Кейбіреулер аузының суы құрып мақтайтын кеңестік білім жүйесінің кейбір келеңсіз, тиімсіз тұстары туралы жазба жариялаған ардагер ұстаз Өмір Шыныбекұлы оқырмандарына сауал тастады деп жазады Democrat.kz.
"Кеңестік білім беру жүйесі негізі ретінде Пруссиялық модель алынған.
19-ғасырда Пруссияда қалыптасқан бұл жүйенің басты мақсаты — мемлекетке адал солдаттар мен зауытқа тәртіпті жұмысшылар даярлау болды.
Кеңестік және қазіргі ескішіл мектептердің басты мәселелерін тереңірек қарастырайық:
1. «Қызыл қалам» синдромы: Қателікке деген қорқыныш
Бұл әдіс адамның зейінін тек кемшілікке аударуға мәжбүрлейді.
Нәтиже: Бала «қателесу — бұл қылмыс» деп өседі.
Шын мәнінде: Кәсіпкерлік пен инновацияның негізі — қателесуден қорықпау. Сәтсіздік — бұл тәжірибе. Ал мектеп бұл тәжірибені «екілік» деген таңбамен жазалайды.
2. Бір ғана дұрыс жауап: Креативтілікке жол жоқ.
Мектептегі «тек мұғалімдікі дұрыс» деген ұстаным баланың сыни ойлауын (critical thinking) тежейді.
Нәтиже: Бала өмірдегі күрделі мәселелердің бірнеше шешімі болатынын түсінбей қалады.
Салдары: Ол өз бетінше шешім қабылдай алмайтын, тек «бастықтың» нұсқауын күтетін орындаушыға айналады.
3. Өмірге қажетсіз білімнің көптігі
Инфузория-туфельканың құрылысын білу жаман емес, бірақ мектеп «Soft Skills» (жұмсақ дағдылар) бермейді.
Мәселе: Мектеп бітірген жасөспірім интеграл есептей алғанымен, өз бюджетін жоспарлауды, салық төлеуді немесе депрессиямен күресуді білмейді.
Нәтиже: Академиялық білімі жоғары, бірақ өмірлік дағдысы (Life skills) төмен «сауатты кедейлер» армиясы қалыптасады.
4. Жеке тұлғаны (индивидуалдылықты) басып тастау
«Қоңырау мұғалім үшін соғылады», «Көп сөйлеме» деген қағидалар баланы жүйенің бір бөлшегіне айналдырады.
Нәтиже: Ерекше ойлайтын, белсенді балалар «тәртіпсіз» деп танылады.
Салдары: Жүйеге «ыңғайлы» адамдар керек, бірақ әлемді «ыңғайсыз», еркін ойлы адамдар өзгертеді.
Не істеу керек?
Кеңестік білім жүйесінің фундаменталды білім берудегі (математика, физика) артықшылықтарын жоққа шығаруға болмас, бірақ оның «орындаушы тұлғаны» қалыптастыру моделі бүгінгі 21-ғасырдың талаптарына сай келмейді.
Қазіргі ата-ананың алдында тұрған міндет:
Баланың қателігіне ұрыспай, оны тәжірибе ретінде қабылдауға үйрету.
Мектептен тыс жерде қаржылық сауаттылық пен эмоционалды интеллектіні дамыту.
Баланың жеке пікірін құрметтеу және оны қорғауға баулу.
Сіз қалай ойлайсыз, біздің қазіргі қазақстандық мектептер осы Пруссиялық модельден шыға алды ма, әлде әлі де «зауыт жұмысшыларын» дайындап жатыр ма?"деп жазды ардагер ұстаз.
