Әлеуметтік желіде Қазақстанның экс-президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен марқұм Рахат Әлиевтің телефон арқылы сөйлескені делінген аудиоүзінді қайта тарады. TikTok-та жарияланған видеода бұл жазба Рахат Әлиевтің «Крестный тесть» аудиокітабынан алынғаны айтылған деп жазады Democrat.kz.
Видеодағы жазбада екі адамның Алтынбек Сәрсенбайұлының өліміне қатысты іс, сот процесі, куәгерлер және Дариға Назарбаеваның сотқа шақырылуы жөнінде сөйлескен дауыстары берілген. Алайда аудионың түпнұсқалығы, ондағы дауыстардың нақты кімге тиесілі екені және жазбаның толық нұсқасы ресми түрде расталған жоқ.
Видеодағы титрге қарағанда, әңгімеде Назарбаевтың дауысы ретінде берілген адам тергеудің аяқталғанын, істің сотқа жолданғанын және Дариға Назарбаеваның сотқа шақырылуы мүмкін екенін айтады. Сондай-ақ Нартай Дүтбаевтың аты аталып, оның тергеу кезіндегі жауабына қатысты сөз қозғалады.
Жазбада Рахат Әлиевтің дауысы ретінде берілген адам өзіне сену керегін айтып, кейбір ақпараттарды интернеттен көргенін жеткізеді. Ал Назарбаевтың дауысы ретінде ұсынылған адам “істің ашылып, түзеліп келе жатқанын” айтып, қоғам мен бұқаралық ақпарат құралдарының бұл тақырыпты жазып жатқанын сөз етеді.
Бұл үзіндінің қоғам назарын аударуы заңды. Себебі Алтынбек Сәрсенбайұлының өлімі — тәуелсіз Қазақстан тарихындағы ең ауыр әрі әлі күнге дейін толық саяси бағасын алмаған оқиғалардың бірі. Оппозициялық саясаткер Алтынбек Сәрсенбайұлы, оның көмекшісі Бауыржан Байбосын және жүргізушісі Василий Журавлев 2006 жылы ақпанда қастандықпен өлтірілген. Бұл қылмыс сол кездің өзінде қоғамда үлкен резонанс тудырған.
Алғашқы сот процесінде кісі өлтіру ісі бойынша Ержан Өтембаев негізгі тапсырыс беруші ретінде сотталған еді. Алайда кейін бұл іске қатысты жаңа мәліметтер айтылып, 2013 жылы Қазақстан Бас прокуратурасы Алтынбек Сәрсенбайұлының өліміне тапсырыс берушілер ретінде Рахат Әлиев пен бұрынғы ҰҚК басшысы Әлнұр Мұсаевтың аты аталғанын мәлімдеген.
Сондықтан әлеуметтік желіде тараған бұл аудио қоғамдағы ескі сұрақтарды қайта тірілтіп отыр. Неге бұл іс бойынша ел ішінде әлі күнге дейін толық сенім қалыптасқан жоқ? Неге Алтынбек Сәрсенбайұлының өліміне қатысты әр жаңа дерек қоғамды қайта дүр сілкіндіреді? Неге бұл қылмыстың саяси астары туралы күдік жылдар өтсе де сейілмей келеді?
Рахат Әлиев көзі тірісінде Назарбаев билігіне қарсы бірнеше ауыр айып айтқан. Оның «Крестный тесть» атты кітабы да сол кезеңдегі билік ішіндегі тартыстар мен жеке кикілжіңдердің бір көрінісі ретінде тараған. Алайда бұл кітаптағы мәліметтердің барлығы бірдей сот арқылы дәлелденген дерек ретінде қабылданбайды. Сондықтан кез келген аудиоүзіндіге журналистік тұрғыдан сақ қарау қажет.
Дегенмен тараған видеодағы ең маңызды тұс — онда қылмысқа тікелей қатысы бар адамдар ғана емес, елдің ең жоғары саяси әулетінің мүшелері де әңгіме өзегіне айналады. Егер аудио шынайы болса, бұл жазба сол кезеңдегі билік ішіндегі үрей, өзара сенімсіздік және саяси жауапкершілік мәселесін жаңа қырынан көрсетеді. Ал егер аудио монтаж немесе толық емес үзінді болса, онда оның не үшін дәл қазір қайта тарағаны да бөлек сұрақ.
Қалай болғанда да, Алтынбек Сәрсенбайұлы ісі Қазақстан қоғамы үшін жабық қалған жараның бірі болып тұр. Бұл іс тек бір саясаткердің өлімі емес, сол кезеңдегі билік жүйесінің табиғаты, құқық қорғау органдарының тәуелсіздігі және саяси қылмыстарға берілген құқықтық баға туралы сұрақтарды қайта көтереді.
Әлеуметтік желідегі қысқа видео толық шындықтың орнына жүре алмайды. Бірақ ол қоғамның әлі де жауап күтетінін көрсетеді. Ал бұл жауап эмоциямен емес, құжатпен, ашық тергеумен, құқықтық баға берумен ғана келуі мүмкін.
