Алматыда 28 қыркүйекте сезілген жер сілкінісінен кейін көпқабатты үйлердің қауіпсіздігі, ғимараттардың сейсмикалық беріктігі және төтенше жағдайда халықты жедел хабардар ету мәселесі қайта көтерілді. Әлеуметтік желілерде кей тұрғындар биік үйлерден жеке секторға көшу туралы ой бөліссе, мамандар жер сілкінісінің нақты уақыты мен орнын алдын ала дәл болжау мүмкін емес екенін ескертеді, деп жазады Democrat.kz.
28 қыркүйекте Алматыда болған жер сілкінісі қала тұрғындарын тағы да алаңдатты. Жерасты дүмпулері таңғы сағат 09:38-де тіркелген. Ресми мәлімет бойынша, Алматыдағы сезілу қарқындылығы 3–4 балл болды. Эпицентр қаладан шамамен 8 шақырым оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Зардап шеккендер мен қираған нысандар туралы ақпарат түскен жоқ.
Жер сілкінісінен кейін әлеуметтік желілерде тұрғындар көпқабатты үйлердің сейсмикалық қауіпсіздігін қызу талқылай бастады.
Біреулер биік үйлерде тұрудан қорқатынын айтса, енді бірі жеке үйге көшудің мүмкіндігін қарастырып жүргенін жазған. Әсіресе жоғары қабатта тұратын тұрғындар дүмпу кезінде ғимараттың шайқалуын қатты сезінетінін айтып, «қай үй қауіпсіз?» деген сұрақты қайта көтерді.
Халықты алаңдатқан екінші мәселе – ескерту жүйесі
28 қыркүйектегі жер сілкінісінен кейін тұрғындардың телефондарына Mass Alert жүйесі арқылы ескерту хабарламалары жіберілді. Бірқатар дерек бойынша, хабарлама жер сілкінісі болғаннан кейін бірнеше минут ішінде жеткен.
Әлеуметтік желілерде тұрғындардың бір бөлігі хабарламаның жедел келгенін оң бағаласа, енді бірі төтенше жағдай туралы ескерту бұдан да жылдам жетуге тиіс деген пікір білдірді.
Бұл мәселе әсіресе Алматы секілді сейсмикалық белсенді қала үшін маңызды.
Жойқын жер сілкінісі күтіле ме?
Дүмпуден кейін әлеуметтік желілерде түрлі болжамдар, тіпті астрологиялық жорамалдар да тарады.
Алайда мұндай болжамдардың ғылыми негізі жоқ.
Алматы қаласының Төтенше жағдайлар департаменті 28 қыркүйектегі жер сілкінісінен кейін сейсмологиялық комиссияның қорытындысына сүйеніп, сол сәттегі жағдай бойынша жойқын жер сілкінісі күтілмейтінін хабарлады.
Сейсмология ғылымы жер сілкінісінің нақты күні, сағаты мен орнын алдын ала дәл анықтауға мүмкіндік бермейді.
Сондықтан әлеуметтік желідегі «пәлен күні үлкен жер сілкінісі болады» деген болжамдарға сақтықпен қараған жөн.
Алматыдағы үйлер қаншалықты қауіпсіз?
Тұрғындарды көбірек толғандырған мәселе – ғимараттардың нақты сейсмикалық жағдайы.
Жер сілкінісінен кейін мамандар өзен арналары, гидротехникалық нысандар, сел және көшкін қаупі бар аумақтар мен тіршілікті қамтамасыз ету объектілерін тексерген. Тексеру нәтижесінде зақым анықталмаған.
Бірақ бұл қаладағы барлық тұрғын үйдің бірдей деңгейде қауіпсіз екенін білдірмейді.
Үйдің сейсмикалық төзімділігі оның салынған жылына, жобасына, құрылыс материалына, қабат санына, топырақ ерекшелігіне және кейін жүргізілген қайта жоспарлау жұмыстарына байланысты.
2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда ғимараттар мен құрылыстардың сенімділігі мен орнықтылығын техникалық зерттеп-қараудың жаңа қағидалары күшіне енді. Бұл құжат ғимараттардың техникалық жай-күйін бағалау тәртібін нақтылайды.
«Жеке үй қауіпсіз» деген түсінік те әрдайым дұрыс емес
Әлеуметтік желілерде жер сілкінісінен кейін «көпқабатты үйден жеке үйге көшу керек» деген пікір жиі айтылады.
Бірақ үйдің қабат саны оның қауіпсіздігін жалғыз өзі анықтамайды.
Сапалы жобамен, құрылыс нормаларына сай салынған көпқабатты үй кейбір талап сақталмаған жеке үйлерден әлдеқайда берік болуы мүмкін.
Сол себепті мәселені «биік үй қауіпті, жеке үй қауіпсіз» деген қарапайым формулаға сыйғызу дұрыс емес.
Ең маңыздысы – ғимараттың нақты техникалық жағдайы мен сейсмикалық талаптарға сәйкестігі.
Жер сілкінісі бір сұрақты қайта алға шығарды
Алматылықтардың үрейі тек 28 қыркүйектегі дүмпумен байланысты емес.
Сейсмикалық аймақта орналасқан қала үшін тұрғындардың өз үйінің қаншалықты қауіпсіз екенін білуі – қалыпты әрі заңды сұраныс.
Сондықтан тұрғындарды тыныштандырудың ең сенімді жолы түрлі болжамдар емес, ғимараттардың нақты техникалық сараптамасы мен оның нәтижесін тұрғындарға ашық көрсету болуы мүмкін.
Ал әзірге әлеуметтік желілердегі пікірталастың өзегі бір сұраққа тіреліп тұр:
«Біз тұрып жатқан үй келесі қатты жер сілкінісіне төтеп бере ала ма?»
