2025 жылдың күзінде Астанада есі дұрыс емес жасөспірім лифттегі баланың денсаулығна залал келтіріп, қоғамды дүр сілкінткен оқиға болып еді. Ал 2026 жылдың наурыз айында психдиспансердің есебінде тұратын ер адам өз отбасын құрды. Десек те, психикалық ауытқуы бар адамдардың қоғамға қаншалықты қауіпті болуымен қатар, басқалар сияқты құқықтары да барын ескеру керек деп жазады Democrat.kz. сайты NewTimesKz-ке сілтеме жасап.
Екі жағдайда да күдіктілер психидиспансерде есепте тұрды. Біздің редакция бірнеше ай бойы психиатрлармен осындай науқастарға көмек көрсету жүйесі қалай жұмыс істейтіні және ондай адамдар неге бостандықта екендігі туралы сөйлесуге тырысты.
Көптеген маман сұрақтарға жауап беруден бас тартты, ал мемлекеттік психиатриялық ауруханаларға хабарласып, сұхбаттасу мүмкін болмады.
Нәтижесінде біз жеке клиниканың екі дәрігері — Алмас Құсайынов және Анар Тастембековамен сөйлесе алдық. Олардың негізгі сұраққа жауабы қарапайым болып шықты: дәрігерлер науқастарды ауруханаларда үнемі ұстай алмайды.
Алмас Құсайынов: "Адамдар бұларды бір жерде оқшаулап, ерекше "резервацияларда" ұстап, үнемі бақылап отыру керек деп ойлайды-бірақ бұл мүлдем дұрыс емес және адамгершілікке жатпайды. Кейде олар жауапкершіліктің бір бөлігін туыстарына жүктеуге тырысады-сондықтан олар емделуді және науқастың жағдайын бақылайды. Бірақ көп нәрсе, шын мәнінде, туыстарының өздеріне байланысты. Олар адамға дәрі қабылдауға немесе емдеуден бас тартуға мүмкіндік бермейді. Соңында бәріне кінәлі дәрігер болып, дәрігерлер экстремалды жағдайдың тұтқыны болып қала береді. Туыстарын көндіре алмады, талап етпеді, бақылауда ұстамады деген себептермен психикалық науқастар үшін дәрігерді кінәлайды".
Анар Тастембекова: "Психиатр дәрігер науқаспен тәулігіне 24 сағат бола алмайды. Отбасы тарапынан да бақылау және науқасты емдеуге атсалысу болуы керек.
Денсаулық кодексіне сәйкес пациенттердің өмір сүруге, әлеуметтенуге, жұмыс істеуге және қоғамға толыққанды қатысуға құқығы бірдей.
Соматикалық аурулары бар адамдар қарапайым өмір сүреді – психикалық ауытқулары бар науқастар да солай.
Негізгі назар ауруханадан шыққаннан кейін адамның қалай өмір сүретініне аударылады: терапия қаншалықты дұрыс таңдалады және науқасты қалай басқаруға болады – оның жағдайын бақылау және қажет болған жағдайда емдеуді түзету. Қазір іс жүзінде біз көптеген пациенттерді адаммен жұмыс істей алатын, жұмыс істейтін, әлеуметтік мәселеге араласу және толыққанды өмір сүре алатын тұрақты ремиссияға шығаруға болатынын көреміз.
Мемлекет жеке психикалық денсаулық клиникаларын қаржыландырмайды, жеке меншік иелері үй-жайларды жалға алады, несиелер, салықтар төлейді, дәрі-дәрмектерді сатып алады және мұның бәрі қызметтердің құнына әсер етеді. Пациенттер мұны әрдайым ала бермейді", дейді.
