Ашынған ата-аналар Оқу ағарту министрлігіне өткір сауал тастап, үндеу жасады

Ашынған ата-аналар Оқу ағарту министрлігіне өткір сауал тастап, үндеу жасады

«Бала әріпті толық меңгермей жатып, одан мәтін оқуды, ереже білуді, диктант жазуды талап етеді». Әлеуметтік желіде екінші сыныптың орыс тілі бағдарламасына наразы ата-аналар көбейді. Олар мектепте орыс тілін енді үйрене бастаған балаларға күрделі тапсырмалар беріліп, меңгермеген тақырыптары үшін төмен баға қойылатынын айтып шағымдануда. Бір ата-ана Оқу-ағарту министрлігіне ашық сауал жолдады. Ал талқылауға араласқан «Алматыкітап» баспасы оқулықтағы тақырыптардың ресми бағдарламаға сай әзірленгенін мәлімдеді. Бірақ ата-аналарды мазалаған негізгі сұрақ әлі де өзекті, деп жазады Democrat.kz.

Екінші сынып оқушысы орыс тілі сабағынан үйіне келеді. Үй тапсырмасында сөздердің жекеше және көпше түрін ажырату, сөзге дұрыс сұрақ қою немесе мәтінді мазмұндау талап етіледі.

Бірақ бала орыс тілінде еркін сөйлемейді. Кей сөздің мағынасын да білмейді.

Ата-аналардың айтуынша, осындай жағдайда мұғалімнің сабағы үйде қайта басталады. Өйткені балаға тапсырманы түсіндіріп бермесе, келесі күні төмен баға алуы мүмкін.

Threads желісінде екінші сыныптың орыс тілі оқулығына қатысты басталған талқылау осы мәселенің бетін ашты.

«Әуелі әліпбиді үйретпей ме?»

Желі қолданушысы Оқу-ағарту министрлігіне ашық сауал жолдап, екінші сыныпта орыс тілін оқыту тәсілін қайта қарауды сұраған.

«Неліктен оқушыларға орыс тілі пәнінен ең алдымен әліпби, негізгі грамматикалық ережелер жүйелі түрде үйретілмейді? Бала тілді меңгеруді неден бастау керектігін түсінбей жатып, бірден күрделі тапсырмаларға тап болады», – деп жазған ол.

Ата-ана оқулықта «Родная земля», «Праздники Республики Казахстан» сияқты тақырыптар берілгенін, ал жаттығуларда грамматикалық ережелерді білу талап етілетінін айтқан.

Оның басты сұрағы қарапайым: балаға ереже толық түсіндірілмесе, ол тапсырманы қалай орындауы керек?

«Ата-ана үйде оқулықтан тыс ақпарат іздеп, баласына мұғалімнің орнына ережелерді түсіндіріп отыруы керек пе? Онда мектептегі оқыту процесінің рөлі қандай?» – дейді жазба авторы.

«Какой? Какая? деп сұрайды, бала жауап бере алмайды»

Жазбаның астындағы пікірлерден ата-аналардың ұқсас қиындықтарға тап болғанын байқауға болады.

Бір ата-ана баласына сөздердің жекеше және көпше түрін қайта-қайта түсіндіргенін айтқан. Бірақ келесі сабақта одан орыс тіліндегі «Қандай?» деген сұрақтың екі түрлі тұлғасын ажырату талап етілген.

Бала сұрақтың өзін түсінбегендіктен, жауап бере алмаған.

Тағы бір ата-ана:

«Был бала түсінбейді. Мұғалімде түсінбеген балаға түсінік айтып келсін деп тапсырма береді. Балам 2 сынып барлық сабағын жақсы оқиды. Тек түсінік айту осы орыс тілі қиын болып тұр», – деп жазған.

Басқа пікірлерде балалардың сөз екпінін дұрыс қоя алмағаны үшін төмен баға алғаны, диктант жазуға қиналатыны айтылған.

«Жанып тұрған баланың сағын сындырып аз бал қояды. Туғаннан Орысша сөйлеп жүргендей требовать етеді. Баланың сабаққа деген қызығушылығы мен ынтасын қашырып», – деп қынжылған тағы бір оқырман.

Ата-аналардың шағымына қарағанда, мәселе баланың орыс тілін оқығысы келмеуінде емес. Оған ұсынылған тапсырмалардың бастапқы тілдік дайындығына қаншалықты сәйкес келетіні күмән туғызып отыр.

«Неге ана тілі бағаланбайды да, орыс тілі бірден бағаланады?»

Жазба авторы көтерген екінші мәселе — бағалау жүйесі.

Қазақ тілінде оқытатын мектептерде орыс тілі екінші сыныптан бастап енгізіледі. Ал бірінші сыныпта балдық бағалау жүргізілмейді.

2026–2027 оқу жылында екінші сыныптан бастап қалыптастырушы және аралық бағалау қолданылады.

Сондықтан екінші сыныпта орыс тілінен баға қоюдың өзі ережеге қайшы емес.

Алайда ата-аналардың сұрағы басқа: тілді енді меңгере бастаған балаға қойылатын талап оның дайындығына сай ма?

Жазба авторы бірінші сыныпта ана тілі мен қазақ тілінің балдық жүйемен бағаланбайтынын, ал орыс тілі екінші сыныпта оқытыла бастағаннан-ақ бағаланатынын салыстырған.

Бұл айырмашылықтың заңдық негізі бар. Бірақ жаңа пәнге бейімделу кезеңі қалай ұйымдастырылуы керек деген педагогикалық сұрақты жоққа шығармайды.

«Алматыкітап» баспасы жауап берді

Талқылауға «Алматыкітап» баспасының ресми парақшасы да қатысқан.

Баспа өкілдері екінші сыныптың «Орыс тілі» оқулығындағы «Туған жер» және «Қазақстан Республикасының мерекелері» тақырыптары қазақ тілінде оқытатын мектептердің 2–4-сыныптарына арналған үлгілік оқу бағдарламасындағы мақсаттарға сәйкес әзірленгенін хабарлаған.

Бұл жауап оқулықтағы тақырыптардың қайдан алынғанын түсіндіреді.

Алайда ата-аналардың негізгі наразылығы тақырыптардың атауына емес, оқыту ретіне қатысты.

Бала мәтінмен жұмыс істеуге кіріспес бұрын сол тілдің дыбыстарын, әріптерін, сөздерін және қарапайым сөйлем құрылымдарын қаншалықты меңгеруі керек?

Қолданыстағы оқу бағдарламасында тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым және грамматикалық материалды меңгеру қарастырылған. Грамматика сөздік тақырыптар мен мәтіндер аясында үйретілуге тиіс.

Демек, ресми бағдарламада грамматика мүлде жоқ деу дұрыс емес.

Мәселе — сол мақсаттардың оқулықта және нақты сабақ барысында баланың жасына, бастапқы біліміне сай жүзеге асырылуында.

«Үйде ата-анасы оқытады, мектепте бағасын қояды»

Пікірлердің бірінде ата-ана баласының орыс тілін меңгеруі үшін үйде қосымша түсіндіруге мәжбүр екенін айтқан.

Тағы бір оқырман екінші сынып оқулығындағы ережелердің жүйелі берілмеуіне наразы болып, баласына қажетті материалды өзі іздеп үйрететінін жазған.

Мұнда маңызды айырмашылық бар.

Ата-ананың баласына үй тапсырмасын орындауға көмектесуі — қалыпты жағдай. Бірақ пәннің негізгі мазмұнын алғаш рет үйде ата-анасы түсіндіруге мәжбүр болса, мектептегі оқытудың тиімділігіне қатысты сұрақ туындайды.

Әсіресе орыс тілін білмейтін ата-аналардың жағдайы қандай болмақ?

Әр отбасының ақылы репетитор жалдауға мүмкіндігі жоқ. Әр ата-ана орыс тілінің грамматикасын түсіндіре алмайды.

Демек, баланың пәнді меңгеруі отбасының тілдік біліміне немесе қаржылық жағдайына тәуелді болып қалмауы керек.

Екінші сынып оқушысына қойылатын талапты кім анықтайды?

Талқылауда ата-аналардың бір бөлігі мұғалімдерді сынаса, енді біреулері мәселені оқу бағдарламасы мен оқулық мазмұнынан іздеген.

Бұл жерде жауапкершілікті тек мұғалімге арту дұрыс емес.

Педагог бекітілген оқу бағдарламасы бойынша сабақ береді. Оқулық авторлары сол бағдарламадағы мақсаттарды басшылыққа алады. Ал бағалау тәртібі де тиісті нормативтік құжаттармен реттеледі.

Бірақ бағдарлама ресми талапқа сай әзірленгенімен, оны әр баланың қаншалықты меңгеріп жатқанын тексеру қажет.

Әсіресе қазақ тілінде оқытатын мектепте орыс тілін алғаш үйреніп отырған бала мен үйінде орысша еркін сөйлейтін баланың бастапқы дайындығы бірдей емес.

Екеуінен бірдей нәтиже талап еткенде осы айырмашылық ескеріліп отыр ма?

Оқу-ағарту министрлігі мен оқулық әзірлеушілер жауап беруге тиіс маңызды мәселенің бірі — осы.

Бала тіл үйренуі керек пе, әлде төмен бағадан қорқуы керек пе?

Екінші сынып оқушыларының ата-аналары көтерген дау бір ғана орыс тілі оқулығымен шектелмейді.

Ол бастауыш мектептегі оқытудың басты мақсатын қайта ойлануға мәжбүр етеді.

Жеті-сегіз жастағы бала үшін жаңа тілді үйрену қызықты тәжірибе болуы керек. Ол қателесіп, қайта үйренуге мүмкіндік алуға тиіс.

Ал пәнді енді бастаған оқушыға түсінбегені үшін төмен баға қойыла берсе, оның сол тілге деген қызығушылығы төмендеуі мүмкін.

Бұл барлық мұғалім осылай істейді деген сөз емес. Әлеуметтік желідегі жазбалар нақты отбасылардың шағымын көрсетеді, ал мәселенің қаншалықты кең таралғанын анықтау үшін арнайы тексеру қажет.

Дегенмен ата-аналардың ортақ сауалы жауапсыз қалмауға тиіс.

Егер бала орыс тілін екінші сыныптан бастап үйренсе, неге оқулықтағы тапсырмалар оның бастапқы деңгейіне сай құрылмағандай әсер қалдырады?

Неге кейбір ата-аналар мектепте түсіндірілген тақырыптарды үйде қайта оқытуға мәжбүр?

Ең бастысы, бағалау баланың білімін дамытуға көмектесіп жатыр ма, әлде оның жаңа пәнге деген ынтасын бәсеңдетіп жатыр ма?

Өйткені бастауыш сыныптың міндеті — балаға білмегені үшін баға қою ғана емес, ең алдымен сол білімді меңгерту.

Барлық жаңалықтар