Алматыда бірнеше айдың ішінде зейнет жасындағы 369 педагогпен, Астанада тағы 130 маманмен еңбек қатынасы тоқтатылған. Олардың арасында математика, физика, химия, қазақ тілі мен әдебиеті, бастауыш сынып секілді негізгі пәндердің мұғалімдері бар, деп жазады Democrat.kz.
Білім басқармалары мұны мұғалімдердің жасымен ғана емес, еңбек шарттарының мерзімі аяқталуымен және басқа да еңбек-құқықтық негіздермен түсіндіреді.
Алматы қаласының Білім басқармасының мәліметінше, 25 мамыр мен 7 қыркүйек аралығында зейнет жасындағы 369 педагогпен еңбек шарты тоқтатылған. Олар математика, қазақ және орыс тілдері, әдебиет, физика, химия, биология, география, тарих, информатика, бастауыш сынып пәндері, көркем еңбек және басқа да бағыттар бойынша сабақ берген.
Назар аударарлық жайт — педагогтердің бір бөлігімен еңбек қатынасы қыркүйектің алғашқы күндерінде, яғни жаңа оқу жылы басталған кезде тоқтатылған.
Алматының Білім басқармасы мұның себебін оқу жылының басталуымен тікелей байланыстыру дұрыс емес екенін айтады. Кейбір мұғалімдердің еңбек шарты тамыздың соңы мен қыркүйектің басында аяқталған. Енді бір педагогтер жұмыстан өз еркімен кеткен. Ал кейбір мамандар педагогикалық құрам толық жасақталып, оқу жүктемесі бөлінгенге дейін жұмысын жалғастырған. Басқарма мәліметінше, бірқатар білім беру ұйымында зейнет жасындағы мұғалімдерге бос жұмыс орындары немесе жұмысты басқа жағдайда жалғастыру жолдары да ұсынылған. Оның ішінде сағат санын азайту немесе басқа қызметке ауысу мүмкіндігі қарастырылған. Алайда тиісті бос орынның немесе сәйкес мамандықтың болмауына байланысты мұндай мүмкіндік барлық мектепте бірдей болмаған.
Астанада да осындай жағдай тіркелген. Елордада 130 педагог кәсіби қызметін тоқтатқан. Білім басқармасы негізгі себеп ретінде еңбек шарты мерзімінің аяқталуын атады.
Бұл жерде бір маңызды құқықтық жайт бар.
Қазақстанның Еңбек кодексі бойынша белгілі бір мерзімге жасалған еңбек шарты оның мерзімі біткен кезде тоқтатылуы мүмкін. Кодекстің 49-бабында еңбек шарты мерзімінің аяқталуы оны тоқтатудың дербес негізі ретінде көрсетілсе, 51-бапта белгілі бір мерзімге жасалған шарттың мерзімі өтуіне байланысты тоқтатылатыны жазылған. Сонымен бірге Еңбек кодексінің 52-бабы зейнеткерлік жасқа толған жұмыскермен еңбек шартын жұмыс берушінің бастамасы бойынша тоқтатуға мүмкіндік береді және тараптардың өзара келісімімен мұндай шартты жыл сайын ұзарту құқығын да қарастырады. Ал дәл осы негізбен шарт бұзылған жағдайда қызметкер кемінде бір ай бұрын хабардар етіліп, тиісті өтемақы төленуге тиіс.
Сондықтан жарияланған сандардың бәрін «зейнет жасына жеткені үшін жұмыстан шығарылған мұғалімдер» деп түсіндіру дәл болмайды. Білім басқармалары көрсеткен себептердің арасында мерзімді шарттың аяқталуы, қызметкердің өз өтініші және басқа да негіздер бар.
Сонымен қатар зейнет жасындағы педагогтердің мектептерден жаппай кетіп жатқанын айтуға да негіз жеткіліксіз. Informburo дерегінде Алматының мемлекеттік мектептерінде әлі де 1241 зейнеткер педагог, Астанада 409 зейнеткер мұғалім жұмыс істейтіні көрсетілген. Алматыдағы жұмысын жалғастырып жүрген ең егде педагогтің жасы — 73-те. Дегенмен жүздеген тәжірибелі ұстазбен бір мезгілде еңбек қатынасының тоқтауы білім жүйесі үшін маңызды сұрақ туғызады: олардың орны толық толтырылды ма, негізгі пәндер бойынша сағаттар кімдерге берілді, жас мұғалімдер жеткілікті ме және тәжірибелі педагогтердің мектептен кетуі кәсіби сабақтастыққа қалай әсер етеді?
Әсіресе жаңа оқу жылының басында мұндай кадрлық өзгерістердің мектептердегі пән мұғалімдерінің тапшылығына, оқу жүктемесіне және білім сапасына ықпалы жеке талдауды қажет етеді.
