Жасөспірімдер арасында әзіл немесе күш көрсету ретінде қабылданатын әрекеттің соңы орны толмас қайғыға ұласуы мүмкін. Ең қауіптісі – адам өміріне қатер төнгенін оның сыртқы келбетінен бірден аңғару мүмкін емес. Бас прокуратура оқушылар мен ата-аналар назар аударуға тиіс маңызды ескерту жасады, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстанның Бас прокуратурасы жасөспірімдер арасында кездесетін аса қауіпті әрекет туралы ескертті. Құрдасының кеудесінен жұдырықпен ұру, әзіл ретінде соққы жасау немесе біреудің күшін сынау күтпеген жағдайда адам өліміне әкелуі мүмкін.
Мұндай әрекетті кейбір жасөспірімдер достық қалжың, өзара күш сынасу немесе тәртіпке шақырудың тәсілі ретінде қабылдайды. Алайда медицинада кеуде тұсына тиген соққының жүрек жұмысын кенеттен тоқтатуы мүмкін екені белгілі.
Бұл құбылыс commotio cordis, яғни жүректің соққыдан туындайтын электрлік қызметінің бұзылуы деп аталады.
Оның ең қауіпті ерекшелігі – адамның денесінде көзге көрінетін жарақаттың болмауы.
Кеудеде көгерген із қалмауы, сүйек сынбауы, тіпті адам алғашқы сәтте ауыр жарақат алғандай көрінбеуі мүмкін. Соған қарамастан, жүректің қалыпты ырғағы кенет бұзылып, қан айналымы тоқтап қалуы ықтимал.
Жүрек неге бір соққыдан тоқтап қалуы мүмкін?
Мамандардың түсіндіруінше, commotio cordis кеудеге тиген соққы жүрек жұмысының электрлік цикліндегі ерекше осал, өте қысқа уақытқа сәйкес келгенде пайда болуы мүмкін.
Осындай жағдайда соққы жүрек қарыншаларының фибрилляциясын, яғни жүректің қанды қалыпты айдауына кедергі келтіретін қауіпті ырғақ бұзылысын туғызады.
Бұл өте сирек кездесетін құбылыс. Кеудеге тиген әрбір соққы жүректі тоқтатпайды. Дегенмен оның қашан орын алатынын алдын ала болжау мүмкін емес.
Әсіресе балалар мен жасөспірімдер арасында мұндай жарақаттың қаупіне назар аударылады.
Кеудеге жасалған соққы қатты болғанда ғана қауіпті деп ойлау да қате. Кей жағдайларда салыстырмалы түрде жеңіл соққының өзі жүрек ырғағының бұзылуына түрткі болуы мүмкін.
«Әзілдеп ұрдым» деген сөз жауапкершіліктен құтқармайды
Бас прокуратура мұндай әрекеттерді қалжың, жазалау немесе төзімділікті тексерудің тәсілі ретінде қабылдауға болмайтынын ескертті.
«Кеудеден ұруды қауіпсіз әрекет деп санауға болмайды. Әзіл ретінде де, жазалау үшін де, төзімділікті тексеру мақсатында да мұндай әрекетке жол берілмеуі керек. Оның салдары қайғылы болуы мүмкін: бір соққы – есінен тану – жүректің тоқтауы – өлім», – деп ескертеді қадағалау органы.
Мұндай жағдай тек адам денсаулығы үшін ғана емес, соққы жасаған жасөспірімнің өзінің болашағы үшін де ауыр зардапқа әкелуі ықтимал.
Егер соққы салдарынан адамның денсаулығына ауыр зиян келсе немесе ол қайтыс болса, кінәлі адамның әрекетіне қылмыстық-құқықтық баға беріледі.
Оқиғаның нақты мән-жайына, жасөспірімнің жасына, кінәсінің нысанына және келтірілген зардапқа қарай қылмыстық жауаптылық мәселесі қаралуы мүмкін.
Бас прокуратура мұндай әрекеттің салдары бас бостандығынан айыру жазасына дейін жеткізуі ықтимал екенін де ескертті.
Адам есінен танып қалса, әр секунд маңызды
Кеуде тұсына соққы тигеннен кейін адамның кенет құлап, есінен тануы жүрек тоқтауының белгісі болуы мүмкін.
Бас прокуратура осындай жағдайда дереу жедел жәрдем шақыру қажеттігін еске салды.
Егер зардап шеккен адам ес-түссіз жатса және қалыпты тыныс алмаса, 103 немесе 112 нөміріне бірден хабарласу керек.
Медициналық мамандардың ұсынымына сәйкес, жедел жәрдем шақырумен қатар жүрек-өкпе реанимациясын дереу бастап, қолжетімді болса, автоматты сыртқы дефибрилляторды қолдану қажет. Диспетчер телефон арқылы қажетті нұсқаулар бере алады.
Адамның өздігінен есін жиғанын күту немесе оны жай ғана қозғап оятуға тырысу уақыт жоғалтуға әкелуі мүмкін.
Кеудеге соққы тигеннен кейін есінен тану әрдайым commotio cordis салдарынан болады деген сөз емес. Бірақ мұндай жағдайда жүрек тоқтауын жоққа шығармай, шұғыл әрекет ету қажет.
Жасөспірімдер арасында жұдырықпен кеудеден ұру сырттай болмашы қалжың болып көрінгенімен, оның салдары ауыр болуы мүмкін. Сондықтан Бас прокуратура мұндай әрекеттің қауіптілігіне ерекше назар аударып отыр.
Америкалық жүрек қауымдастығының мәліметінше, мұндай жағдай өте сирек кездескенімен, дер кезінде жасалған жүрек-өкпе реанимациясы мен дефибрилляторды пайдалану адам өмірін сақтап қалу мүмкіндігін айтарлықтай арттырады.
