Қазақстандық педагог Бота Бірлесова мұғалімдерді аттестаттау жүйесіндегі бірқатар талапқа наразылық білдіріп, Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменоваға үндеу жолдады. Ол ондаған жылдық еңбек өтілі бар тәжірибелі ұстаздарды қайта-қайта аттестаттаудың қажеттілігіне күмән келтіріп, үлгілік оқу жоспарларын әзірлейтін жұмыс топтарына қатысу және шығармашылық топқа кіру тәртібін қайта қарауды ұсынды. Педагогтің пікірінше, аттестаттау мұғалімнің кәсіби дамуына жол ашуы керек, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстандық педагог Бота Бірлесова әлеуметтік желіде мұғалімдерді аттестаттау тәртібіне қатысты өзекті мәселелерді көтерді.
«Аттестаттау талаптары: педагогті дамытып жатырмыз ба, әлде кедергі келтіріп жатырмыз ба?» деген жазбасында ол педагогтердің кәсіби біліктілігін бағалау жүйесіндегі бірқатар талаптың орынды екеніне күмән келтірген.
Автор аттестаттаудың қажеттілігін жоққа шығармайды. Керісінше, мұғалімнің кәсіби өсуін қамтамасыз ететін, еңбегінің нақты нәтижесін бағалайтын әділ жүйе болғанын қалайды.
Алайда қазіргі талаптардың кейбірі тәжірибелі педагогтердің мүмкіндігін шектеп, қосымша қиындық туғызуы мүмкін екенін алға тартады.
«30 жыл еңбек еткен ұстаз неге қайта-қайта аттестаттаудан өтуі керек?»
Педагог көтерген алғашқы мәселе — ұзақ жылдық еңбек өтілі бар мұғалімдердің қайта аттестаттаудан өтуі.
«Біріншіден, 20, 25, 30 жыл еңбек өтілі бар, «педагог-зерттеуші» және «педагог-шебер» санаттарын бірнеше мәрте растаған ұстаздарды қайта-қайта аттестаттаудан өткізудің қаншалықты қажеттілігі бар? Оларға сенім білдіріп, кезекті растаудан босату мүмкіндігін неге қарастырмасқа?» – деп сұрайды автор.
Бұл ұсыныс белгілі бір санатқа ие болған барлық мұғалімді аттестаттаудан біржола босату туралы емес.
Бота Бірлесова кәсіби біліктілігін бірнеше рет дәлелдеген, тәжірибесі мол ұстаздарға қатысты талаптарды жеңілдету мүмкіндігін қарастыруды ұсынып отыр.
«Жұмыс тобына қатысу неге міндетті талапқа айналады?»
Педагогтің екінші сауалы үлгілік оқу жоспарларын әзірлеуге арналған жұмыс топтарына қатысу талабына қатысты.
«Екіншіден, үлгілік оқу жоспарларын әзірлеуге арналған жұмыс топтарына қатысу, еңбек өтіліне басымдық беру қаншалықты дұрыс?» – деп жазған ол.
Автордың пікірінше, педагогтің кәсіби деңгейін бағалау кезінде оның нақты тәжірибесі мен жұмысының нәтижесі ескерілуі керек.
Ал белгілі бір жұмыс тобына қатысу мүмкіндігі мұғалімнің кәсіби әлеуетін көрсететін жалғыз өлшемге айналмауға тиіс.
Өйткені барлық педагогтің мұндай топтардың құрамына енуге бірдей мүмкіндігі бола бермейді.
3.2 критерийі: Мұғалімдерге тағы қандай қиындық туындады?
Бота Бірлесова аттестаттау талаптарындағы 3.2 критерийіне де арнайы тоқталған.
«Үшіншіден, 3.2 критерийі бойынша педагогтердің алдында тағы да қиындықтар туындап отыр», – деп жазған ол.
Осыған байланысты аталған критерийдің талаптарын нақты әрі қолжетімді ету қажеттігін ұсынған.
Автордың көтерген мәселесі — педагогтердің аттестаттауға дайындалу кезінде қандай талапты қалай орындайтынын анық түсінуі.
Талаптар күрделі немесе түсініксіз болса, мұғалімнің уақыты кәсіби ізденіске емес, қажетті құжаттарды әзірлеу мен рәсімдеуге жұмсалуы мүмкін.
«Шығармашылық топқа кім қабылдайды?»
Үндеудегі ең маңызды мәселелердің бірі — аттестаттаудың 3.3 критерийіне қатысты шығармашылық топтардың жұмысы.
Бота Бірлесова мұндай топтарға қабылдаудың ашықтығына күмән келтірген.
«Төртіншіден, 3.3 критерийіндегі шығармашылық топ мәселесі де менің түсінігіме сыймайды.
Шығармашылық топтар қалай құрылады? Олардың құрамына кім қабылдайды? Қандай ашық іріктеу бар? Мұғалімдер шығармашылық топқа кіру үшін неге әдістемелік орталықтардың табалдырығын тоздыруы керек?» – деп сұрайды педагог.
Оның пікірінше, мұғалімнің шығармашылық әлеуеті белгілі бір топқа мүше болуымен ғана өлшенбеуі қажет.
«Егер педагогтің кәсіби әлеуеті мен тәжірибесі маңызды болса, неге оған қатысудың ашық, баршаға қолжетімді механизмі жоқ?
Шығармашылықпен айналысатын, авторлық идеясы бар, тәжірибесін таратып жүрген мұғалімнің мүмкіндігі тек белгілі бір топқа кіре алуына тәуелді болмауы керек деп есептеймін», – деп жазған ол.
Автор осы арқылы шығармашылық топтарға іріктеу тәртібін жария әрі барлық мұғалімге қолжетімді етуді ұсынып отыр.
Министрлікке қандай ұсыныстар айтылды?
Бота Бірлесова аттестаттау талаптарын жетілдіруге қатысты нақты ұсыныстарын да жариялаған.
Ол шебер және зерттеуші санаттарын бірнеше рет растаған тәжірибелі педагогтерге жеңілдік қарастыруды, жұмыс топтарын жасақтауда кәсіби құзыреттілікті басшылыққа алуды ұсынған.
Сонымен қатар 3.2 критерийінің талаптарын нақты әрі қолжетімді ету, 3.3 критерийі бойынша шығармашылық топтарға қабылдаудың ашық тәртібін қалыптастыру қажеттігін айтқан.
Тағы бір ұсынысы — педагогтің еңбегін жинаған құжатының санымен емес, нақты нәтижесімен бағалау.
«Мен аттестаттауға қарсы емеспін. Керісінше, сапалы бағалау жүйесін қолдаймын.
Бірақ аттестаттау педагогтің кәсіби дамуына жол ашуы керек. Мұғалім әдістемелік орталық жағалап, бір топқа кірудің жолын іздеп емес, шәкіртімен жұмыс істеп, тәжірибесін дамытып жүруі керек.
Бір кем дүние болғаны ма, әйтеуір...» – деп түйіндеген педагог.
«Бір мәселені шешсек, екіншісі алдымыздан шығады»
Үндеу соңында Бота Бірлесова Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова мен министрліктің назарын аударып, әріптестеріне сұрақ қойған.
«Сіздер қалай ойлайсыздар? Әсіресе, 3.2., 3.3 критерийі бойынша шығармашылық топқа кіру тәртібі қаншалықты ашық?» – деп жазған ол.
Педагогтің әлеуметтік желідегі бейнежазбасында да осы мәселе қозғалған.
«Бір мәселені шешсек, екінші алдымыздан шығады...» деген сөз аттестаттау талаптарына қатысты алаңдаушылығын білдіреді.
Жарияланымда көтерілген сауалдар тәжірибелі ұстаздардың санатын растау тәртібіне, жұмыс топтарын құрудағы іріктеуге және педагог еңбегін бағалау өлшемдеріне қатысты.
Автор министрліктен аттестаттаудың қажеттілігін жоққа шығаруды емес, оның талаптарын мұғалімдердің нақты кәсіби қызметімен сәйкестендіруді сұрап отыр.
Бота Бірлесованың үндеуіндегі негізгі ой да осы: мұғалімнің кәсіби жетістігі белгілі бір топқа кіру мүмкіндігімен немесе жинаған құжаттарының санымен шектелмеуі керек.
