Қазақстанда өзін «билер кеңесі» деп атайтын және сот пен полицияның орнына дауларды шешуге араласатын ұйымдарды жіті тексеруге шешім қабылданды, деп хабарлайды Democrat.kz. сайты Tizgin.kz.-ке сілтеме жасап.
Бұл мәселені жуырда мәжілісте депутат Нартай Аралбайұлы көтерді. Оның айтуынша, өзін «билер кеңесі» деп атайтындар мемлекеттік органдар айналысуы тиіс мәселелерге араласа бастаған. Мысалы, кейбір азаматтар билерден заңгерлік көмек сұраған, алайда кейін олардың адвокаттық лицензиясы жоқ екені анықталған.
Сондай-ақ, депутат күмән тудырған бір рәсім туралы айтты. Өзін би атаған адамдар ақ боз атты құрбандыққа шалып, осылайша «арғы әлемге ашылған портал жабылды» деп мәлімдеген.
«Қоғамда өзін «билер кеңесі» деп атайтын топтың ақ боз атты құрбандыққа шалып, «ата-бабаларымыздың күнәсі үшін кешірім сұраймыз» деген видеосы үлкен резонанс тудырды. «Арғы әлемге ашылған портал жабылды» дегендер, шын мәнінде, ешқандай портал жапқан жоқ, керісінше адамдарды ақыл-естен айырғандай болды», – деген еді Нартай Аралбайұлы.
Депутаттың мәліметінше, қазір елде атауында «би», «билер кеңесі» немесе «бас би» деген сөздер бар 20 ұйым жұмыс істейді. Оның үшеуі республикалық мәртебеге ие болса, қалған 17-сі жергілікті деңгейде қызмет етеді. Тек Түркістан облысы мен Шымкенттің өзінде мұндай бірлестіктердің 8385 мүшесі бар, олардың 1677-сі өзін «би» деп атайды.
Премьер-министрдің жауабында билер кеңесі атын жамылған ұйымдардың қызметі тексерілгені айтылған. Нәтижесінде республикалық мәртебесі бар үш ұйымның екеуі өз мәртебесін уақытында растамағаны анықталған. Заң бойынша олар ел өңірлерінің жартысынан көбінде филиал ашуы тиіс болған, бірақ бұл талап орындалмаған. Қазір әділет органдары оларды мәжбүрлі түрде тарату мәселесін қарастырып жатыр.
Бұдан бөлек, кейбір бірлестіктер тіркелген мекенжайында мүлде жұмыс істемейтіні белгілі болған. Төрт ұйым әрекетсіз салық төлеуші деп танылса, тағы бірі салық есептілігін тапсыруды тоқтатқан.
«Соған қарамастан, өзін «би», «билер кеңесі», «бас би» деп таныстыратын жекелеген ұйымдардың дауларды шешу процесіне араласу фактілері тіркеліп отыр. Бұл Қазақстан Республикасы Конституциясының нормаларына қайшы келеді. Мұндай ұйымдардың соттар мен құқық қорғау органдарының құзыретіне жататын мәселелер бойынша қабылдаған шешімдерінің заңды күші жоқ және мемлекет тарапынан танылмайды», – деген Олжас Бектенов қол қойған жауапта.
Тексерістен кейін үкімет заңнамаға өзгерістер енгізуге шешім қабылдаған. Билік қоғамдық бірлестіктерді тіркеуге бақылауды күшейтіп, тиісті түзетулер дайындап жатыр. Ұсыныстар қатарында ру-тайпалық құрылымдармен байланысты немесе заңға қайшы келетін атауы мен қызметі бар ұйымдарды құруға тыйым салу бар.
Сондай-ақ республикалық мәртебе алу талаптарын күшейту және мұндай ұйымдарды таратуға нақты негіздер енгізу жоспарланып отыр. Бұдан бөлек, мемлекеттік органдармен немесе олардың қызметімен байланысты деген әсер қалдыруы мүмкін атауларды қолдануға да тыйым салынбақ.
