Шетелге жұмысқа барып, бүкіл қарызынан құтылып, материалдық жағдайын түзеп алғандар

Шетелге жұмысқа барып, бүкіл қарызынан құтылып, материалдық жағдайын түзеп алғандар

Қазақстанда жылдар бойы несие төлеп, баспана алуға шамасы келмеген азаматтардың кейбірі шетелден табыс табудың жолын тапты. Бірі Англияда құлпынай теріп, екіншісі Кореядағы зауытта жұмыс істеп, үшіншісі Германияда еңбек етіп қаржылық жағдайын жақсартқан. Олардың арасында несиесінен түгел құтылғандар, үй мен көлік сатып алғандар, тіпті бірнеше пәтерге қол жеткізгендер бар. Бірақ миллион теңге жалақы алудың артында қандай еңбек, шығын және тәуекел тұр? Нақты қазақстандықтардың оқиғаларын зерттеп, 2026 жылы қай елде қанша табыс табуға болатынын салыстырдық, деп жазады Democrat.kz.

Қазақстанда ай сайын 300–400 мың теңге табатын адамның бірнеше жылда баспана сатып алуы оңай емес. Әсіресе табысының едәуір бөлігі несиеге, пәтерақыға және күнделікті тұрмысқа жұмсалса, ақша жинау қиындай түседі.

Сондықтан кей қазақстандықтар шетелге біржола қоныс аудару үшін емес, бірнеше жыл еңбек етіп, қарызынан құтылып, елге қаржылық қорымен оралу үшін барады.

Олардың арасында мақсатына жеткендер де бар.

Англия: Құлпынай теріп, банк алдындағы қарызынан құтылған отбасы

Шыңғыс Оразов есімді қазақстандық азамат жұбайымен бірге Ұлыбританияға жұмысқа баруға бел буған.

Оған себеп — Қазақстанда алған несиелерін төлеудің қиындауы.

Ерлі-зайыптылар Англиядағы ауыл шаруашылығы жұмыстарына өтініш беріп, 2024 жылы маусымдық еңбекке аттанған.

Шыңғыс фермада жер қазып, құлпынай өсіруге қажетті жұмыстарды атқарған. Жұбайы құлпынай жинаған.

Stan.kz сайтына берген сұхбатында ол алты айда 12 178 фунт стерлинг, ал жұбайы 11 984 фунт тапқанын айтқан.

Сол кездегі бағаммен екеуінің жиынтық табысы 15 миллион теңгеден асқан.

Бірақ бұл — күнделікті шығындар шегерілмеген жалпы табыс.

Шыңғыстың айтуынша, жатын орын мен тамаққа жұмсалған қаражатты есептегенде, өзінің алты айлық табысынан шамамен 5–6 миллион теңге қалған.

Ең бастысы, ерлі-зайыптылар банк алдындағы қарыздарынан толық құтылған.

Келесі мақсаты — баспанаға ақша жинау.

«Құс үркітіп ақша таптым»: Англиядан үй алған келіншек

Алматылық Алтынай Исмайлова мен жұбайы Думанның оқиғасы да көпшіліктің назарын аударған.

Қазақстанда Алтынай аспаз, даяшы, тіпті құрылыста сылақшы болып жұмыс істеген. Айлық табысы шамамен 300–400 мың теңге болған.

Кейін ерлі-зайыптылар Англияға жұмысқа кеткен.

Алтынай ауыл шаруашылығында еңбек етіп, алқаптағы құстарды үркіту сияқты жұмыстар атқарған. Жұбайы трактор жүргізушісі болып жұмысқа орналасқан.

2025 жылғы сұхбатында әйел кейбір жұмыстары үшін сағатына 8 200 теңгеге жуық ақы алғанын, ай сайын миллион теңгеден астам табыс табатынын жеткізген.

Ерлі-зайыптылар шетелде тапқан қаражатымен несиелерін жауып, Қазақстаннан үй алғанын айтқан.

Дегенмен олар да бұл табысқа оңай қол жеткізбеген. Еңбек жағдайына бейімделіп, күнделікті шығындарын шектеп, бірнеше маусым жұмыс істеуге тура келген.

Оңтүстік Корея: Үш жарым жылда төрт пәтер алған қазақстандық

Павлодарлық Ришат Шайхитдиновтің оқиғасы тіпті қызық.

Ол 2018 жылы Оңтүстік Кореяға барып, үш жарым жылдай еңбек еткен.

Алғашында жылыжайда жұмыс істеген. Кейін темір-бетон зауытында бригадир болып, теңіздегі жұмыстарға да қатысқан.

2021 жылы Azattyq Rýhy басылымына берген сұхбатында Ришат алғашқы кезеңде айына 850–900 мың теңге табыс тапқанын айтқан.

Ол тапқан қаражатын үнемдеп, Қазақстанға оралған соң Павлодардан төрт пәтер сатып алғанын мәлімдеген.

Кейін өз кәсібін бастаған.

Бұл — оның сұхбатта өзі баяндаған нәтижесі. Жылжымайтын мүлікті сатып алу құжаттары редакцияға ұсынылмаған.

Ришат шетелдегі табысты жұмыстың екінші жағын да жасырмаған: заңды жұмыс істеуге рұқсаты жоқ азаматтар жалақысын ала алмай, еңбек құқығын қорғай алмай қалуы мүмкін.

Кореядан үй мен көлік алған Бақтыбай

Алматы облысындағы Талдыбұлақ ауылының тұрғыны Бақтыбай Қожахметов те Оңтүстік Кореядан нәпақа іздеген.

Ол құрылыста, жылыжайда және ауыр жүк тасу жұмыстарында еңбек еткен.

2023 жылы Азаттыққа берген сұхбатында ай сайын Қазақстанға шамамен 1,2 миллион теңге жіберіп отырғанын айтқан.

Шетелде тапқан табысына Қазақстандағы ауылдан үй мен автокөлік сатып алған.

Бірақ Бақтыбайдың жұмыс жағдайы оңай болмаған. Жоғары табысқа қол жеткізу үшін ауыр дене еңбегін атқарған.

Оның оқиғасында да маңызды ескерту бар: заңсыз еңбек ету адамның елден шығарылуына, жұмыс беруші тарапынан алдануына және өз құқығын қорғай алмауына әкелуі мүмкін.

Германия: Несиесін жауып, жерінің ақысын төлеген Рахат

Германияда еңбек еткен Рахат Байсейіттің тәжірибесі де назар аударарлық.

Ол құрылыс пен жөндеу саласындағы жұмыстарда күніне шамамен он сағат еңбек еткенін айтқан.

2025 жылғы сұхбатында Рахат сағатына шамамен 10 мың теңге алғанын жеткізген.

Жұмыс беруші оның тұратын жерін қамтамасыз еткен. Ал тамақ пен өзге шығындарын өзі көтерген.

Осы табысының арқасында Рахат Қазақстандағы несиесін жауып, Алматыдан алған жер телімінің қалған ақысын төлеген. Сондай-ақ ата-әжесінің үйін жөндеуге қаражат жұмсаған.

Оның мысалы шетелден тапқан қаржының тек үй сатып алуға емес, бұрыннан жиналған қаржылық міндеттемелерді шешуге де мүмкіндік беретінін көрсетеді.

Қай елде көбірек ақша табуға болады?

2026 жылғы ресми ең төменгі еңбекақы мөлшерлерін салыстырсақ, бірнеше елде еңбек ақысы Қазақстандағыдан едәуір жоғары.

Ел 2026 жылғы ең төменгі еңбекақы
Ұлыбритания 21 жастан асқандарға сағатына 12,71 фунт
Германия Сағатына 13,90 еуро
Оңтүстік Корея Сағатына 10 320 вон
Польша Айына 4 806 злотый

Бұл — заңмен белгіленген ең төменгі еңбекақылар. Нақты жалақы мамандыққа, жұмыс сағатына, еңбек шартына және тәжірибеге байланысты жоғары болуы мүмкін.

Алайда елдердің ақшасын теңгеге айналдырып, қайсысының жалақысы көп екенін айту жеткіліксіз.

Өйткені адамның Қазақстанға қанша қаражат алып қайтатыны оның табысына емес, табысынан қанша ақша жинай алғанына байланысты.

Мысалы, Германияда сағаттық жалақы жоғары болғанымен, пәтерақы мен күнделікті тұрмыс шығындары да қомақты болуы мүмкін.

Ал Ұлыбританиядағы маусымдық ферма жұмыстары алты айға дейін созылады. Сондықтан оны жыл бойғы тұрақты жұмыс ретінде есептеуге болмайды.

Қысқа мерзімде ақша жинауға қай ел тиімді?

Қарапайым еңбекпен бірнеше айда ақша жинауды көздейтін азамат үшін Ұлыбританиядағы маусымдық ауыл шаруашылығы жұмысы назар аударуға тұрарлық мүмкіндік.

2026 жылы бұл бағыттағы жұмысшылар үшін сағаттық ең төменгі ақы 12,71 фунт деңгейінде белгіленген. Жұмыс беруші аптасына кемінде 32 сағатқа ақы төлеуге тиіс.

Бұл бағдарламада еңбек етуге рұқсат беретін арнайы маусымдық виза қажет. Ауыл шаруашылығы бағытындағы жұмыс мерзімі алты айға дейін.

Ал Германия білікті жұмысшылар мен белгілі бір кәсіпті меңгерген адамдар үшін қызықты болуы мүмкін. Бірақ онда заңды еңбек етуге рұқсат алу, тіл білу және тұрғын үй шығындары ескеріледі.

Польша да еңбек мигранттарын қабылдайтын мемлекеттердің бірі. Дегенмен ондағы ең төменгі жалақы мөлшері мен ықтимал шығындарды салыстырғанда, оның әр адам үшін ең табысты бағыт болатынына кепілдік жоқ.

Оңтүстік Кореяда ауыр дене еңбегімен де жақсы табыс табуға болады. Бірақ заңды жұмысқа орналасу мәселесі ерекше маңызды.

2026 жылғы тамызда Қазақстан Оңтүстік Кореяның EPS мемлекеттік жұмысқа орналастыру жүйесіне қатысушы ел ретінде қабылданды.

Ал қазақстандықтар үшін осы жүйе арқылы өтініш қабылдауды 2028 жылы бастау жоспарланып отыр.

Бұл — болашақта азаматтардың еңбек шартын ресми рәсімдеп, заңды түрде жұмыс істеу мүмкіндігін кеңейтетін өзгеріс.

Дегенмен жаңа жүйенің іске қосылуы әрбір өтініш беруші міндетті түрде жұмысқа қабылданады дегенді білдірмейді.

Миллион теңге табамын деп қарызға батып қалмаңыз

Шетелге жұмысқа бару туралы әңгімелердің көбі табысты адамдардың мысалдарына сүйенеді.

Бірақ мақсатқа жете алмағандар да бар.

Біреулер алғашқы айларда билет пен құжат шығынын ғана өтейді. Екіншілері ауыр еңбекке шыдамай, елге ерте қайтады. Үшіншілері делдалдарға алданып, жұмысқа орналаса алмай қалады.

Сондықтан шетелге кетерде ең алдымен жұмыс берушінің заңды екенін, еңбек шартын, жалақы мөлшерін, тұратын жердің ақысын және жұмыс істеуге берілетін рұқсатты тексеру қажет.

Туристік сапарға арналған рұқсат жұмыс істеуге автоматты түрде құқық бермейді.

Әсіресе «алдын ала ақша аударсаңыз, міндетті түрде жұмысқа кіргіземіз» деген уәделерге сақ болған жөн.

Миллион теңге табу мүмкіндігі бар деген сөз миллион теңге жинап қайтасыз дегенді білдірмейді.

Үй алды, қарызын жапты. Бірақ оның құны қандай болды?

Шетелде еңбек етіп, материалдық жағдайын жақсартқан қазақстандықтардың оқиғалары бір нәрсені дәлелдейді: табысты ұлғайту кей адамдардың өмірін шынымен өзгерткен.

Бірақ сол өзгерістің көзге көрінбейтін құны да бар.

2026 жылы жарияланған басқа бір зерттеуде Англияда жылыжайда еңбек еткен қазақстандық әйел үй салғанын, бірақ балаларының өскенін көбіне телефон арқылы көретінін айтқан.

Алты айлық табыстың артында алты айлық сағыныш тұруы мүмкін.

Сондықтан шетелдегі жұмыстың табысын тек ақшамен өлшеу жеткіліксіз.

Бір адам үшін ең тиімді шешім — Ұлыбританияға бір маусым барып, несиесін жабу. Екіншісі үшін — Германияда мамандығымен еңбек ету. Үшіншісі үшін — Қазақстанда қалып, кәсібін дамыту.

Ал шетелге шығуды жоспарлаған адам үшін ең маңызды есеп мынау: айына қанша табамын емес, барлық шығыннан кейін Қазақстанға қанша ақша жинап қайта аламын?

Өйткені шетелде миллион теңге табудың өзі жетістік емес. Сол ақшаның адамның өмірін қалай өзгерткені маңызды.

Барлық жаңалықтар