Астанада балалардың үйірмелерге қатысуын бет-жүзін тану жүйесі арқылы бақылауға қарсы шыққан 30-ға жуық білім беру ұйымының өкілі әкімдік алдына жиналды. Олар балалардың биометриялық деректерінің қауіпсіздігіне және жаңа жүйенің қаржылық салдарына алаңдаушылық білдірген. Алайда жауап іздеп барған азаматтардың бір бөлігі полиция бөлімшесінен бір-ақ шықты, деп жазады Democrat.kz.
4 қарашада Астана әкімдігінің алдына спорт клубтары, шығармашылық студиялар мен қосымша білім беру орталықтарының 30-ға жуық өкілі жиналды. Олар Qosymsha.kz бағдарламасы бойынша балалардың сабаққа қатысуын Face ID жүйесі арқылы тіркеуге қарсылық білдірді.
Exclusive.kz пен Informburo.kz хабарлауынша, жиналғандар қала әкімінің орынбасарымен кездесуді көздеген. Алайда әкімдіктің мәліметінше, мұндай кездесу алдын ала келісілмеген.
Қатысушылармен қалалық білім басқармасы мен қосымша білім беру орталығының қызметкерлері сөйлескен. Бірақ түсіндіру жұмыстарынан кейін де наразылық тоқтамаған.
Білім басқармасы жиналғандардың әрекетін қоғамдық тәртіпті бұзу деп бағалаған. Нәтижесінде полиция қызметкерлері азаматтарды Сарыарқа аудандық полиция басқармасына жеткізген. Кейбіріне ресми ескерту жасалған.
Балалардың жеке деректері шетелге жіберіле ме?
Наразылықтың басты себептерінің бірі — балалардың биометриялық мәліметтерінің қауіпсіздігі.
Қосымша білім беру ұйымдарының өкілдері балалардың деректері «Яндекс.Облако» қызметі арқылы өңделуі мүмкін екенін айтып, ақпараттың қайда сақталатынына алаңдаушылық білдірген.
Сондай-ақ жүйе баланың сабаққа келгенін анықтау үшін телефон геолокациясын пайдалануы мүмкін екені айтылған.
«Еркем-ай» шығармашылық орталығының жетекшісі Әлия Исмаилованың айтуынша, ата-аналардың кейбірі баласының орналасқан жері туралы мәліметті бөгде жүйеге беруге қарсы.
Ол Face ID орнатылған орталықтардың бірінен сегіз баланың кеткенін де мәлімдеген.
Алайда балалардың биометриялық деректері шынымен Қазақстаннан тыс жерде сақталатыны әзірге расталған жоқ.
Құрылғы тегін, ал жөндеу ақысын кім төлейді?
Наразылық білдірушілер жаңа жүйенің қаржылық жағына да күмән келтірген.
Олардың айтуынша, ұсынылған келісімшартта құрылғыға екі ай ғана тегін қызмет көрсету қарастырылған. Одан кейінгі техникалық қызмет пен жөндеу шығындары кімнің есебінен өтелетіні түсініксіз.
Сондықтан қосымша білім беру орталықтарының өкілдері Face ID құрылғыларын қалалық білім басқармасының теңгеріміне өткізіп, қызмет көрсетуді мемлекеттік ұйымға жүктеуді ұсынған.
Бұдан бөлек, балалардың сабағы басқа уақытқа ауыстырылса немесе оқушы өзге топпен келсе, жүйе оның қатысқанын тіркемей қалуы мүмкін деген қауіп бар. Мұндай жағдайда орталық іс жүзінде өткізілген сабақ үшін мемлекеттен төлем алмай қалуы ықтимал.
Әкімдік не дейді?
Астана қалалық білім басқармасы жаңа жүйенің мақсаты бюджет қаражатының мақсатты жұмсалуын бақылау екенін түсіндірді.
2025 жылдан бері елордада балаларға қосымша білім беруге арналған бірыңғай мемлекеттік тапсырыстың пилоттық жобасы жүзеге асырылып келеді.
Жүйе баланың үйірмеге немесе спорт секциясына шынымен келгенін растауға арналған. Осылайша өткізілмеген сабақтарға бюджеттен ақша төлеудің алдын алу көзделген.
Әкімдіктің мәліметінше, Face ID әзірге екі жекеменшік қосымша білім беру ұйымында сынақтан өткізіліп жатыр. Құрылғылар тегін берілген, оларды сатып алуға бюджет қаржысы жұмсалмаған.
Басқарма балалардың жеке деректері заң талаптарына сәйкес өңделетінін де мәлімдеген.
Дегенмен деректерге кім қол жеткізетіні, олардың нақты қайда сақталатыны және техникалық ақаулар үшін кім жауап беретіні туралы сұрақтар толық шешілген жоқ.
Бұл оқиғада екі түрлі мүдде тоғысып отыр. Мемлекет балалардың қатысуын нақты тіркеп, бюджет қаражатын бақылауға ұмтылады. Ал білім беру орталықтары балалардың жеке деректерінің қорғалуын және жүйенің қосымша шығын әкелмеуін талап етеді.
Ең бастысы, мемлекеттік қаржыны бақылау қажеттілігі балалардың биометриялық мәліметтерін қорғау міндетін екінші орынға ысырып тастамауға тиіс.
Ал осындай сұрақтарға жауап іздеп әкімдікке барған азаматтардың полицияға жеткізілуі жағдайды одан әрі күрделендірді.
