Ажырасқаннан кейін баланың ақшасын төлемей жүргендер көбейді. 2026 жылы алименттің жаңа мөлшері қанша және оны қалай мәжбүрлеп өндіріп алуға болады? Көп әйел білмейтін 3 заңды амалды түсіндіреміз.
Қазақстанда әрбір үшінші бала алиментсіз өсіп жатыр. Заң бойынша бала 18-ге толғанға дейін әкесі де, шешесі де ақшалай көмек беруге міндетті.
2026 жылы алимент қанша төленеді?
Алименттің нақты бір сомасы жоқ. Ол жалақыға байланысты пайызбен есептеледі.
- 1 балаға - жалақының 25% (1/4 бөлігі)
- 2 балаға - жалақының 33% (1/3 бөлігі)
- 3 бала және одан көп балаға - жалақының 50% (жартысы)
Мысалы: Бұрынғы күйеуіңіз 300 000 теңге жалақы алса, 1 балаға 75 000 теңге төлеуі керек.
Ал егер ресми жұмысы болмаса ше?
Бұл ең жиі кездесетін айла. "Жұмысым жоқ" деп жалтарып жүр.
Заң бойынша, жұмысы жоқ адамға алимент орташа жалақы бойынша есептеледі. Ал 2026 жылы елдегі орташа жалақы 448 620 теңге. Демек, жұмыссыз болса да, 1 балаға 112 000 теңге төлеуге міндеттеледі.
Алиментке қалай арыз беру керек? 2 жолы бар:
1-жол: Нотариус арқылы келісім.
Ең оңай жолы. Екеуің келісіп, нотариусқа барасыңдар. Ай сайын қанша төлейтінін жазып, қол қоясыңдар. Бұл құжат сот шешімімен тең.
2-жол: Сот арқылы.
Егер келіспесе, арызды сотқа бересіз.
- eGov.kz немесе "Сот кабинеті" арқылы онлайн арыз беруге болады.
- Арызға баланың туу туралы куәлігін, неке туралы куәлікті (болса), мекенжай анықтамасын қосасыз.
- Мемлекеттік баж төлемейсіз. Аналардан алынбайды.
- Сот 5 жұмыс күні ішінде шешім шығарады. Сізді шақырмай-ақ, бұйрық шығара береді.
Әкесі алимент төлемесе не істеу керек? 3 жаза түрі бар:
Көп әйел "сот жеңдім, бірақ ақша жоқ" деп отыра береді. Олай істемеңіз.
1. Сот орындаушысына барыңыз. Сот шешімін алып, жеке сот орындаушысына (ЖСО) апарасыз. Ол борышкердің картасын бұғаттап, мүлкін тәркілей алады.
2. Шетелге шығуға тыйым салынады. Қарызы 40 АЕК-тен (2026 жылы 157 280 теңге) асса, борышкер шетелге шыға алмайды. Аэропорттан қайтарады.
3. Жүргізуші куәлігінен айырылады. Бұл жаңа заң. 3 айдан артық төлемесе, сот орындаушысы оның жүргізуші куәлігін уақытша алып қоя алады. Көлік жүргізе алмайды.
Ең ауыр жаза - қылмыстық жауапкершілік. 1 жылдан артық төлемесе, 2 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін.
Кеңес: Барлық чекті, аударманы сақтаңыз. "Балама ақша бердім" деген ауызша сөз сотта дәлел болмайды. Тек Kaspi Gold аудармасындағы "алимент" деген жазба ғана дәлел болады.
