Дәрігер қате диагноз қойды, ауруды дер кезінде анықтамады немесе дұрыс ем жүргізбеді делік. Соның салдарынан денсаулығыңыз нашарлап, қайта емделуге, операция жасатуға немесе ұзақ уақыт жұмысқа шықпай қалуға тура келді. Мұндай жағдайда «дәрігер ғой, қателесуі мүмкін» деп қол сілтей салудың қажеті жоқ деп жазады Democrat.kz.
Қазақстан заңнамасы пациентке өз құқығын қорғауға, медициналық көмектің сапасына шағымдануға және келтірілген зиян үшін өтемақы талап етуге мүмкіндік береді. Бірақ бір маңызды жайт бар: емнің нәтиже бермеуі немесе аурудың асқынуының өзі автоматты түрде «дәрігерлік қателік» болып саналмайды. Медициналық көмек көрсету кезінде нақты кемшілік болғаны және сол кемшілік денсаулыққа келген зиянмен себептік байланыста екені дәлелденуі керек. Медициналық қызмет сапасын бағалау кезінде диагностиканың уақтылығы, зерттеу нәтижелерінің дұрыс бағалануы және медициналық араласудан болған асқынулар да назарға алынады.
Бірінші қадам – барлық медициналық құжатты жинаңыз
Ең алдымен емделуге байланысты құжаттарды жоғалтпау қажет.
Олардың ішінде:
-
амбулаториялық картадағы жазбалар;
-
қойылған диагноздар;
-
дәрігерлердің қорытындылары;
-
талдау нәтижелері;
-
УДЗ, рентген, КТ, МРТ қорытындылары;
-
ауруханадан берілген эпикриз;
-
операция туралы құжаттар;
-
еңбекке жарамсыздық парақтары;
-
дәрі-дәрмек пен емге жұмсалған шығындардың түбіртектері;
-
ақылы тексерулердің чектері;
-
кейін басқа дәрігерлер қойған диагноздар мен қорытындылар болуы мүмкін.
Бұл құжаттар кейін медициналық көмектің дұрыс немесе бұрыс көрсетілгенін анықтауда негізгі дәлелдердің біріне айналады.
Сондықтан бастапқы емханада не жазылғанын білмей тұрып, тек ауызша шағыммен шектелу тиімсіз.
Алдымен медициналық ұйымның өзіне шағымдануға болады
Қазақстандағы медициналық ұйымдарда пациенттердің өтініштері мен медициналық қызмет сапасына байланысты шағымдарын қарайтын Пациенттерді қолдау қызметтері жұмыс істейді. Мұндай қызмет медициналық көмек алу барысында туындаған даулы жағдайларды қарауға және ішкі бақылау жүргізуге қатысады.
Шағымды бас дәрігердің атына да жазбаша берген дұрыс.
Онда:
қай күні және қай дәрігерге барғаныңызды, қандай шағым айтқаныңызды, қандай диагноз қойылғанын, қандай ем тағайындалғанын және одан кейін денсаулығыңыз қалай өзгергенін нақты көрсету қажет.
Ең бастысы – эмоциялық айыптаудан гөрі оқиғаны күн-күнімен көрсету.
Мысалы:
10 тамыз – дәрігерге қаралдым.
12 тамыз – жағдайым нашарлады.
14 тамыз – қайта қаралдым.
17 тамыз – басқа ауруханаға түстім.
18 тамыз – операция жасалды.
Мұндай хронология істі түсінуді айтарлықтай жеңілдетеді.
Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетіне шағым беруге болады
Егер медициналық ұйымның жауабы қанағаттандырмаса немесе мәселе ауыр болса, Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетіне немесе оның аумақтық департаментіне жүгінуге болады.
Мемлекеттік органдардың түсіндіруінде сапасыз медициналық қызмет көрсету мәселелері бойынша азаматтардың осы комитетке және оның аумақтық бөлімшелеріне өтініш беруге құқылы екені көрсетілген.
Мұнда медициналық көмектің сапасына қатысты тексеру жүргізу және мамандар әрекетіне баға беру мәселесі көтерілуі мүмкін.
Ең маңыздысы – дәрігердің қателігі мен зиянның арасындағы байланысты дәлелдеу
Сотта «дәрігер қате жасады» деп айту жеткіліксіз.
Әдетте үш мәселе маңызды болады:
Біріншісі – медициналық көмек көрсету кезінде кемшілік болды ма?
Мәселен:
диагноз кеш қойылды ма, қажетті тексеру тағайындалмады ма, зерттеу нәтижесі ескерілмеді ме, қауіпті белгілерге дәрігер назар аудармады ма?
Екіншісі – пациенттің денсаулығына нақты зиян келді ме?
Мысалы, ауру асқынып кетті, операция қажет болды, еңбекке қабілеттілігі төмендеді немесе қосымша емделуге мәжбүр болды.
Үшіншісі – сол медициналық кемшілік пен келген зиянның арасында себептік байланыс бар ма?
Бұл – мұндай даулардағы шешуші мәселелердің бірі.
Сондықтан медициналық сараптаманың маңызы өте жоғары.
Қандай өтемақы талап етуге болады?
Егер медициналық көмектің дұрыс көрсетілмеуінен адамның денсаулығына зиян келгені дәлелденсе, мәселе азаматтық сот тәртібімен қаралуы мүмкін. Қазақстан Жоғарғы Сотының түсіндіруіне сәйкес, азаматтың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы даулар Азаматтық кодекстің зиян келтіруден туындайтын міндеттемелер жөніндегі нормалары негізінде шешіледі.
Денсаулыққа зиян келген адам жағдайға қарай бірнеше талап қоя алады.
Жоғалтқан жалақы немесе табыс
Егер адам ұзақ уақыт жұмысқа шыға алмай, сол себепті табысынан айырылса, жоғалтқан табысын өндіріп алуды талап етуге болады.
Қазақстан заңнамасында денсаулыққа зақым келу салдарынан жоғалтылған табысты өтеу қарастырылған. Жоғарғы Соттың түсіндіруінде де жәбірленушінің денсаулығына зиян келген кезде оның жоғалтқан немесе нақты алуға мүмкіндігі болған табысы ескерілетіні көрсетілген.
Сондықтан жұмыс орнынан жалақы туралы анықтама мен еңбекке жарамсыздық парақтарын сақтау маңызды.
Емделуге кеткен қосымша шығын
Жәбірленуші денсаулығына келген зиянға байланысты қажет болған қосымша шығындарды да талап ете алады. Азаматтық заңнамада мұндай зиянды өтеу кезінде емделу, дәрі-дәрмек және денсаулықты қалпына келтіруге қажетті өзге де шығындардың ескерілуі көзделген.
Сондықтан дәріхана мен клиникалардың барлық чегін сақтаған жөн.
Моральдық зиян
Денсаулықтың бұзылуы адамға физикалық қана емес, психологиялық азап та әкелуі мүмкін.
Қазақстан Азаматтық кодексінің 951-бабы моральдық зиянды өтеуді қарастырады. Моральдық зиян адамның жеке мүліктік емес игіліктері мен құқықтарының бұзылуынан туындайтын жан немесе тән азабы ретінде бағалануы мүмкін.
Өтемақының нақты мөлшерін әр істің мән-жайына қарай сот белгілейді.
Дәрігерді сотқа беру керек пе, әлде аурухананы ма?
Бұл жерде әр істің жағдайы бөлек қаралады.
Медициналық қызметкер еңбек міндетін орындау кезінде әрекет еткен болса, азаматтық талапта медициналық ұйымның жауапкершілігі де қарастырылуы мүмкін. Сондықтан талап арызды кімге қою керектігін медициналық құжаттар мен істің нақты жағдайын зерттегеннен кейін анықтаған жөн.
Тек дәрігердің аты-жөнін көрсетіп, бірден сол дәрігерден ақша талап ету барлық жағдайда дұрыс құқықтық жол бола бермейді.
Ауызша келісімге сеніп қалмаңыз
Егер денсаулыққа елеулі зиян келсе, «емхана басшылығы кешірім сұрады», «дәрігер емдеп беремін деді» деген ауызша уәдеге ғана сүйеніп қалмаған дұрыс.
Ресми өтініш жасап, жауапты жазбаша алу қажет.
Өйткені дау сотқа дейін жетсе, «маған сол кезде былай деген еді» деген сөзден гөрі құжаттың дәлелдік күші әлдеқайда жоғары.
Бірден әлеуметтік желіге жазу дұрыс па?
Пациенттің өз оқиғасын айтуға құқығы бар. Бірақ дәрігерді дәлелсіз «қылмыскер», «адам өлтіре жаздады» немесе «әдейі істеді» деп жариялау басқа құқықтық дауға әкелуі мүмкін.
Сондықтан ресми сараптама мен тексеру қорытындысы шықпаған жағдайда:
«дәрігердің қателігі дәлелденді»
деп кесіп айтқаннан гөрі:
«медициналық көмектің сапасына күмән келтіріп, тексеру жүргізуді талап етті»
деген құқықтық жағынан сақ форманы қолданған жөн.
Қысқаша алгоритм
Егер дәрігердің әрекетінен денсаулығыңызға зиян келді деп күмәндансаңыз:
1. Денсаулығыңызға қауіп төніп тұрса, алдымен басқа медициналық ұйымнан қажетті көмекті алыңыз.
2. Барлық медициналық құжаттың көшірмесін жинаңыз.
3. Анализ, зерттеу, диагноз және ем тарихын хронологиялық ретпен сақтаңыз.
4. Дәрі-дәрмек, операция, ақылы тексеру және оңалту шығындарының барлық түбіртегін жинаңыз.
5. Медициналық ұйымның басшылығына және Пациенттерді қолдау қызметіне жазбаша шағым беріңіз.
6. Қажет болса, Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің аумақтық департаментіне жүгініңіз.
7. Медициналық көмектегі кемшілік пен денсаулыққа келген зиянның арасындағы себептік байланысты сараптама арқылы бекітуге мән беріңіз.
8. Негіз болған жағдайда сот арқылы жоғалтқан табысты, емделуге кеткен шығындарды және моральдық зиянды өндіріп алу мәселесін көтеруге болады.
Есте сақтаңыз
Дәрігердің қойған диагнозы кейін өзгергенінің өзі міндетті түрде дәрігерлік қателік деген сөз емес. Аурудың объективті күрделі өтуі немесе медициналық көмек дұрыс көрсетілгеніне қарамастан пайда болған асқыну да болуы мүмкін.
Ал егер диагноздың кеш қойылғаны, қажетті тексерудің жүргізілмегені, зерттеу нәтижелерінің ескерілмегені немесе медициналық көмек стандарттарының сақталмағаны анықталып, соның салдарынан науқастың денсаулығына зиян келгені дәлелденсе – пациент өзінің бұзылған құқығын қорғауға және келтірілген зиянды өтеуді талап етуге құқылы.
Материал жалпы құқықтық ақпарат ретінде әзірленді. Нақты іс бойынша талап қою тәртібі мен жауапкерді анықтау үшін медициналық құжаттарды зерттеген заңгердің кеңесі қажет болуы мүмкін.
