Израиль ақпарат кеңістігінде Түркия президенті Режеп Тайып Эрдоганға қатысты күтпеген мәлімдеме тарады. Тель-Авивтегі әйгілі «Ихилов» ауруханасының бұрынғы баспасөз хатшысы Ави Шошан 14-арнаның эфирінде бірнеше жыл бұрын Эрдоган ауыр дертке шалдыққанда, Израиль тарапы оған арнайы дәрігер жіберіп, өмірін сақтап қалғанын айтты деп жазады Democrat.kz.
Шошанның сөзінше, бұл қарапайым медициналық көмек емес, «Моссадтың» өтінішімен және Израильдің жоғары саяси басшылығының келісімімен жасалған құпия миссия болған. Ол Эрдоганға жіберілген дәрігердің «Ихилов» ауруханасындағы белгілі маман екенін айтты, бірақ оның аты-жөнін жарияламады.
Бұл мәлімдеменің саяси салмағы ауыр. Өйткені соңғы жылдары Эрдоган Израильді ең қатты сынайтын әлемдік лидерлердің біріне айналды. Ол Газа мәселесінде Израиль билігін бірнеше рет өткір айыптап, халықаралық мінберлерде Тель-Авивке қарсы қатқыл мәлімдемелер жасап келеді. Осындай жағдайда Израильдің бұрынғы медициналық қызметкері «Эрдоганның өмірін кезінде Израиль құтқарды» деуі ақпараттық кеңістікте үлкен резонанс тудырды.
Ави Шошан эфирде бұл оқиға шамамен алты-жеті жыл бұрын болғанын айтты. Оның айтуынша, сол кезде Эрдоган қатерлі ісікке шалдыққан, ал Израильден барған дәрігер оған өмірлік маңызды көмек көрсеткен. Бірақ дәл осы жерде ең маңызды журналистік ескерту бар: Шошан ешқандай құжат, медициналық анықтама немесе ресми дәлел ұсынған жоқ. Сонымен қатар Израиль үкіметі де, «Моссад» та, Түркия билігі де бұл ақпаратты ресми түрде растаған жоқ.
Эрдоганның денсаулығына қатысты әңгіме бұған дейін де талай рет көтерілген. 2011 жылы ол асқазан-ішек жолына байланысты операция жасатқан. Кейін оның қатерлі ісікке шалдыққаны туралы түрлі қауесеттер тараған. Алайда Эрдоган да, оның дәрігерлері де мұндай ақпараттарды жоққа шығарған.
Сондықтан бұл оқиғаны екі деңгейде қарастыру керек. Біріншісі — медициналық құпияға қатысты мәселе. Егер рас болса, бұл әлемдік саясаттағы ең құпия медициналық операциялардың бірі болуы мүмкін. Өйткені мемлекет басшысының денсаулығы — тек жеке өмір мәселесі емес, саяси тұрақтылыққа, билік транзитіне, халықаралық келіссөздерге тікелей әсер ететін фактор.
Екіншісі — Израиль мен Түркия арасындағы күрделі қарым-қатынас. Бір жағынан, Анкара мен Тель-Авив ұзақ жылдар бойы саяси текетіресте келеді. Екінші жағынан, халықаралық саясатта ашық дұшпандықтың артында кейде жабық байланыстар, құпия келісімдер, күтпеген ынтымақтастықтар жүруі мүмкін. Шошанның мәлімдемесі дәл осы көлеңкелі дипломатияның бар екенін меңзегендей әсер қалдырды.
Алайда бұл ақпараттың дәл қазір неге жарияланғаны да маңызды сұрақ. Израильдің 14-арнасы ел ішінде оңшыл, Нетаньяху бағытына жақын медиа ретінде сипатталады. Сондықтан кейбір сарапшылар мұны жай ғана медициналық құпияның ашылуы емес, Эрдоганға қарсы ақпараттық соққы ретінде бағалауы мүмкін.
Шошанның сөзі рас па, әлде саяси эмоциямен айтылған мәлімдеме ме — әзірге кесіп айту қиын. Бірақ бір нәрсе анық: бұл оқиға Эрдоган тұлғасының айналасындағы құпияны бұрынғыдан да күшейтті. Бір кезде өмірін сақтап қалды делінген елді бүгін өзі қатаң айыптап жүрген лидердің бейнесі — Таяу Шығыс саясатының қаншалықты күрделі, қайшылыққа толы екенін тағы бір мәрте көрсетті.
Қазір бұл мәлімдемеден кейін жауап күтілетін үш тарап бар: Израиль билігі, Түркия президентінің әкімшілігі және аты аталмаған дәрігер. Егер олардың бірі үн қатса, бұл оқиға жай қауесет деңгейінен шығып, халықаралық саяси дауға айналуы мүмкін. Ал егер бәрі үнсіз қалса, онда Ави Шошанның сөзі Эрдоган туралы бұрыннан айтылып келе жатқан құпия әңгімелердің тағы бір даулы тарауы болып қала береді.
