Қоғам белсендісі Болат Нұрхожаев мұғалімдерді ұлықтаудың тасасында баланың жағдайы қалып бара жатқанын айтып, мектептегі тамақтану уақыты мен сабақ кестесін қатаң сынға алды. Автордың айтуынша, кей мектептерде тексерушілерге бір кесте көрсетіліп, балалар басқа кестемен оқиды, деп жазады Democrat.kz.
Ұстаздар күні айтылған мақтау мен табысталған марапаттан кейін Болат Нұрхожаев мектептің күнделікті тіршілігіне үңілуді ұсынды. Оның көтерген сауалы қарапайым: сабақ кестесі баланың тамақтануына, тынығуына, қозғалуына жеткілікті мүмкіндік бере ме?
«Бала сабақтан шығып, қолын жуып, асханаға барып, 5 минутта тамағын ішіп, қолын жуып сабаққа қайтып келіп отыруға үлгере ме?» — деп сұрайды жазба авторы.
Нұрхожаевтың пікірінше, осындай жағдайда баланың бәріне үлгеретінін айтып, мәселені жасыратын педагогты ұстаз деп атау қиын. Ол мұны мұғалімнің кәсіби жауапкершілігімен байланыстырып, баланың жағдайын біле тұра үнсіз қалуды қатаң сынайды.
Тамақтану уақытына қатысты талап бар. Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-76 бұйрығымен бекітілген санитариялық қағидалардың 75-тармағында сабақтар арасындағы үзіліс кемінде бес минут, ал екінші немесе үшінші сабақтан кейінгі үлкен үзіліс 30 минут болатыны көрсетілген. Бір үлкен үзілістің орнына екінші және төртінші сабақтан кейін әрқайсысы 15 минуттан екі үзіліс жасауға рұқсат етіледі.
Демек, бес минуттық сабақаралық үзілістің болуы баланың сол уақытта асықпай тамақтанып үлгеретінін дәлелдемейді. Асханаға жету, қол жуу, кезек күту, тамақтану және сыныпқа оралуға кететін уақыттың бәрі ескерілуге тиіс. Егер үзілістің басым бөлігі кезекте өтсе, кестедегі минут пен балаға тамақ ішуге қалған минуттың айырмасы бар.
Автор көтерген екінші мәселе — спортзалдардың жүктемесі. Ол 41 мұғалімнің үш спортзалда аптасына 300, яғни күніне 60 сабақ өткізу мүмкіндігіне күмән келтіреді.
Егер осы сабақтардың бәрі үш залда, әрқайсысы жеке өткізілсе, бір залға күніне орта есеппен 20 сабақтан келеді. Мұндай жүктеменің қалай орындалатыны нақты кестеден көрінуге тиіс: сабақтар неше ауысымға бөлінген, бір мезгілде қанша сынып жаттығады, ашық спорт алаңдары пайдаланыла ма? Жазбада бұл мәліметтер келтірілмегендіктен, аталған сандардың өзі сабақтардың өткізілмегенін дәлелдемейді. Бірақ олар спортзалдың нақты мүмкіндігі мен жоспарланған жүктемені салыстыруға негіз болады.
Нұрхожаевтың ең ауыр мәлімдемесі — кей мектептерде екі түрлі кесте бар деген сөзі. Оның айтуынша, біреуі талаптарға сай етіп тексерушілерге көрсету үшін жасалады, ал балалар күнделікті басқа кестемен оқиды.
Егер бұл расталса, тексеру кезінде ұсынылған құжат мектептегі шынайы жағдайды көрсетпеген болып шығады. Мұндай жағдайда қағаздағы үзілістің ұзақтығын тексерумен шектелу баланың іс жүзінде қанша уақыт тамақтанатынын анықтауға мүмкіндік бермейді.
Автор прокуратураны, санитариялық бақылау органдарын, білім басқармалары мен бөлімдерін, министрлік пен бала құқығын қорғауға жауапты құрылымдарды да сынаған. Ол өзінің уәждері қолындағы құжаттарға, мемлекеттік органдардың жауаптарына және сот шешіміне сүйенетінін мәлімдейді.
Болат Нұрхожаев мұғалімдердің сағатын бөлу, жүктемесін азайту, сенбілікке шығармау секілді мәселелер талқыланғанда баланың мүддесі назардан тыс қалатынына алаңдайды. Оның қойған сауалы — осы даудың өзегі: баланың денсаулығы, күнделікті жағдайы, ертеңгі өмірі қай тұста ескеріледі?
Автор оқу тәртібін ұйымдастырудағы кемшіліктерді дұрыс тамақтанбау, қозғалыстың аздығы, ұйқының бұзылуы және психологиялық салмақпен байланыстырады. Оның пікірінше, мектеп жұмысын бағалағанда оқушының денсаулығы мен көңіл күйін де назарға алу қажет.
Дарынды балалардың жетістігі туралы уәжге де Нұрхожаев күмәнмен қарайды. Ол жекелеген оқушының табысы бүкіл жүйедегі жағдайдың жақсы екенін дәлелдей алмайтынын айтады. Автордың ойынша, бала қол жеткізген нәтижеден де биікке көтерілуі мүмкін, ал қолайсыз оқу тәртібі оның әлеуетін толық ашуға кедергі келтіреді.
Бұл жазба мектепке қатысты нақты сұрақтарды алға шығарады: балаға тамақтануға қанша уақыт қалады, дене шынықтыру сабағы қандай жағдайда өтеді, тексеруші көрген кестемен оқушы шынымен оқи ма?
Марапат мұғалімнің еңбегін бағалайды. Ал баланың күнделікті жағдайы мектептегі тәртіптің қаншалық дұрыс ұйымдастырылғанын көрсетеді. Нұрхожаев қойған сұрақтың салмағы осыда: бала тамақтануға да үлгермесе, «бәрі талапқа сай» деген есептің құны қандай?
