Танымал ұстаз, ардагер педагог Өмір Шыныбекұлы қазақстандық мұғалімдерге мейлінше көбірек саяхаттауға мүмкіндік жасау керегін айтып, билік басындағыларға ұсыныс жасады деп жазады Democrat.kz.
Өз ұсынысында: "Бұдан оншақты жыл бұрын, мұғалімдердің жалақысы мардымсыз кезде "Мұғалімдерге көп саяхаттауға мүмкіндік жасалуы қажет.
Себебі мұғалім көрген-білгенін оқушыларға айтпай тұрмайды.
Ертең айтпаса арғы күні, арғы күні айтпаса келер жылы дегендей, әйтеуір бір айтады" деуші едім.
Маслоу сатысы көрсеткендей орындалған бір арман келесі арманды алға шығарады.
Президентіміздің білім саласы қызметкерлеріне жасаған қамқорлығының нәтижесінде қазір мұғалімдердің жалақысы жаман емес..
Шетелге болмаса да ел ішінде өзі де саяхаттай алады..
Дегенмен, мемлекет мұғалімнің елді тануы — білімге салынған инвестиция екенін түсінуі тиіс.
Мұғалімдерге Қазақстан бойынша көбірек саяхаттауға мүмкіндік жасау қажет.
Өйткені мұғалімнің көргені мен түйгені сынып қабырғасында қалмайды.
Жоғарыда айтқанымдай, ол ерте ме, кеш пе оқушысына жетеді.
Бүгін айтпаса — ертең айтады, ертең айтпаса — келесі жылы айтады. Әйтеуір бір күні өз сабағында пайдаланады.
Тарих пәнінің мұғалімі тарихи орынға барса, оқулықтағы дерекке жан біреді.География мұғалімі елдің табиғаты мен аймақтарын өз көзімен көрсе, сабағы картадағы шартты белгілерден мазмұндырақ болады.Әдебиет мұғалімі жазушының туған жеріне немесе шығармасына арқау болған мекенге барса, әдеби шығарманы оқушыға басқаша жеткізеді. Сондықтан мұғалімнің саяхатын жай ғана демалыс немесе туристік сапар ретінде қарастыруға болмайды. Бұл — педагогтің кәсіби және мәдени капиталына салынған инвестиция.
Осыған байланысты ҚР Оқу-ағарту министрлігі ҚР Туризм және спорт министрлігімен бірлесіп, жыл сайын жазғы демалыс кезеңінде педагогтерге арналған «Ұстаз саяхаты» атты жеңілдетілген ішкі туризм бағдарламасын енгізуді қарастыруы қажет.
1. Бағдарламаның мақсаты
Бағдарламаның мақсаты — педагогтердің Қазақстанның тарихи-мәдени, археологиялық және табиғи мұрасымен танысуына жағдай жасап, алынған тәжірибені білім беру процесіне енгізу.
Бағдарлама мұғалімге жай ғана демалыс ұйымдастыруға емес, оның кәсіби және мәдени көкжиегін кеңейтуге бағытталуы тиіс.
2. Іске асырушы органдар
Бағдарламаның негізгі үйлестірушісі — ҚР Оқу-ағарту министрлігі.
Оған Туризм және спорт министрлігі, Мәдениет және ақпарат министрлігі, облыс әкімдіктері, музейлер, ұлттық парктер, қорықтар, туристік операторлар және педагогтердің кәсіби қауымдастықтары тартылуы мүмкін.
Оқу-ағарту министрлігі жалпы ережені, жылдық квотаны және іріктеу тәртібін бекітеді.
3. Қаржыландыру
Бағдарламаны толықтай бюджет есебінен қаржыландыру міндетті емес.
Аралас модель қолдануға болады
- мемлекет — сапар құнының бір бөлігін субсидиялайды;
- туристік оператор — әлеуметтік тариф ұсынады;
- музейлер мен табиғи нысандар — жеңілдік береді;
- мұғалім — қалған бөлігін өзі төлейді.
Мысалы, пилоттық кезеңде 50/30/20 үлгісін сынауға болады. Бұл түпкілікті пропорция емес, нақты мөлшер пилот нәтижесіне қарай белгіленуі тиіс.
4. Қатысушыларды іріктеу
Алғашқы кезеңде барлық педагогті қамту міндетті емес.
Жыл сайын белгілі бір квота белгіленіп, бірнеше жыл ішінде әр өңір мұғалімдерінің қатысуына мүмкіндік беріледі.
Басымдық:
- шалғай ауыл мұғалімдеріне;
- бұрын қатыспаған педагогтерге;
- жас мамандарға;
- әлеуметтік қолдауды қажет ететін педагогтерге берілуі мүмкін.
Бағдарлама барлық пән мұғалімдеріне ашық болуы керек.
5. Туристік маршруттар
Мемлекет пен туристік операторлар 3–7 күндік дайын маршруттар әзірлейді.
Мысалы:
- «Ұлы дала тарихы» — Астана – Қарағанды – Ұлытау – Жезқазған;
- «Оңтүстік өркениеттері» — Түркістан – Отырар – Сауран – Сайрам – Тараз;
- «Батыс Қазақстан тарихы» — Орал – Сарайшық – Атырау – Маңғыстау;
- «Жетісу және археологиялық мұра» — Алматы – Есік – Таңбалы – Жаркент;
- «Шығыс Қазақстан» — Өскемен – Берел – Катонқарағай.
Маршруттар жай экскурсия емес, педагогикалық мазмұнмен толықтырылуы тиіс: музей мамандарымен кездесу, тарихи дәрістер, археологиялық нысандарға экскурсия, өлкетану сабақтары және жергілікті зерттеушілермен кездесулер.
6. Сапардың білім беру нәтижесі
Мұғалімді көлемді есеп жазуға міндеттеудің қажеті жоқ.
Сапардан кейін оның бір ғана практикалық өнім әзірлеуі жеткілікті:
- ашық сабақ;
- қысқа презентация;
- фото-баяндама;
- виртуалды экскурсия;
- өлкетану жобасы;
- сабаққа арналған қосымша материал.
Бұл тәсіл саяхатты қағазбастылыққа емес, нақты білім беру нәтижесіне бағыттайды.
7. «Ұстаз картасы»
Бағдарламаға қатысқан педагогтерге цифрлық «Ұстаз картасын» енгізуге болады.
Ол музейлерге, тарихи-мәдени нысандарға, ұлттық парктер мен қорықтарға жеңілдікпен баруға мүмкіндік береді.
Бұл жеңілдік бағдарламалық сапармен шектелмей, мұғалімнің жеке сапарларына да қолданылса, бастаманың ұзақ мерзімді әсері артады.
8. Туристік операторларды таңдау
Сапарларды ұйымдастыру үшін туристік компаниялар ашық конкурс арқылы таңдалуы тиіс.
Негізгі талаптар:
- қауіпсіздік;
- қызмет құны;
- көлік пен орналастыру сапасы;
- гидтердің біліктілігі;
- маршруттың мазмұны;
- сақтандыру;
- төтенше жағдайларға дайындық.
Мемлекеттік субсидияның бір педагогке шаққандағы шекті мөлшері алдын ала белгіленуі қажет.
9. Пилоттық кезең
Бағдарламаны бірден бүкіл республикаға енгізбей, алдымен пилот ретінде сынақтан өткізу орынды.
Мысалы, 2027 жылдың жазында 5 өңірден 2–3 мың педагогті қамтуға болады.
Пилот нәтижесінде:
- бір педагогке жұмсалатын орташа шығын;
- қатысушылардың қанағаттануы;
- маршруттардың тиімділігі;
- педагогтердің алған материалдарын сабақта пайдалану деңгейі;
- бағдарламаға сұраныс
бағаланады.
Нәтижесіне қарай бағдарлама кеңейтіледі немесе оның тетіктері қайта қаралады.
Қаржылық және басқарушылық қағида
Бағдарламаның басты ерекшелігі — мемлекет барлық шығынды өз мойнына алмайды және сапарды өзі ұйымдастырмайды.
Мемлекет ережені, квотаны және субсидияны қамтамасыз етеді.
Туристік бизнес маршрут пен қызметті ұйымдастырады.
Мәдени және табиғи нысандар жеңілдетілген қолжетімділік пен мазмұнды бағдарламаны қамтамасыз етеді.
Ал мұғалім алған тәжірибесін оқу процесіне енгізеді.
Осылайша қарапайым модель қалыптасады:
мемлекеттік қолдау → жеңілдетілген сапар → кәсіби тәжірибе → оқу материалы → оқушыға білім.
Мұғалімнің саяхаты осы тізбекте жеке әлеуметтік жеңілдік емес, білім беру жүйесіне қайта оралатын ресурсқа айналады.
Елді көрген ұстаз — елді танытудың жаңа тәсілдерін табады.
PS Оралдық Даметкен Баенова апайдың Алматы – Семей — Жидебай-Бөрлі сапары туралы жолжазбасын оқып шығыңыздар..
Жолжазбаңыз керемет екен, 12 бөлімін бір деммен оқып шықтым.
Әттең-ай, сіз мұғалімдік өмір жолыңызды бастаған кезден осылай саяхаттауға мүмкіндік болғанда "Елтану" саласына орасан зор үлес қосар екенсіз..
Өзімнің де мүмкіндік тауып, Ұлт ұстаздары Ыбырай мен Абайдың кесенелерін көзіммен көріп, рухтарына бағыштап дұға оқудың сәті түскенін әлі күнге мақтанышпен еске аламын..", - деп жазды тарихшы-өлкетанушы, ҚР Білім саласының құрметті қызметкері Өмір Шыныбекұлы.
