Қазақстанда ерекше білім беру қажеттілігі бар 237 мың бала тіркелген. Алайда олардың барлығы бірдей қажетті маман көмегіне дер кезінде қол жеткізе алмай отыр. Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменованың мәліметінше, 10 мың бала психологиялық-медициналық-педагогикалық консультацияның қорытындысын күтіп жүр. Елде 11 мың арнайы педагог жұмыс істегенімен, маман тапшылығы сақталған. Осы мәселелерді Құрылтайда көтерген депутатқа министр инклюзивті білім беру саласында еңбек ететін педагогтердің жалақысын қайта қарауды қолдауға дайын екенін мәлімдеді, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстанда ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларды қолдау жүйесіне қатысты күрделі мәселелер Құрылтай мінберінде көтерілді.
16 қарашада өткен Үкімет сағатында депутат Ажар Сағандықова Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменовадан инклюзивті білім беру саласындағы маман тапшылығы мен қажетті инфрақұрылымның жеткіліксіздігі туралы сұрады.
Депутат елімізде ерекше білім беру қажеттілігі бар 237 мың бала тіркелгенін айтып, оларға сапалы білім беру үшін қанша жаңа орталық ашу қажеттігін нақтылауды сұраған.
Сондай-ақ арнайы педагогтер санының жеткіліксіздігі және бұл мәселені шешу жолдары туралы сауал қойған.
«10 мың бала әлі қорытынды ала алмай жүр»
Жұлдыз Сүлейменова ерекше білім беру қажеттілігі бар балалар саны жыл сайын өсіп отырғанын мәлімдеді.
Министрдің айтуынша, Қазақстанда қазір 126 психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация (ПМПК) жұмыс істейді.
Бұл қызмет балалардың білім алу қажеттіліктерін бағалап, оларға қандай қолдау керектігін анықтауға көмектеседі.
Алайда қолданыстағы орталықтардың мүмкіндігі сұранысты толық қамтамасыз ете алмай отыр.
Министрдің мәліметінше, 10 мың бала қажетті қорытындыны әлі алмаған.
Бұл балалар ПМПК кезегінде тұр.
Аталған көрсеткіш инклюзивті білім беру жүйесіндегі ең өзекті мәселелердің бірін айқындайды. Өйткені баланың қандай білім беру қолдауына мұқтаж екенін дер кезінде анықтау оның әрі қарай білім алуын ұйымдастыру үшін маңызды.
Ал қажетті қорытындыны алу ұзаққа созылса, ата-аналарға баласының білім алуына қажетті көмекті ұйымдастыру қиындай түседі.
Қазақстанға тағы 24 арнайы кабинет қажет
Жұлдыз Сүлейменова инклюзивті білім беру инфрақұрылымын кеңейту қажеттігін де айтты.
Министр ұсынған мәліметке сәйкес, елімізде:
-
541 арнайы мектеп;
-
240 психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті;
-
126 психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация;
-
аутизмі бар балаларды қолдайтын 12 орталық жұмыс істейді.
Сондай-ақ мыңнан астам мектепте инклюзивті білім беруді қолдау кабинеттері ашылған.
Соған қарамастан, бұл инфрақұрылым жеткіліксіз болып отыр.
Министрліктің есебі бойынша, алдағы уақытта қосымша 16 ПМПК және 8 түзету кабинетін ашу қажет.
Бұдан бөлек, ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларға арналған жаңа үлгідегі арнайы мектептер салу жоспарланған.
Мұндай білім беру ұйымдарында үш бағытты — оңалту, оқыту және қолдауды — біріктіру көзделіп отыр.
11 мың арнайы педагог бар. Бірақ бұл да жеткіліксіз
Инклюзивті білім беру саласындағы тағы бір өзекті мәселе — білікті мамандардың тапшылығы.
Жұлдыз Сүлейменованың айтуынша, қазір Қазақстанда 11 мың арнайы педагог жұмыс істейді.
Алайда бұл көрсеткіш ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларға толыққанды қолдау көрсетуге жеткіліксіз.
Мамандар санын арттыру үшін колледждерде кадр даярлау жұмыстары жүргізіліп жатыр.
Министрдің мәліметінше, тоғыз колледжде 900-ден астам дефектолог, ал тағы сегіз колледжде шамамен 200 арнайы педагог даярлануда.
Дегенмен бұл мамандардың оқуын аяқтап, жұмысқа орналасуы уақытты қажет етеді.
Оның үстіне, жаңа маман даярлау кадр тапшылығының жалғыз шешімі емес. Қазіргі қызметкерлердің салада тұрақтап қалуына жағдай жасау да маңызды.
Осы тұста министр педагогтердің еңбекақысы мәселесін көтерді.
«Жалақыны қайта қарауды қолдауға дайынбыз»
Жұлдыз Сүлейменова арнайы педагогтердің еңбекақысына қатысты мәселенің өзекті екенін мойындады.
Министрдің айтуынша, қазіргі уақытта Құрылтайда талқыланып жатқан заң жобасы аясында инклюзивті білім беру саласында жұмыс істейтін мамандардың жалақысын қайта қарау мүмкіндігі бар.
Оқу-ағарту министрлігі бұл ұсынысты қолдауға дайын.
Алайда қазіргі мәлімдеме арнайы педагогтердің жалақысы міндетті түрде өседі дегенді білдірмейді.
Әзірге министр нақты қанша теңгеге өсетінін, қай санаттағы мамандарға қолданылатынын және өзгеріс қашан күшіне енетінін жариялаған жоқ.
Бұл мәселелер заң жобасын талқылау және тиісті қаржылық есеп жүргізу барысында нақтылануға тиіс.
Жалақы өссе, маман тапшылығы шешіле ме?
Арнайы педагогтердің жұмысы ерекше кәсіби дайындықты қажет етеді.
Олар баланың даму және білім алу ерекшеліктерін ескеріп, жеке қолдау көрсетеді. Сонымен қатар ата-аналармен, мұғалімдермен және басқа мамандармен бірлесіп жұмыс жүргізеді.
Мұндай қызметте кәсіби біліктілікпен қатар, тұрақты психологиялық және эмоционалдық жүктеме де бар.
Сондықтан еңбекақы мөлшері мамандардың осы салаға келуіне және қызметін жалғастыруына ықпал етуі мүмкін.
Дегенмен жалақыны арттырудың өзі барлық мәселені бірден шешпейді.
Мамандарды даярлау, жұмыс орындарын ашу, қажетті кабинеттермен қамтамасыз ету және өңірлердегі кадр тапшылығын азайту қатар жүргізілуге тиіс.
Әсіресе шалғай ауылдарда ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларға қолжетімді қызмет көрсету мәселесі маңызды.
237 мың баланың тағдыры тек есепте қалмауы керек
Қазақстанда инклюзивті білім беруді дамытуға арналған заңнамалық негіз 2021 жылы қалыптастырылған.
Сол өзгерістер ерекше білім беру қажеттілігі бар балалардың өз қатарластарымен бірге білім алуына жағдай жасауды көздеді.
Алайда арада бес жыл өтсе де, инфрақұрылым мен маман тапшылығы толық шешілген жоқ.
Мұны Оқу-ағарту министрінің Құрылтайда келтірген сандары да көрсетеді.
Бүгінде 10 мың бала қажетті қорытындысын күтіп жүр. Елге қосымша консультациялық және түзету кабинеттері керек. Ал жұмыс істеп жүрген 11 мың арнайы педагогтің саны жеткіліксіз.
Мұндай жағдайда жалақыны қайта қарау туралы ұсыныс маңызды болғанымен, оның нақты нәтижесі қабылданатын шешімдерге байланысты.
Жұлдыз Сүлейменова бұл мәселе министрліктің бақылауында екенін мәлімдеді.
Енді ата-аналар мен педагогтер үшін ең маңыздысы — жаңа заң жобасының қашан қабылданатыны, мамандардың еңбегі қалай бағаланатыны және кезекте тұрған балалардың қаншалықты жылдам қажетті қолдауға қол жеткізетіні.
Өйткені ерекше білім беру қажеттілігі бар бала үшін уақытында көрсетілмеген көмек — кейінге қалдырылған кезекті есеп емес, оның білім алу мүмкіндігіне тікелей әсер ететін мәселе.