жағдайға бірдей жауап беруге болмайды.
Егер ұжымдағы балалардың басым бөлігі вакцина алған болса, жұқпалы аурудың таралу қаупі төмендейді. Ал екпе алмаған балалардың үлесі артқан сайын ұжымдық қорғаныс әлсірейді.
Бірақ Манас Рамазанов атаған «басым көпшілік» ұғымы мен санитариялық құжаттардағы нақты 90 пайыздық талапты бірдей түсіндіруге болмайды.
Балабақшалар үшін екпемен қамтудың белгіленген шегі бар, ал мектептерде ауру тіркелген кездегі уақытша шектеулер бөлек қарастырылады.
Осылайша, министрлік екпе алмаған балалардың барлығын мектеп пен балабақшадан шеттетуді жариялаған жоқ.
Дегенмен ата-аналар үшін маңызды ескерту жасалды: жұқпалы ауру таралған кезде және ұжымдық иммунитет жеткіліксіз болған жағдайда баланың білім беру ұйымына баруына шектеу қойылуы мүмкін.