Қазақстанда құқық бұзушылық жасаған жасөспірімдердің 30 пайызы өзіне тәлімгер бекітілгенінен хабарсыз. Бұл туралы Құрылтай депутаты Екатерина Смолякова Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменоваға мәлімдеді. Депутаттың айтуынша, полиция есебіндегі отбасыларда 11 мыңнан астам бала тәрбиеленіп жатыр. Алайда осындай балаларға арналған қолдау шараларында елеулі сәйкессіздіктер байқалған. Министр тәлімгерлік жұмыстың бақылауда екенін айтып, өңірлерде арнайы басқармалар мен комиссиялар құрылғанын жеткізді, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстанда қиын жағдайдағы балаларға тәлімгер бекіту жүйесінің тиімділігіне қатысты өткір мәселе көтерілді.
16 қарашада Құрылтайда өткен Үкімет сағатында депутат Екатерина Смолякова Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменоваға қолайсыз отбасылардан шыққан балаларды қолдау, тәлімгерлердің жұмысын бақылау және көмекке мұқтаж жасөспірімдерге нақты қолдау көрсету мәселелері бойынша сұрақ қойды.
Депутаттың айтуынша, «Қазақстан балалары» тұжырымдамасында полиция есебінде тұрған отбасыларда тәрбиеленетін балаларға тәлімгер бекіту көзделген.
Алайда министрліктің есептерінде бұл жұмыстың кімдермен жүргізіліп жатқанына қатысты сәйкессіздік анықталған.
«Тәлімгері барын балалардың өздері білмейді»
Екатерина Смолякова мониторинг нәтижелеріне сүйеніп, құқық бұзушылық жасаған жасөспірімдердің 30 пайызы өздеріне тәлімгер бекітілгенінен хабарсыз екенін мәлімдеді.
Бұл көрсеткіш тәлімгерлік жүйенің іс жүзінде қалай жұмыс істеп жатқанын қайта қарауға негіз болатын мәселе.
Өйткені тәлімгер бекітудің мақсаты — жасөспірімге бағыт-бағдар беру, оның мәселесін тыңдау, қолдау көрсету және қиын жағдайдан шығуына көмектесу.
Ал бала өзіне кімнің тәлімгер екенін білмесе, мұндай көмектің қаншалықты тиімді екеніне күмән туындайды.
Депутат министрліктен тәлімгерлер жұмысының нәтижесі қалай бақыланатынын сұрады.
11 мыңнан астам бала назардан тыс қалмауға тиіс
Смолякованың айтуынша, елімізде полиция есебінде тұрған отбасыларда 11 мыңнан астам бала тәрбиеленіп жатыр.
Олар құқық бұзушылық жасаған жасөспірімдермен бір санатқа жатпайды.
Депутат осы айырмашылықты ерекше атап өтті.
«Балаларға қатысты зорлық-зомбылық оқиғаларының 1,5 пайызы және елдегі суицид жағдайларының 2 пайызы дәл осы отбасыларда болады. Сондықтан мұндай отбасыларда тәрбиеленіп жатқан балаларға қосымша қолдау көрсету үшін тәлімгер бекіту көзделген. Бірақ министрліктің есептерінде нысаналы топтар ауысып кеткен», – деді Екатерина Смолякова.
Яғни депутат екі бөлек санаттың бір-бірімен шатастырылғанына назар аударған.
Біріншісі — құқық бұзушылық жасаған жасөспірімдер. Екіншісі — отбасылық жағдайына байланысты ерекше қолдауға мұқтаж балалар.
Бұл санаттардың әрқайсысына көрсетілетін көмектің мақсаты мен тәсілі әртүрлі болуы керек.
Жұлдыз Сүлейменова не деп жауап берді?
Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова депутаттың сұрағына жауап беріп, аталған екі санат бойынша жұмыс бөлек жүргізілетінін айтты.
Министрдің мәліметінше, бүгінде полиция есебінде 5 500 кәмелетке толмаған бала тұр. Ал әлеуметтік жағдайы қолайсыз отбасыларда тәрбиеленіп жатқан балалар саны 3 300-ге жеткен.
Сүлейменова бұл бағыттағы жұмысты өңірлік балалардың құқықтарын қорғау басқармалары үйлестіретінін мәлімдеді.
«Бұл бағыттағы жұмысты өңірлік балалардың құқықтарын қорғау басқармалары үйлестіреді. Сонымен қатар әкім орынбасарлары басқаратын кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссиялар бақылау жүргізіп, есеп береді», – деді министр.
Оның айтуынша, министрлік биыл Жамбыл, Атырау, Жетісу және Қызылорда облыстарында көшпелі отырыстар өткізген.
Сондай-ақ тәлімгерлерді іріктеу және балалармен жеке жұмыс жүргізу тәртібіне қатысты бірыңғай әдістемелік ұсынымдар әзірленген.
Министр бұл мәселе бақылауда екенін жеткізді.
Комиссия бар, басқарма бар. Ал балаға нақты кім көмектесіп жүр?
Жұлдыз Сүлейменова тәлімгерлік жұмысты үйлестіретін құрылымдарды атағанымен, депутат көтерген негізгі мәселелердің бірі ашық күйінде қалды.
Егер құқық бұзушылық жасаған жасөспірімдердің 30 пайызы өзіне тәлімгер тағайындалғанын білмесе, олардың жұмыс нәтижесі қалай бағаланып жүр?
Тәлімгердің балаға қанша рет жолыққаны, қандай көмек көрсеткені, оның өмірінде қандай өзгеріс болғаны туралы мәліметтер қалай тексеріледі?
Ал отбасындағы қиын жағдайға байланысты қолдауға мұқтаж балаларға тәлімгер бекіту ісі қашан толық жүзеге асырылады?
Министрдің жауабында бұл сұрақтарға қатысты нақты мерзімдер мен нәтижелік көрсеткіштер жарияланбады.
Тәлімгер қағаз жүзінде ғана болмауы керек
«Қазақстан балалары» тұжырымдамасының негізгі мақсаттарының бірі — баланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, қиын жағдайларды ерте анықтау және отбасыларға қажетті қолдау көрсету.
Алайда мұндай бастаманың тиімділігі бекітілген тәлімгерлердің немесе өткізілген отырыстардың санымен ғана өлшенбейді.
Мәселенің өзегі — көмекке мұқтаж баланың сол көмекті шын мәнінде алуы.
Екатерина Смолякова келтірген 30 пайыздық көрсеткіш тәлімгерлік жүйедегі бақылау мен кері байланыс мәселесін көрсетеді.
Өйткені тәлімгер тағайындалғанын баланың өзі білмесе, ресми есепте оның аты-жөнінің тіркелгенінен қандай пайда бар?
Жұлдыз Сүлейменова бұл бағыттағы жұмыстың бақылауда екенін айтты. Бірақ депутат көтерген мәселе бақылаудың өз нәтижесін де бағалау қажеттігін аңғартады.
Баланың тағдырына қатысты жұмыста ең маңыздысы — құжатта тәлімгердің болуы емес, қиын сәтте оның баланың жанынан табылуы.