"Баланы жалғыз отырғызу": Қазақстанда ата-аналар білуге тиіс жаңа талаптар енгізілді

"Баланы жалғыз отырғызу": Қазақстанда ата-аналар білуге тиіс жаңа талаптар енгізілді

Қазақстанда балалардың қалааралық және халықаралық автобустармен сапарға шығу тәртібі өзгерді. Енді жеті жасқа толған бала белгілі бір шарттармен ата-анасынсыз да жол жүре алады. Алайда қажетті құжаты болмаса, автобусқа отырғызылмауы мүмкін. Ал түнгі уақытта кәмелетке толмағандарды ересектердің еріп жүруінсіз тасымалдауға шектеу қойылады. Көлік министрінің міндетін атқарушы 2026 жылғы 10 қарашада қол қойған №317 бұйрық 27 қарашадан бастап күшіне енеді. Жаңа ереже кімдерге қатысты және ата-аналар қандай талаптарды білуі керек, деп жазады Democrat.kz.

Балаңызды басқа қаладағы ата-әжесіне жібергіңіз келеді делік. Немесе жасөспірім ұлыңыз бен қызыңыз жарысқа, олимпиадаға, туыстарының үйіне автобуспен өз бетінше бармақшы.

Бұрын мұндай жағдайда ата-аналар көбіне тасымалдаушының ішкі талаптарын сұрастырып, баласын жалғыз жіберуге бола ма деп алаңдайтын.

Енді кәмелетке толмаған жолаушыларды халықаралық және облыстар арасындағы қалааралық автобустармен тасымалдаудың нақты шарттары белгіленді.

Көлік министрінің міндетін атқарушы Мақсат Қалиақпаров 2026 жылғы 10 қарашада №317 бұйрыққа қол қойды.

Құжат балалардың жасына, ата-анасының келісіміне және сапар уақытына қатысты талаптарды нақтылайды.

Жеті жасар бала автобуспен жалғыз жүре ала ма?

Жаңа ережеге сәйкес, жеті жасқа толған, бірақ әлі 16 жасқа толмаған бала халықаралық және облыстар арасындағы қалааралық автобус бағыттарымен ата-анасының еріп жүруінсіз сапарға шыға алады.

Алайда ол үшін ата-анасының немесе заңды өкілінің жазбаша келісімі болуы шарт.

Мұндай келісім нотариалды түрде куәландырылуға тиіс.

Мысалы, 12 жастағы оқушы Алматыдан Таразға туыстарының үйіне бармақшы делік.

Егер ол ата-анасынсыз сапарға шықса, жолға қажетті келісім құжатын алдын ала рәсімдеу қажет.

Ал жеті жасқа толмаған балаларға бұл дербес сапар тәртібі қолданылмайды. Олар ата-анасының немесе заңды өкілінің еріп жүруімен тасымалданады.

Ата-ананың рұқсаты қалай рәсімделеді?

Жаңа талап бойынша бала жүргізушіге немесе тасымалдаушы өкіліне ата-анасының жазбаша келісімін көрсетуі керек.

Құжатты ұсынудың екі жолы бар.

Біріншісі — нотариус куәландырған келісімнің қағаздағы түпнұсқасы.

Екіншісі — цифрлық құжаттар қызметі арқылы ұсынылатын электрондық құжат.

Бұл жерде маңызды айырмашылық бар.

Нотариалды келісімді телефонға суретке түсіріп алу немесе оның көшірмесін хабарлама арқылы жіберу ресми цифрлық құжаттың орнына жүре бермейді.

Сондықтан ата-ана электрондық құжатты пайдаланғысы келсе, оның тиісті цифрлық құжаттар қызметі арқылы ұсынылатынына алдын ала көз жеткізгені дұрыс.

Баланың билет сатып алғаны да ата-анасының келісімін алмастырмайды.

16 жасқа толған балаға нотариустың рұқсаты керек пе?

16 жасқа толған жасөспірімдердің жағдайы өзгеше.

Жаңа ереже бойынша 16 және 17 жастағы жолаушылар халықаралық және облыстар арасындағы қалааралық автобустармен ересектердің еріп жүруінсіз сапарға шыға алады.

Олардан жеті мен он алты жас аралығындағы балаларға арналған нотариалды келісім осы тасымалдау талабы бойынша сұралмайды.

Бірақ бұл жасөспірімдерге ешқандай шектеу қолданылмайды деген сөз емес.

Атап айтқанда, түнгі сапарларға қатысты талаптар оларға да ортақ.

Сонымен бірге халықаралық бағытқа шыққанда шекарадан өтуге қажетті құжаттар мен талаптар жеке ескерілуге тиіс. Автобусқа отырғызу тәртібі шекаралық рәсімдерді алмастырмайды.

Түнгі сағат 23:00-ден кейін бала автобусқа жалғыз отыра алмайды

Жаңа ережедегі маңызды шектеулердің бірі түнгі уақытқа қатысты.

Сағат 23:00-ден таңғы 06:00-ге дейін кәмелетке толмаған жолаушыларды ересектердің еріп жүруінсіз тасымалдауға қабылдауға тыйым салынады.

Бұл талап 16 жасқа толмаған балаларға ғана емес, 16 және 17 жастағы жасөспірімдерге де қолданылады.

Мысалы, 17 жастағы оқушы басқа қалаға түнгі сағат 23:30-да жөнелетін автобусқа мінгісі келді делік.

Оның жасы 16-дан асқанымен, түнгі шектеу сақталады.

Ал күндізгі сапарға шығуға мүмкіндігі бар.

Сондықтан ата-аналар билет аларда баласының жасын ғана емес, автобустың жөнелу уақытын да ескергені жөн.

Баланы ата-әжесімен жіберсе, келісім қажет пе?

Бұл жерде заңды өкіл ұғымын дұрыс түсіну маңызды.

Ата-анасы, асырап алушысы және заңда көзделген басқа да тұлғалар баланың заңды өкілі бола алады.

Ал баланың атасы, әжесі немесе өзге туысы болуы адамның автоматты түрде заңды өкіл мәртебесін алғанын білдірмейді.

Сондықтан баланы туысымен бірге сапарға жібергенде оның еріп жүру мәртебесі мен қажетті құжаттарды тасымалдаушыдан алдын ала нақтылау маңызды.

Әсіресе халықаралық бағыттарда мұндай мәселе шекарадан өту талаптарымен де байланысты болуы мүмкін.

Бұл талаптар барлық автобусқа қатысты ма?

Жаңа бұйрықта балалардың дербес сапарына қатысты талаптар халықаралық және облыстар арасындағы қалааралық тасымалға арналып көрсетілген.

Сондықтан оларды қала ішіндегі қоғамдық көліктің барлық бағытына бірдей қолдануға болмайды.

Мысалы, баланың күнделікті мектепке қала автобусымен баруы мен басқа облысқа қалааралық автобуспен жалғыз шығуы — құқықтық тұрғыдан екі түрлі жағдай.

Сондай-ақ елорда мен республикалық маңызы бар қалалардың қалалық және қала маңындағы тасымалын реттеуде бөлек қағидалар қолданылады.

Ата-аналар сапардың нақты қай тасымал түріне жататынын ескеруі керек.

Жүргізуші баланы құжатсыз отырғызудан бас тарта ала ма?

Егер бала жеті жасқа толған, бірақ 16 жасқа жетпеген болса және ата-анасының талапқа сай келісімін ұсынбаса, тасымалдаушы оны ересектердің еріп жүруінсіз сапарға қабылдамауға негіз алады.

Өйткені жаңа қағидада келісімді автобусқа мінер кезде жүргізушіге немесе тасымалдаушының өкіліне көрсету міндеті нақты жазылған.

Бұл талап жолаушының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.

Алайда баланың құжатын тексеру мен оны жол үстінде автобустан түсіріп кету бірдей әрекет емес.

Кәмелетке толмаған жолаушыларды мәжбүрлеп түсіруге қатысты заңнамалық шектеулер де бар.

Сондықтан қандай да бір түсініспеушілік туындаса, мәселені баланың қауіпсіздігіне нұқсан келтірмей шешу маңызды.

Қала автобустарының сыртқы көрінісі де өзгереді

№317 бұйрық кәмелетке толмаған жолаушыларды тасымалдау тәртібімен ғана шектелмейді.

Құжатта тұрақты қалалық және қала маңындағы автобустардың бағыт нөмірін көрсетуге қатысты талаптар да нақтыланған.

Жаңа тәртіп бойынша бағыт нөмірі автобустың алдыңғы және артқы жағында орналасуға тиіс.

Нөмір қара түспен, ашық сары фонда жазылады. Әріп-таңбаның биіктігі кемінде 120 миллиметр болуы керек.

Ал жедел бағыттарда нөмірдің астына қызыл түспен «Экспресс» деген жазу орналастырылады. Оның әріптерінің биіктігі кемінде 60 миллиметр болуға тиіс.

Бұл талаптар жолаушылардың автобус бағытын алыстан анық көруіне мүмкіндік беруге бағытталған.

Бағыт нөмірлеріне қатысты өзгерістер 2027 жылғы 16 қаңтардан бастап күшіне енеді.

Ата-аналар нені есте сақтауы керек?

Жаңа тәртіпті қарапайым тілмен қорытындыласақ, жеті жасқа дейінгі балалар ата-анасымен немесе заңды өкілімен бірге сапарға шығады.

Жеті жасқа толған, бірақ 16 жасқа жетпеген бала халықаралық немесе облыстар арасындағы қалааралық автобуспен жалғыз жүргісі келсе, нотариалды куәландырылған келісім не ресми электрондық құжат қажет.

Ал 16–17 жастағылар аталған бағыттармен өз бетінше жол жүре алады.

Бірақ 18 жасқа толмағандардың бәріне түнгі сағат 23:00-ден таңғы 06:00-ге дейін ересектердің еріп жүруінсіз тасымалдауға қабылдау шектеуі қолданылады.

Жаңа ережелер 2026 жылғы 27 қарашадан бастап күшіне енеді.

Бұл өзгерістер баланың өз бетінше сапарға шығуына мүмкіндік бергенімен, оның қауіпсіздігіне қатысты ата-ананың жауапкершілігін жоймайды.

Сондықтан баланы басқа қалаға жіберер алдында құжаттарын дайындау, автобус кестесін нақтылау, кім қарсы алатынын келісу және байланыс құралдарының жұмыс істейтініне көз жеткізу маңызды.

Өйткені баланың сапары тек билет сатып алумен аяқталмайды. Оның баратын жеріне аман-есен жетуі — ең басты мәселе.

Барлық жаңалықтар