Жапонияның оңтүстігіндегі Кумамото префектурасында қуатты жер сілкінісі болды. Зілзала кезінде ғимараттар қирап, өрт шыққан, электр желілері істен шығып, адамдар үйінді астында қалған. Билік бір апта көлемінде осыған шамалас дүмпу қайталануы мүмкін екенін ескертті деп хабарлайды Democrat.kz.
2026 жылғы 28 шілдеде Жапония уақытымен сағат 16:27-де, Алматы уақытымен 12:27-де Кюсю аралындағы Кумамото өңірінде қуатты жер сілкінісі тіркелді.
Жапонияның метеорологиялық агенттігі жер сілкінісінің магнитудасын 7,1, эпицентр тереңдігін шамамен 10 шақырым деп бағалады. Агенттіктің кейінгі сейсмологиялық есебінде моменттік магнитуда 6,8–6,9 аралығында көрсетілген. Бұл мәліметтер бір-біріне қайшы емес: әр қызмет жер сілкінісінің қуатын әртүрлі есептеу әдісімен бағалайды.
Жапониядағы ең жоғары сілкіну деңгейі тіркелді
Уки қаласы мен Хикава елді мекенінде Жапонияның жеті сатылы сейсмикалық шкаласы бойынша ең жоғары — 7-деңгейлі сілкіну тіркелді. Кумамото қаласының Минами ауданында 6+, қалған аудандарында 5+ деңгейіндегі дүмпу сезілген.
Мұндағы «7» — жер сілкінісінің магнитудасы емес. Магнитуда жер қойнауынан бөлінген жалпы энергияны білдірсе, жапондардың shindo шкаласы нақты елді мекендегі жер бетінің қаншалықты қатты шайқалғанын көрсетеді.
Shindo-7 кезінде адамның тік тұруы мүмкін болмайды, бекітілмеген жиһаздар аударылып, қабырғалар мен ғимараттардың конструкциялары зақымдануы ықтимал.
Сауда орталығының екінші қабаты опырылған
Жапонияның Өрт және апаттарды басқару агенттігінің сағат 22:00-дегі ресми есебінде Кашима қалашығындағы ірі сауда нысанының екінші қабаты опырылып, көптеген адамның ішінде қалып қойғаны көрсетілген.
Халықаралық Reuters және Associated Press агенттіктері бұл нысанның Aeon сауда орталығы екенін, үйінді астында 20–30 қызметкер қалуы мүмкін екенін хабарлады. Алайда құтқарушылар әлі жұмыс істеп жатқандықтан, бұл сан түпкілікті емес.
Яцусиро қаласында өндірістік кәсіпорынның мұржасы құлаған. Кумамото, Уто және Яцусиро қалаларында бірнеше өрт тіркеліп, әртүрлі ғимараттардан адамдарды құтқару операциялары жүргізілген.
Алғашқы халықаралық хабарларда кемінде бір адамның қаза тапқаны және ондаған адамның жараланғаны айтылды. Бірақ Жапонияның ресми агенттігі сағат 22:00-дегі есебінде адам шығыны мен тұрғын үйлерге келген залалдың әлі нақтыланып жатқанын көрсетті. Сондықтан қаза тапқандар мен жараланғандардың саны өзгеруі мүмкін.
261 мыңнан астам адамға эвакуация нұсқауы берілді
Өрт және апаттарды басқару агенттігінің есебіне сәйкес, Кумамото мен Нагасаки префектураларындағы 261 541 адамға эвакуация туралы нұсқау берілген. Бұдан бөлек, 92 743 тұрғынға төтенше қауіпсіздік шарасын қолдану жөніндегі ең жоғары деңгейлі ескерту жарияланған.
Бұл сандардың бәрі сонша адам баспанасын тастап шықты дегенді білдірмейді. Олар — жергілікті билік қауіп аймағындағы тұрғындарға берген ресми нұсқаулардың қамту көлемі.
Цунами қаупі болды ма?
Жер сілкінісінен кейін Ариаке және Яцусиро теңіздерінің жағалауларына цунами туралы ескерту берілді. Толқын биіктігі бір метрге дейін жетуі мүмкін деп болжанып, жағалаудағы тұрғындарға теңізге жақындамау тапсырылды.
Ескерту Жапония уақытымен сағат 16:29-да жарияланып, 18:10-да алынып тасталды. Ресми есепте қирау туғызған ірі цунами туралы мәлімет жоқ.
Бір метрлік толқын сырттай аса биік көрінбеуі мүмкін. Бірақ цунами кәдімгі теңіз толқынындай жағалауда ғана бұзылмайды: ол үлкен су массасын жылдамдықпен құрлыққа итеріп, адамды, автокөлікті және шағын құрылысты ағызып әкетуі ықтимал.
Жер сілкінісінен бірнеше минут кейін жаңа дүмпу болған
Негізгі жер сілкінісінен екі минут кейін Кумамото өңірінде 5+ деңгейіндегі жаңа дүмпу тіркелді. Сағат 17:08-де және 19:03-те тағы екі рет 5− деңгейіндегі қатты сілкіну болған.
Жапония үкіметі қатты шайқалған аудандарда алдағы бір апта ішінде осыған шамалас жер сілкінісі болуы мүмкін екенін ескертті. Тұрғындарға зақымданған ғимараттарға кірмеу, құлау қаупі бар қабырға мен жартастан алыс болу тапсырылды.
Бұл ескерту жай сақтық үшін ғана жасалып отырған жоқ. Кумамото өңірінің тарихында алғашқы дүмпуден кейін одан да күшті жер сілкінісі болған тәжірибе бар.
Осыдан он жыл бұрынғы Кумамото зілзаласы қайталана ма?
2016 жылғы 14 сәуірде Кумамотода магнитудасы 6,5 жер сілкінісі болып, ең жоғары 7-деңгейлі сілкіну тіркелген еді. Арада небәрі 28 сағат өткенде магнитудасы 7,3 болатын одан да қуатты жер сілкінісі болды.
Бір өңірде 7-деңгейлі дүмпудің қатарынан екі рет тіркелуі Жапонияның бақылау тарихында алғаш рет болған. 2016 жылғы зілзала жүздеген адамның өліміне, мыңдаған үйдің қирауына және көпірлер мен жолдардың бұзылуына әкелді.
Сол себепті жапон мамандары 28 шілдедегі дүмпуді бірден «негізгі жер сілкінісі аяқталды» деп қабылдап отырған жоқ. Күшті дүмпудің артынан одан да қуатты жер сілкінісі болатынын алдын ала дәл болжау мүмкін емес.
Электр қуаты мен газ тоқтаған
Кумамото қаласының жер сілкінісінен кейінгі алғашқы есебінде префектура аумағындағы 48 280 үйдің электр қуатынсыз қалғаны көрсетілген. Кумамото қаласының өзінде шамамен 1 590 үйде жарық өшкен.
Акитсу ауданында газ құбырының зақымдануы тексеріліп, шамамен 500 үйге газ беру тоқтатылған. Қалада алғашқы сағаттың өзінде жедел жәрдем мен құтқару қызметіне 125 шақырту түскен.
Электр қуатының үзілуі аптап ыстық кезінде қосымша қауіп тудырады. Кондиционерсіз қалған қарттар мен созылмалы ауруы бар адамдарға ыстық өтуі мүмкін.
Пойыздар, ұшақтар мен кәсіпорындар жұмысын тоқтатты
Жер сілкінісінен кейін Кюсю аралындағы жүрдек және жергілікті пойыз қозғалысы уақытша тоқтатылды. Кей жолдарда жарықтар пайда болып, әуежай жұмысына да шектеу қойылды.
TSMC, Sony, Honda және өзге ірі өнеркәсіп орындары қызметкерлерін қауіпсіз жерге шығарып, өндірісті уақытша тоқтатқан. Жапонияның оңтүстігіндегі бұл аймақ электроника, жартылай өткізгіш және автокөлік өндірісі үшін маңызды болғандықтан, кәсіпорындардың ұзақ тоқтауы әлемдік жеткізу тізбегіне де әсер етуі мүмкін.
Атом электр станцияларына зақым келген жоқ
Жапония үкіметі Сэндай атом электр станциясы мен өңірдегі басқа да ядролық нысандарда қалыптан тыс жағдай тіркелмегенін мәлімдеді. Радиациялық қауіп туралы хабар жоқ.
Жапонияда жер сілкінісінен кейін ядролық нысандарға ерекше назар аударылуының себебі — 2011 жылғы Фукусима апаты. Ол кезде магнитудасы 9,0 жер сілкінісінен кейінгі алып цунами атом станциясының электр және салқындату жүйесін істен шығарған болатын.
Бұл Нанкай мегазілзаласының белгісі ме?
Әлеуметтік желіде Кумамотодағы дүмпуді көптен бері айтылып жүрген Нанкай науасындағы ықтимал мегазілзаламен байланыстыратын болжамдар тарауы мүмкін.
Алайда қазіргі жер сілкінісі құрлыққа жақын, шамамен 10 шақырым тереңдікте болған. Жапония метеорологиялық агенттігінің алғашқы талдауы оның негізінен көлденең ығысу сипатындағы жарылымнан туғанын көрсетеді. Нанкай мегазілзаласы болса, мұхит астындағы тектоникалық плиталардың түйісу аймағымен байланысты.
Сондықтан осы бір жер сілкінісін «Нанкай мегазілзаласы басталды» деп жариялауға ғылыми негіз жоқ. Жапония метеорологиялық агенттігі дәл осы оқиғаның Нанкай аймағындағы қауіпке ықпалы жөнінде арнайы қорытындыны әзірге жариялаған жоқ.
Қорытынды
Кумамотодағы жер сілкінісінің ең қауіпті ерекшелігі — оның магнитудасында ғана емес, ошағының өте таяз орналасуында және елді мекендерге жақын болуында.
Жер беті ең жоғары деңгейде шайқалды. Ғимараттар опырылып, өрттер шықты, жүздеген мың адамға эвакуация нұсқауы берілді. Бірақ апаттың толық ауқымы әзірге анықталған жоқ.
Сондықтан қазіргі басты мәселе — алғашқы дүмпудің өткенінде емес, үйінді астындағы адамдарды құтқару, зақымданған ғимараттарды тексеру және келесі күшті сілкініске дайын болу.
