Әлеуметтік желіде әйелдердің отбасында көрген зорлығы туралы жазған пікірлері жұрттың жанын түршіктірді. Бірі торт үшін, бірі қияр үшін, енді бірі печенье үшін күйеуінен таяқ жегенін айтады. Бір қарағанда тұрмыстық ұсақ-түйек секілді көрінетін себептердің ар жағында әйелдің денсаулығы мен өміріне қауіп төндіретін зорлық жатыр, деп жазады Democrat.kz.
Желі қолданушыларының бірі аяғы ауыр кезінде тортқа байланысты соққыға жығылғанын жазған.
«Төрт айлық жүкті едім. Аяқ-қолым істемей, ішімдегі балам түсіп қала жаздады. Кейін бесінші айымда анамды шақырғаным үшін пышаққа түсе жаздадым. Төрт баламды алып, полиция шақырып, өз еркіммен кеттім. Әйтпесе сол жерде өлігім шығар еді», – дейді ол.
Екінші әйел енесінің қиярын қызы жеп қойғаны үшін күйеуінен таяқ жегенін айтса, тағы бір келіншек алма печеньесіне бола екі қайын сіңлісімен сөзге келіп, күйеуінің соққысына ұшырағанын жазған.
Бұл – ресми статистика емес, әлеуметтік желідегі әйелдердің жеке куәліктері. Алайда олардың әңгімелері Қазақстандағы тұрмыстық зорлықтың әлдеқайда үлкен мәселеге айналғанын көрсетеді.
Екі жылда 150 әйел жақын ер адамның қолынан қаза тапқан
ІІМ Әкімшілік полиция комитеті төрағасының орынбасары Құралай Каринаның мәліметін келтірген Kursiv Media басылымының жазуынша, әйелдер мен балалардың құқығын қорғауға бағытталған заң күшейтілгеннен кейінгі екі жылда 150 әйел күйеуінің немесе бірге тұратын ер адамның қолынан қаза тапқан. Осы кезеңде тұрмыстық саладағы қылмыс саны 6,4 пайызға азайғаны да айтылған.
Бұл – екі жылда орта есеппен әр бес күн сайын бір әйел жақын адамының қолынан қаза тапты деген сөз.
Ал 2026 жылдың өзінде қоғамды дүр сілкіндірген бірнеше оқиға тіркелді.
Қаңтар. Шымкент. 21 жастағы Нұрай Серікбай пышақталып өлтірілді. ІІМ мәліметінше, күдікті – марқұммен бұрын таныс болған 28 жастағы ер адам. Қыздың туыстары Нұрайдың бұған дейін қудалау мен қорқытуға байланысты бірнеше рет полицияға жүгінгенін мәлімдеген. Іс ІІМ бақылауына алынды.
Қаңтар. Алматы облысы. Талғар ауданындағы Рысқұлов ауылында отбасылық жанжал кезінде ер адам азаматтық некедегі жұбайын пышақтаған. Әйел бірнеше сағаттан кейін көз жұмды. Күдікті ұсталды.
Қаңтар. Жаңаөзен. 44 жастағы жеті баланың анасы пышақ жарақатынан қаза тапты. Полиция күдікті ретінде оның күйеуін ұстады. Алдын ала дерек бойынша, ерлі-зайыпты арасында тұрмыстық жанжал болған. Марқұмның жеті баласының бесеуі кәмелетке толмаған.
Қостанай. Бұрынғы әйелін өлтірген 47 жастағы ер адамға тамызда 12 жыл түрме жазасы кесілді. Тергеу қылмыстың себебін қызғаныш деп анықтаған. Ер адам бұрынғы жұбайының үйіне қарумен барып, оған оқ атқан. Бұл кезде олардың тоғыз жасар қызы есіктің сыртында тұрған.
Бұл оқиғалардың әрқайсысы бөлек қылмыстық іс. Оларды бір ғана себепке тіреп қою дұрыс емес. Бірінде – қызғаныш, екіншісінде – отбасылық жанжал, енді бірінде – ұзақ уақытқа созылған қудалау мен қорқыту туралы мәлімет бар.
«Себеп» – қияр да, торт та емес
Әлеуметтік желідегі әйелдердің әңгімесінде зорлықтың сыртқы сылтауы кейде адам сенгісіз ұсақ болып көрінеді: тамақ, үй шаруасы, телефон, қызғаныш, кеш келу немесе туысымен сөйлесу.
Бірақ мамандар тұрмыстық зорлықтың түпкі себебін мұндай «сылтаулардан» іздеудің қате екенін айтады. Қазақстандық қоғамдық даму институтының зерттеулеріне сүйенген сарапшылар зорлыққа ішімдік пен есірткі қолдану, экономикалық қиындық, жұмыссыздық сияқты факторлардың әсер ететінін көрсеткен. Сонымен бірге агрессордың басқа адамның өмірін бақылауға ұмтылысы да зорлықтың маңызды белгісі саналады.
Сондықтан әйелді «қияр үшін ұрды», «тамақ үшін өлтірді», «қызғанғандықтан қол көтерді» деу мәселенің ауқымын кішірейтіп көрсетуі мүмкін. Торт та, қияр да, қызғаныш та зорлық жасауға себеп бола алмайды.
Ең алаңдатарлығы – әлеуметтік желідегі пікірлерден көптеген әйелдің алғашқы соққыдан кейін де полицияға жүгінбей, жылдар бойы шыдап жүргенін көруге болады.
Ал ресми деректегі 150 өлім бір нәрсені анық көрсетеді: тұрмыстық зорлық – «ерлі-зайыптылар арасындағы ұрыс» емес. Кей жағдайда оның ақыры адам өліміне дейін жетеді.
Ескерту: 2026 жылдың 20 тамызына дейін Қазақстанда ер адамның қолынан қаза тапқан әйелдердің толық жылдық жиынтық саны ашық ресми дереккөздерде жеке көрсеткіш ретінде жарияланғанын таппадық. Сондықтан жоғарыдағы 2026 жылғы оқиғалар – бұқаралық ақпарат құралдарында ресми органдарға сілтеме жасалып жарияланған нақты мысалдар, оларды биылғы барлық жағдайдың толық саны деп қабылдауға болмайды.
