Қазақстан Орталық Азиядағы жолаушылар әуе тасымалы нарығының 48,7 пайызын иеленіп, өңірдегі көшбасшылық орнын сақтап отыр. Еуразиялық даму банкінің сарапшылары елдің авиациялық инфрақұрылымы мен әуежайлар желісінің қарқынды дамып келе жатқанын атап өтті деп жазады Democrat.kz
Еуразиялық даму банкінің (ЕАДБ) сарапшылары Қазақстанды Орталық Азиядағы жолаушылар әуе тасымалы нарығы ең ірі және әуежайлар желісі ең дамыған мемлекет ретінде бағалады. Сарапшылардың мәліметінше, 2025 жылы өңірдегі барлық жолаушылар әуе тасымалының 48,7 пайызы Қазақстанның үлесіне тиесілі болған.
Бұл көрсеткіш бойынша Қазақстан көршілес мемлекеттерден айтарлықтай алда тұр. Атап айтқанда, Өзбекстанның үлесі 35 пайызды, Түрікменстанның үлесі 7 пайызды, Қырғызстанның үлесі 5,6 пайызды, ал Тәжікстанның үлесі 3,7 пайызды құраған.
2025 жылы Орталық Азияның бес еліндегі әуе компаниялары жалпы саны 31,7 миллион жолаушы тасымалдаған. Бұл пандемияға дейінгі кезеңмен салыстырғанда екі есеге жуық жоғары көрсеткіш.
Сарапшылар авиация нарығының қарқынды дамуын халықтың әуе көлігіне деген сұранысының артуымен және қолжетімді әуе тасымалының кеңеюімен байланыстырады. Соңғы он жылда Қазақстанда бір тұрғынға шаққандағы жолаушы-километр көрсеткіші 2,4 есеге өскен. Нарықтың дамуына арзан билет ұсынатын лоукостер әуе компанияларының пайда болуы да оң әсерін тигізген.
ЕАДБ деректеріне сәйкес, 2015–2025 жылдар аралығында Орталық Азиядағы әуе флотының жолаушы тасымалдау мүмкіндігі жыл сайын орта есеппен 7,7 пайызға артқан. Бұл әлемдік авиация нарығының өсу қарқынынан шамамен үш есе жоғары.
Сонымен қатар өңірде жүк тасымалы да қарқынды дамып келеді. 2023–2025 жылдары әуе арқылы тасымалданған жүк көлемі төрт еседен астам ұлғайып, 335,7 мың тоннаға жеткен.
Қазақстанда әуежай инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары жалғасуда
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен елімізде әуежай инфрақұрылымын дамытуға бағытталған ауқымды жұмыстар жүзеге асырылып жатыр.
Соңғы үш жылда жеке инвестициялар есебінен Алматы, Қызылорда және Шымкент қалаларының әуежайларында жаңа жолаушылар терминалдары пайдалануға берілді. Соның нәтижесінде аталған әуежайлардың жиынтық өткізу қабілеті 6,5 есеге артып, жылына 23 миллион жолаушыға жетті.
Бұдан бөлек, 2026 жылдың соңына дейін Катонқарағай, Зайсан және Кендірлі туристік аймақтарында үш жаңа әуежайдың құрылысын аяқтау жоспарланған.
Жаңа әуе айлақтары еліміздің туристік әлеуетін арттыруға, өңірлер арасындағы көлік қатынасын жақсартуға және ішкі туризмді дамытуға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ Қазақстанда бірнеше ұшу-қону жолағы мен аэродром кешені жаңғыртылып, халықаралық және ішкі әуе бағыттарының желісі кеңейтілді. Қосымша рейстердің іске қосылуы азаматтардың ел ішінде және шетелге қатынауын жеңілдетуге бағытталған.
2035 жылға дейін авиация саласына миллиардтаған доллар инвестиция салынады
Орталық Азияның авиациялық нарығы халықаралық инвесторлардың да назарын аударып отыр. Қазіргі уақытта өңірдің әуе көлігі саласына тартылған тікелей шетелдік инвестициялардың жинақталған көлемі 1,4 миллиард долларды құрайды.
Ал 2035 жылға дейін Орталық Азияда әуежайларды дамытуға бағытталған жалпы құны 5,1 миллиард доллар болатын 12 ірі жобаны жүзеге асыру жоспарланған.
Бұл бастамалар өңірдің халықаралық көлік жүйесіндегі рөлін күшейтіп, жолаушылар мен жүк тасымалының одан әрі өсуіне жағдай жасайды.
Қазақстан үшін авиация саласын дамыту экономиканы әртараптандыру, халықаралық логистикалық байланыстарды нығайту және елдің транзиттік әлеуетін арттыру тұрғысынан ерекше маңызға ие.
Осылайша, Қазақстан Орталық Азиядағы әуе тасымалы нарығының жартысына жуығын қамтып, өңірдегі жетекші орнын сақтап келеді. Әуежайларды жаңғырту, жаңа бағыттарды ашу және инвестиция тарту шаралары еліміздің халықаралық авиациялық хаб ретіндегі мүмкіндіктерін кеңейтуге ықпал етпек.
