Бұрынғы оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаев пен белгілі журналист Гүлнәр Бажкенованың арасындағы сот дауы күтпеген сипат алды. Экс-министрдің журналистке қойған талаптарының арасында ақша өндірумен қатар оның болашақта өзі туралы жазуына қатысты шарт та бар, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстанның бұрынғы оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаев Orda.kz басылымының бұрынғы бас редакторы Гүлнәр Бажкенованы сотқа беріп, моральдық зиян үшін 20 миллион теңге талап еткен. Алайда сот отырысы барысында белгілі болған қосымша талаптар бұл істің тек ақшалай өтемақымен шектелмейтінін көрсетті.
Даудың басы: екі министрдің туыстығы туралы ақпарат
Сот дауына Гүлнәр Бажкенованың 2025 жылғы 7 қазанда Facebook пен Instagram желілерінде жариялаған материалы себеп болған.
Журналист өз жазбасында сол кездегі оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаев пен бұрынғы сыртқы істер министрі Мұрат Нұртілеудің арасында туыстық байланыс болуы мүмкін деген ақпарат келтірген.
Бейсембаев бұл мәліметпен келіспей, оның шындыққа сәйкес келмейтінін алға тартқан.
Сөйтіп, бұрынғы министр журналистен өзінің Мұрат Нұртілеумен туыстық қатынасы туралы ақпаратты сол әлеуметтік желілердегі парақшаларында бес күн ішінде теріске шығаруды талап еткен.
Мұнымен шектелмей, Бажкеновадан моральдық зиян үшін 20 миллион теңге, мемлекеттік баж ретінде 202 162 теңге 50 тиын және заңгерлік көмек шығыны ретінде тағы 1 миллион теңге өндіріп беруді сұраған.
Осылайша, талап арызда көрсетілген жалпы сома 21 миллион 202 мың теңгеден асады.
Журналист бұған дейін де айыппұл арқалаған
Ғани Бейсембаевтың талап арызына негіз болған жарияланым бойынша Гүлнәр Бажкенова бұған дейін әкімшілік жауапкершілікке тартылған.
2026 жылғы 30 маусымда журналист Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 73-3-бабы, яғни жала жабу бойынша кінәлі деп танылып, оған 778 500 теңге айыппұл салынған.
Бұдан кейін бұрынғы министр азаматтық сот ісі аясында моральдық зиянды өтеуді және мәліметтерді теріске шығаруды талап еткен.
Іс Алматы қаласының Бостандық аудандық сотында қаралып жатыр. 21 қыркүйекте талап арызды қарау басталғаны хабарланған.
20 миллионнан 1 миллионға: экс-министр жаңа шарт ұсынды
7 қазанда өткен сот отырысында даудың жаңа мән-жайлары белгілі болды.
Бейсембаевтың өкілі Юлия Әбжанова тараптардың медиациялық келісімге келуіне байланысты жаңа шарттарды жариялаған.
Ұсынылған талаптарға сәйкес, Бажкенова бұрын жариялаған екі материалындағы ақпаратты теріске шығарып, 1 миллион теңге өтемақы төлеуге тиіс болған. Ақшаны уақытында төлемеген жағдайда өсімпұл қарастырылатыны да айтылған.
Алайда ең көп назар аудартқан жайт — бұрынғы министрдің журналистің болашақтағы жарияланымдарына қатысты талаптары.
Талапкер тарапы Бажкенованың өзі ғана емес, оның әріптестері де Ғани Бейсембаев туралы бұдан былай материал жарияламауын сұраған.
Сонымен қатар журналист бұрынғы министрдің кәсіби қызметі туралы басқа ақпарат құралдарында оң сипаттағы мақалалардың жариялануын ұйымдастыруға тиіс деген шарт ұсынылған.
Яғни соттағы бітімгершілік ұсынысы бұрын таратылған ақпаратты теріске шығарумен ғана шектелмей, журналистің болашақтағы қызметі мен экс-министр туралы жарияланатын материалдарды да қамтыған.
Судья бұрынғы министрдің талабына қатысты ескерту жасады
Сот отырысын жүргізген судья Айдар Өтебеков ұсынылған шарттардың бір бөлігі медиациялық келісімнің аясынан шығатынын мәлімдеген.
Ол бітімгершілік келісімде даудың нақты мәніне қатысты талаптар ғана қамтылуы керектігін, ал жауапкердің алдағы уақытта не жазатынына, кімге жарияланым жасататынына қатысты міндеттемелерді енгізуге болмайтынын түсіндірген.
Судьяның бұл ескертуі экс-министрдің өкілі ұсынған шарттардың барлығы бірдей сот тәртібімен бекітіле бермейтінін көрсетті.
7 қазандағы отырысқа Ғани Бейсембаевтың өзі қатыспаған. Оның мүддесін заңды өкілі қорғаған.
Бажкенова бұрынғы министрдің талабын қалай орындайды?
Гүлнәр Бажкенованың адвокаты Елдар Мұсаев тараптардың келісімге келуіне қарсы еместігін, алайда талаптарды орындауға техникалық кедергілер барын жеткізген.
Адвокаттың айтуынша, журналистің ұялы телефоны тәркіленген, Facebook парақшасы мен телефон нөмірі бұғатталған.
Ал бұрынғы министр жарияланған ақпаратты дәл сол әлеуметтік желілердегі парақшаларда теріске шығаруды талап етіп отыр.
Осыған байланысты қорғаушы тарап терістеу мәтінін келісіп, оны қайда және қалай жариялауға болатынын анықтау үшін қосымша уақыт сұраған.
Сот тараптарға бітімгершілік келісімнің шарттарын нақтылауға мүмкіндік беріп, келесі отырысты 19 қазанға белгілеген.
23 қазанға дейін жарияланған ашық деректерден сол отырыстың нәтижесі мен түпкілікті сот шешімін растайтын ақпарат табылмады.
Бажкенованың басқа қылмыстық ісі де бар
Бұл уақытта Гүлнәр Бажкеноваға қатысты басқа сот ісі бойынша үкім шыққан.
2026 жылғы 18 тамызда Алматының Бостандық ауданындағы №2 сот журналисті Қылмыстық кодекстің үш бабы — заңсыз кәсіпкерлік, көрінеу жалған ақпарат тарату және сеніп тапсырылған мүлікті иемдену немесе талан-таражға салу бойынша кінәлі деп таныған.
Сот оны сегіз жылға бас бостандығынан айыруға үкім шығарып, кәмелетке толмаған баласының болуына байланысты жазаны өтеуді екі жылға кейінге қалдырған.
Сондай-ақ журналистке бес жыл бойы журналистік және қоғамдық қызметпен айналысуға тыйым салынған.
22 қыркүйекте апелляциялық сот үкімді өзгеріссіз қалдырды.
Гүлнәр Бажкенова өзіне тағылған айыптарды мойындамаған. Ал «Әділ сөз» сөз бостандығын қорғау қоры осы қылмыстық іс бойынша соттың тұжырымдарына қарсылық білдіріп, дәлелдемелердің бағалануына қатысты сын айтқан.
Дегенмен бұл қылмыстық іс пен Ғани Бейсембаевтың азаматтық талап арызы — екі бөлек сот өндірісі.
Бұрынғы министрдің дауы қандай сұрақ туғызды?
Ғани Бейсембаев 2023 жылғы 4 қаңтардан 2025 жылғы 29 қыркүйекке дейін Қазақстанның оқу-ағарту министрі қызметін атқарды.
Қызметінен кеткеннен кейін ол бұған дейін жарияланған ақпаратқа қатысты сот арқылы өз ұстанымын қорғауға кіріскен.
Заң бойынша кез келген азаматтың, оның ішінде бұрынғы мемлекеттік қызметкердің де ар-намысын, қадір-қасиетін және іскерлік беделін қорғауға құқығы бар.
Алайда осы сотта ұсынылған шарттардың арасында журналистің келешекте экс-министр туралы материал жарияламауына және басқа басылымдарда оның кәсіби қызметін оң сипаттайтын мақалалардың жарық көруін ұйымдастыруына қатысты талаптардың болуы назар аудартты.
Судьяның өзі бұл шарттардың медиациялық келісім шеңберінен шығатынын ескерткен.
Осылайша, екі бұрынғы министрдің туыстық байланысы туралы жарияланымнан басталған дау журналистің алдағы кәсіби қызметіне қатысты талаптарға дейін ұласқан.
Ал Ғани Бейсембаев пен Гүлнәр Бажкенова арасындағы азаматтық дауға сот қандай түпкілікті шешім шығаратыны жөнінде әзірге расталған ақпарат жоқ.
