Мектептердің сынып бөлмелеріне бейнекамера орнатудың заңдық және моральдық аспектілері қандай деген сауалға қатысты білікті ұстаз, Оқу ағарту министрлігі Қоғамдық кеңесінің мүшесі Өмір Шыныбекұлы өз пікірін білдірді деп жазады Democrat.kz.
"Мен осы мәселе бойынша Шымкент қаласы әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбекпен де, ОАМ министрі Ж.Сүлейменовамен де сөйлестім.
Екеуінің әлеуметтік желілерде тараған пікірлерін білесіздер.
Мойындау керек, екеуі де өз пікірлерін заңнамалық нормалармен негіздемей, тек өз жеке ұстанымдарын алға тартқан.
Сәрсен Абайұлы "Қаламыздың аумағы үлкен. Енді әдіскерлер әдістемелік көмек беру үшін мектептерге барып әуре болмайды.Басқарма ғимаратынан шықпай-ақ, бейнекамерамен сабақты бақылап, тиісті әдістемелік көмекті бере береді.Мұндай тәжірибе Атырау облысы мен Алматы қаласында өзін өзі ақтады" деді.
ОАМ Заң департаменті жанынан құрылған "Нормативтік-құқықтық актілерді талдау бойынша" жұмыс тобының 26 желтоқсан күні отырысында ОАМ министрі Ж.Сүлейменова "Сынып бөлмелеріне бейнекамера орнатуға өзінің қарсы екенін, Атырау облысы тәжірибесінің күмәнді тұстары жетерлік" екенін айтты.
Қателеспесем, дәл бүгінгі күндері ОАМ Заң департаменті осы мәселемен жұмыс істеп жатыр.
ҚР заңнамасында мектептің қай тұстарына бейнекамера орнатуға болатыны анық көрсетілгенімен, "Сынып бөлмесіне бейнекамера орнатылуға тыйым салынады" деген сөз жоқ.
Сынып бөлмелеріне бейнекамера орнатуға өзге заңдар кедергі
Қазақстандағы мектепте бейнебақылауды реттейтін заңдар мен нормативтік актілердің қысқаша тізімі және олардың негізгі нормалары:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (1995)
12-бап: адам құқықтары мен бостандықтарын, оның ішінде жеке өмірге, жеке деректерге, жеке кеңістікке қол сұғылмауын кепілдейді.Мектептегі бейнекамера орнату осы бапқа сәйкес жеке өмірге араласуды заңды түрде шектей алады.
2. «Бала құқығы туралы» Қазақстан Республикасының заңы (2020)
Бала құқығының сақталуы міндетті, оның ішінде:
жеке өміріне, денсаулығына, психологиялық жайлылығына қол сұғылмауы;білім беру барысында сенім мен қауіпсіздік қамтамасыз етілуі керек.Бұл заң сынып ішіндегі бейнебақылауға шектеу қоюға негіз береді, әсіресе сабақ барысын толық бақылау кезінде.
3. «Жеке деректер және олардың қорғалуы туралы» заң (2013, 2021 түзетулерімен)
Жеке деректер – жеке тұлғаны анықтайтын кез келген ақпарат (бейне, аудио, аты-жөні). ️Бейнекамерадан алынған бейне материал жеке деректерге жатады, сондықтан: оны жинау үшін ата-аналардың немесе өз еркімен қатысушылардың келіімі қажет;бейнежазбаны сақтау, тарату және пайдалану тек заң шеңберінде болуы тиіс.4. «Білім туралы» заң (2007, түзетулерімен 2022–2023)
Мектептерге бейнебақылау жүйесін орнатуға мүмкіндік береді, бірақ тек мектеп аумағы, кіреберіс, дәліз, асхана, жиналыс залдары сияқты жалпы кеңістіктерде.Сынып ішіндегі сабаққа бақылау қою тек арнайы нормативтік негіз болған жағдайда заңды.
5. Білім және ғылым министрлігінің бұйрықтары
№32/2019: мектептерде бейнебақылау жүйелерін орнату ережелері, мақсаттары мен шектеулері.бейнежазбаны тек қауіпсіздік пен тәртіп үшін пайдалану;сабақ барысына бақылауды емес, жалпы мектеп аумағын бақылауды қамтамасыз ету.Меніңше, бұл дауда соңғы сөзді Қазақстан Республикасының Конституциялық соты айтуы тиіс секілді" дейді Өмір Шыныбекұлы.
