Атырау облысында төрт адамды өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылған Сұлтан Сәрсемәлиевтің ісінде жаңа жағдай белгілі болды. Қылмыстық іс бойынша жәбірленуші деп танылған екінші деңгейлі банктердің бірі сот үкіміне апелляциялық шағым түсірген. Бұған дейін сот Сәрсемәлиевтің өзі өлтірген адамның атына банк қосымшасы арқылы 4 млн теңгеге жуық несие рәсімдегенін анықтаған еді, деп жазады Democrat.kz.
Атырау облыстық сотының баспасөз қызметі Сұлтан Сәрсемәлиевке қатысты іс бойынша апелляциялық шағым түскенін хабарлады. Бірақ шағымды соттың өзі емес, іс бойынша жәбірленуші тарап деп танылған екінші деңгейлі банктердің бірі берген. Банктің нақты қандай талаппен апелляцияға жүгінгені әзірге жарияланбаған.
Бұл істегі ең назар аударарлық жайттардың бірі – қаза болған адамның атына несие рәсімделуі.
Адамды өлтіргеннен кейін оның атына несие алған
Сот материалдарына сәйкес, Сәрсемәлиев бұрынғы жұбайының туған ағасы Наурыз Мұқанғалиевті өлтіргеннен кейін оның деректерін пайдаланып, банк қосымшасы арқылы 4 млн теңге көлемінде тауарлық несие рәсімдеген.
Істі қараған сот несие беру кезінде клиенттің банкке жеке келуі немесе жеке басын бейне арқылы растауы талап етілмегеніне арнайы назар аударған. Осыған байланысты үкім жарияланған күні банк басқармасының төрағасы мен Атырау облысының прокурорына жеке қаулы шығарылған.
Сот банкке осындай жағдайлардың қайталануына жол бермеу үшін тауарлық несие беру тәртібін қайта қарауды ұсынған.
Бұл жайт істің тек кісі өлтіру қылмысымен ғана емес, қашықтан несие рәсімдеу кезіндегі банктік қауіпсіздік мәселесімен де байланысты екенін көрсетіп отыр.
Банк неге шағым берді?
Әзірге осы сұрақтың нақты жауабы жоқ.
Атырау облыстық сотының хабарлауынша, банк жәбірленуші тарап ретінде апелляциялық шағым түсіргенімен, оның үкімнің қай бөлігімен келіспейтіні жарияланбаған.
Сондықтан банктің Сәрсемәлиевке тағайындалған жазаға, материалдық шығынға немесе сот шығарған жеке қаулыға қатысты қарсылық білдірді деп қазірден кесіп айту дұрыс емес.
Тағы бір маңызды дерек: 17 тамыздағы жағдай бойынша Сұлтан Сәрсемәлиевтің өзінен апелляциялық шағым түспеген.
Несие кейін есептен шығарылған
Бұған дейін жарияланған сот материалдары бойынша, Сәрсемәлиев қаза болған адамдардың атына рәсімдеген несиелердің жалпы сомасы шамамен 4 млн теңгені құраған.
Кейін банк бұл берешекті есептен шығарған. Оның себебі – кредиттер құжат иелері қайтыс болғаннан кейін рәсімделген.
Дегенмен банк қылмыстық іс бойынша жәбірленуші деп танылған.
Осы тұста тағы бір сұрақ туындайды: адам қайтыс болғаннан кейін оның атына мобильді қосымша арқылы миллиондаған теңгенің несиесі қалай рәсімделген?
Соттың банк басшылығына жеке қаулы шығаруы да дәл осы қауіпсіздік тетіктеріне қатысты мәселе барын аңғартады.
Бірінші қылмыс 2025 жылдың мамырында жасалған
Іс материалдарында Сәрсемәлиевтің алғашқы қылмысы 2025 жылдың мамырында болғаны көрсетілген.
Тергеу нұсқасы бойынша, ол Атырауда жалдап тұрған үйінде бұрынғы әйелінің ағасы Наурыз Мұқанғалиевті өлтіріп, мәйітін сол үйдің маңына көміп тастаған. Кейін туыстары күмәнданбас үшін марқұмның атынан хабарламалар жазып, оның тірі жүргендей көрінуіне тырысқан.
Сот кезінде Сәрсемәлиев Наурызды қасақана өлтірді деген айыппен толық келіспей, жанжал кезінде өзін қорғағанын айтқан. Алайда сот бұл нұсқаны қабылдамады.
Кейін тағы үш адам өлтірілген
Тергеу деректеріне сәйкес, алғашқы қылмыстың әшкереленуінен қауіптенген Сәрсемәлиев кейін бұрынғы жұбайының ата-анасы – Мақсот Қарабалин мен Нәсіп Өтешқалиеваны өлтірген.
Олардың денелері ауылдағы үйдің сарайына көмілген.
Бұдан кейін хабарсыз кеткен туыстарын іздеп, сұрастыра бастаған Мирамгүл Қарабалина да қаза тапқан.
Осылайша бір отбасының төрт мүшесі өлтірілген.
Марқұмдардың мүлкін де иемденген
Тергеу материалдары Сәрсемәлиевтің қылмыстан кейін тек ізін жасырмағанын, марқұмдардың мүлкін де пайдаланғанын көрсетеді.
Ол қаза болған адамдарға тиесілі малды сатқан, банк карталарындағы ақшаны алған және олардың атынан несие рәсімдеген. Кейбір деректерде марқұмдардың зейнетақысына дейін алып отырғаны көрсетілген.
Сондықтан Сәрсемәлиев тек кісі өлтіру емес, алаяқтық, ұрлық және мүліктік сипаттағы басқа да қылмыстар бойынша кінәлі деп танылды.
Индонезиядан ұсталып, Қазақстанға жеткізілген
Төрт адамның жоғалуына байланысты іздеу басталғаннан кейін Сәрсемәлиев Қазақстаннан кетіп қалған.
Оған халықаралық іздеу жарияланып, 2026 жылғы 24 ақпанда ол бұрынғы әйелімен бірге Индонезияның Ломбок аралында ұсталған. Кейін Қазақстанға экстрадицияланды.
Тергеу барысында оның көрсетуімен Атырау қаласының маңындағы Геолог ықшамауданындағы үй ауласынан тағы екі адамның – Наурыз Мұқанғалиев пен Мирамгүл Қарабалинаның сүйектері табылған.
Өмір бойына бас бостандығынан айырылды
2026 жылғы 14 шілдеде Атырау облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты Сұлтан Сәрсемәлиевті кінәлі деп танып, өмір бойына бас бостандығынан айырды.
Сот үкімі бойынша ол жазасын қауіпсіздігі төтенше мекемеде өтеуге тиіс.
Сонымен бірге сот жәбірленушінің азаматтық талабын ішінара қанағаттандырып, Сәрсемәлиевтен 40 млн теңге моральдық зиян өтемақысын өндіруді белгіледі. Бастапқыда жәбірленуші тарап 70 млн теңге талап еткен.
Одан бөлек сотталған адамнан:
117 960 теңге Жәбірленушілерге өтемақы қорына;
2 млн 512 мың теңгеден астам сот сараптамаларының шығыны;
сондай-ақ мемлекеттік баж өндірілген.
Іс бойынша өндірілетін қаражаттың жалпы көлемі 42,6 млн теңгеден асып кеткен.
Бес баланың тағдыры да сотта қаралды
Сәрсемәлиев пен оның бұрынғы жұбайының кәмелетке толмаған бес баласы бар.
Сот үкімінен кейін балаларды әрі қарай орналастыру мәселесі Атырау қаласының білім бөліміне тапсырылған.
Жарияланған мәліметке сәйкес, үш үлкен бала кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығына, ал екі кіші бала мамандандырылған балалар үйіне орналастырылған. Балалардың жасы бір мен тоғыздың аралығында.
Бұл істегі банкке қатысты сұрақ бөлек тұр
Сәрсемәлиев ісінің негізгі бөлігі – төрт адамның өлімі. Бірақ қылмыстық істегі 4 млн теңгелік несие эпизоды цифрлық банкинг қауіпсіздігіне қатысты бөлек мәселе көтерді.
Егер клиент банкке келмесе, тірі екені бейне арқылы тексерілмесе және бөтен адамның қолындағы телефон немесе жеке деректер арқылы миллиондаған теңгенің қарызын рәсімдеу мүмкін болса, мұндай механизмнің қауіпсіздігі қаншалықты сенімді?
Соттың банк басшылығына жеке қаулы жіберіп, тауарлық несие беру талаптарын қайта қарауды ұсынуы да осы сұрақтың жай теориялық мәселе емес екенін көрсетеді.
Енді банк берген апелляциялық шағымды облыстық сот қарайды.
Ал банктің нақты қандай шешімді өзгертуге немесе жоюға ұмтылып отырғаны белгілі болған кезде бұл істің қаржылық бөлігіне қатысты жаңа мән-жайлар ашылуы мүмкін.
