2016 жылғы 27 тамызда Өзбекстанның тұңғыш президенті Ислам Каримов ес-түссіз күйде Ташкенттегі Орталық клиникалық ауруханаға жеткізілді. Дәрігерлер оның миына қан құйылғанын анықтады. Алты күн бойы өмірі үшін күрес жүріп, Ресей, Германия, Монако және Финляндиядан мамандар тартылды. Алайда 2 қыркүйек күні кешке 78 жастағы саясаткердің жүрегі тоқтап, қайтыс болғаны ресми жарияланды, деп жазады Democrat.kz.
27 тамыз күні таңғы сағат 09:00 шамасында Ислам Каримов ауруханаға ес-түссіз жеткізілген. Компьютерлік томография оның ми қан айналымының жедел бұзылуын және массивті субарахноидалдық қан құйылуды көрсеткен. Қан қысымы сол кезде 250/120 мм сын. бағ. болған.
Ауруханаға түскеннен кейін оның жүрегі тоқтап қалған. Дәрігерлер 20 минут бойы реанимация жасап, жүрек қызметін қайта қалпына келтірген. Алайда Каримов атониялық комаға түсіп, жасанды тыныс алу аппаратына қосылған.
27-сінен 28 тамызға қараған түні емдеу ісіне шетелдік жетекші мамандар қосылды. Олардың арасында Ресейден Лео Бокерия мен Александр Потапов, Германиядан Амир Самии мен Хуго Катус, Монакодан Жиль Дрейфус, Финляндиядан Юха Хернесниеми болған. Олар өзбек дәрігерлерімен бірге емдеу тактикасын анықтаған.
Дәрігерлер бірнеше мәрте электроэнцефалография жүргізген. Ресми медициналық қорытындыда мидың биоэлектрлік белсенділігі қатты бәсеңдегені, кейін көп ағзалық жеткіліксіздік дамығаны көрсетілген.
2 қыркүйекте сағат 20:15-те Ислам Каримовтың жүрегі тағы тоқтаған. Дәрігерлер 40 минут бойы реанимация жасағанымен, нәтиже болмаған. Сағат 20:55-те биологиялық өлім тіркелді.
Ел бірнеше күн бойы нақты ақпарат күткен
Каримов ауруханаға түскеннен кейін оның денсаулығына қатысты ақпарат бірден толық жарияланған жоқ. 29 тамызда қызы Лола Каримова-Тилляева әлеуметтік желіде әкесінің миына қан құйылғанын және жағдайы тұрақты екенін хабарлаған еді. Осы кезеңде оның жағдайы туралы түрлі болжамдар тарады.
Ал ресми медициналық қорытынды тек 2 қыркүйекте жарияланып, инсульттің көлемі мен емдеу барысы егжей-тегжейлі көрсетілді.
25 жылдық Тәуелсіздік мерекесіне қатыса алмады
Ислам Каримов ауруханаға түскен күндері Өзбекстан 1 қыркүйекте тәуелсіздігінің 25 жылдығын атап өтуге дайындалып жатқан.
Президент ресми мерекелік құттықтау мәтінін жариялағанымен, өзі салтанатты шараларға қатыса алмады. Президенттің ресми сайтында оның 31 тамыздағы Тәуелсіздік күніне арналған құттықтауы сақталған.
Бұл оның халыққа арналған соңғы ресми үндеулерінің бірі болды.
Самарқандқа жерленді
Ислам Каримов 2 қыркүйекте қайтыс болғаннан кейін Өзбекстанда 3 қыркүйектен бастап үш күндік аза тұту жарияланды. Оның өз қалауы бойынша жерлеу рәсімі туған қаласы Самарқандта өтті.
3 қыркүйекте Ташкент пен Самарқанд көшелеріне ондаған мың адам шығып, тұңғыш президентпен қоштасты. Ресми қоштасу рәсіміне бірқатар мемлекет басшылары мен үкімет жетекшілері қатысты. Қазақстан атынан сол кездегі премьер-министр Кәрім Мәсімов барған.
Ислам Каримов кім еді?
Ислам Каримов 1938 жылғы 30 қаңтарда Самарқандта дүниеге келген. Білімі бойынша инженер-механик әрі экономист болған. Еңбек жолын 1960 жылы Ташкент ауыл шаруашылығы машина жасау зауытында бастаған, кейін авиация өндірісінде инженер-конструктор болып жұмыс істеген.
1983 жылы Өзбек КСР-інің қаржы министрі, 1986 жылы Министрлер кеңесі төрағасының орынбасары әрі Мемлекеттік жоспарлау комитетінің басшысы қызметіне тағайындалды. 1989 жылы Өзбекстан Компартиясы Орталық комитетінің бірінші хатшысы болды.
1990 жылы Өзбек КСР президенті болып сайланып, Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін тәуелсіз Өзбекстанның тұңғыш президентіне айналды. Ол мемлекетті 2016 жылы қайтыс болғанға дейін басқарды.
Яғни Каримов Өзбекстанды ширек ғасырдан астам уақыт басқарған Орталық Азиядағы ең ұзақ отырған саяси көшбасшылардың бірі болды.
Оның дәуіріне берілетін баға екіұшты
Өзбекстанның ресми тарихында Каримов мемлекеттің тәуелсіздігін қалыптастырған және тұрақтылықты сақтаған қайраткер ретінде сипатталады. Ресми некрологта оның елді тәуелсіз даму жолына алып шыққаны ерекше аталады.
Сонымен бірге оның билігі халықаралық құқық қорғау ұйымдары тарапынан саяси оппозицияға қысым, сөз бостандығының шектелуі және адам құқықтарына қатысты сынға ұшырап отырды.
Сондықтан Ислам Каримов мұрасы әлі күнге дейін Өзбекстан тарихындағы ең күрделі әрі екіұшты тақырыптардың бірі саналады.
Қайтыс болғаннан кейін оның аты қалай ұлықталды?
Каримов қайтыс болғаннан кейін Өзбекстан билігі оның есімін мәңгі есте қалдыру жөнінде арнайы шешім қабылдады.
Самарқандтағы жерленген жерде мемориалдық кешен салынды. Ташкент, Самарқанд және Қаршы қалаларында Каримовқа ескерткіштер орнату, сондай-ақ Ташкенттегі бұрынғы «Оқсарой» резиденциясында Ислам Каримов атындағы ғылыми-ағартушылық мемориалдық кешен ашу жөнінде тапсырма берілді.
Осылайша, 2016 жылғы 27 тамыздан 2 қыркүйекке дейінгі алты күн Өзбекстан тарихындағы тұтас бір саяси дәуірдің аяқталуына айналды. 78 жастағы Ислам Каримов ауруханаға ес-түссіз түскен сәттен бастап, ел оның денсаулығына алаңдап отырды. Ал 2 қыркүйекте жарияланған ресми хабар Өзбекстанды 26 жылға жуық басқарған басшының дәуіріне нүкте қойды.
