"Жымқырылған қаржылар": Білім саласында тағы да жемқорлық әшкере болды

"Жымқырылған қаржылар": Білім саласында тағы да жемқорлық әшкере болды

Қостанай облысында білім саласына бөлінген бюджет қаражатына қатысты тағы бір дау шықты. Қарабалық аудандық білім бөлімін тексерген прокуратура миллиондаған теңгенің есебі дұрыс жүргізілмегенін, мектеп жабдықтарының жетіспейтінін және 50 миллион теңгеден астам қаржыға конкурссыз сатып алу жасалғанын анықтады. Тексеруден кейін бөлім басшысы Дильнара Сапанова қызметінен босатылды. Ал бюджет қаражатын жымқыру дерегі бойынша қозғалған қылмыстық іс залал өтелген соң рақымшылық негізінде тоқтатылған, деп жазады Democrat.kz.

Қостанай облысының Қарабалық ауданында білім беру саласына бөлінген қаражаттың жұмсалуына қатысты елеулі заң бұзушылықтар анықталды.

Аудандық прокуратура білім бөлімінде жүргізген тексеру барысында 768 мың теңгенің кіріске алынбағанын, құны 8,7 миллион теңге болатын мектеп жабдықтарының және оларды сатып алуға бөлінген 744 мың теңгенің жоқ екенін анықтаған.

Бұл туралы Қостанай облысының прокуратурасы 13 қарашада ресми ақпарат жариялады.

Қаржылық сәйкессіздіктер мұнымен шектелмеген. Тексеру барысында 50 миллион теңгеден астам сомаға тауарлар конкурс өткізілместен сатып алынғаны белгілі болды.

Оның үстіне, сатып алынған жабдықтардың белгіленген талаптарға сәйкестігін және кепілдік міндеттемелерін растайтын құжаттар болмаған.

Миллиондар қайда кеткен?

Прокуратура анықтаған деректердің ішінде мектеп жабдықтарының жетіспеуі ерекше назар аудартады.

Құны 8,7 миллион теңге болатын жабдықтардың жоқтығы тіркелген. Бұған қоса, оларды сатып алуға бөлінген 744 мың теңгенің де есебі табылмаған.

Ал 768 мың теңге тиісті тәртіппен кіріске алынбаған.

Осылайша, тексеру кезінде жалпы сомасы 10 миллион теңгеден асатын қаржы мен мүлікке қатысты сәйкессіздік анықталған.

Аталған жағдай бойынша Қылмыстық кодекстің 189-бабы 2-бөлігінің 3-тармағымен сотқа дейінгі тергеу басталған.

Бұл бап қызмет бабын пайдаланып, сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иемдену немесе талан-таражға салу әрекеттеріне қатысты.

Алайда іс сот үкімімен аяқталмаған.

Ақша қайтарылды, қылмыстық іс тоқтатылды

Қостанай облысы прокуратурасының хабарлауынша, анықталған залал толық өтелген.

Осыдан кейін қылмыстық іс рақымшылық актісінің негізінде тоқтатылған.

Дегенмен залалдың нақты кімнің есебінен және қандай тәртіппен өтелгені туралы толық ақпарат жарияланбаған.

Сондай-ақ тексеру кезінде анықталған қаржылық сәйкессіздіктердің әрқайсысына қатысты қандай шешім қабылданғаны да нақтыланбаған.

Рақымшылық негізінде істің тоқтатылуы соттың айыптау үкімі шығарылғанын білдірмейді.

Ал мемлекеттік сатып алу саласындағы бұзушылықтар бойынша прокуратуралық қадағалау нәтижесінде кадрлық және тәртіптік шаралар қабылданған.

Бөлім басшысы қызметінен кетті

Тексеруден кейін Қарабалық аудандық білім бөлімінің басшысы Дильнара Сапанова қызметінен босатылған.

Бұл туралы өңірлік басылымдар хабарлады.

Сонымен қатар білім бөліміндегі жеті лауазымды тұлға тәртіптік жауапкершілікке тартылған.

Алайда прокуратураның ресми хабарламасында заң бұзушылықтардың нақты қайсысына кім жауапты болғаны және қызметінен босатылған басшының қылмыстық істегі процессуалдық мәртебесі көрсетілмеген.

Сондықтан анықталған қаржылық бұзушылықтардың барлығын тікелей Дильнара Сапанованың жеке әрекеті ретінде көрсетуге негіз жоқ.

Қостанайда тағы бір білім бөлімінің басшысы тергеліп жатыр

Бұл — Қостанай облысының білім саласындағы бюджет қаражатына қатысты жалғыз дау емес.

Биыл маусым айында Қостанай қалалық білім бөлімінің бұрынғы басшысы Гүлсім Уразбаева бюджет қаржысын жымқырды деген күдікпен ұсталған.

Тергеу мәліметінше, білім бөлімінің лауазымды тұлғалары өзге адамдармен бірге мектептерге бөлінген бюджет қаражатын жымқыруы мүмкін.

Гүлсім Уразбаеваға қатысты Қылмыстық кодекстің 190-бабы 3-бөлігі бойынша, яғни алаяқтық күдігімен тергеу жүргізіліп жатыр.

2026 жылғы 2 маусымда сот оны қамауда ұстауға санкция берген.

Кейін сот күдіктіні тергеу изоляторында ұстау мерзімін ұзартқаны хабарланды.

Бірақ оның кінәсі сотта дәлелденген жоқ.

Бір мердігермен жасалған миллиондаған келісімшарттар

Гүлсім Уразбаеваға қатысты істен кейін мемлекеттік сатып алу жүйесіндегі келісімшарттар да журналистердің назарына іліккен.

«Время» газетінің Қостанай облысындағы тілшісі Стас Киселев мемлекеттік сатып алу порталындағы мәліметтерді зерттеп, білім бөлімінің бір жеткізушімен жасасқан миллиондаған теңгелік шарттары туралы «Шито-крыто» атты материал жариялаған.

Бұл жарияланым білім беру саласындағы сатып алулардың ашықтығы жөнінде қосымша сұрақтар туғызды.

Дегенмен бір жеткізушімен бірнеше келісімшарт жасасудың өзі заңсыздықты немесе сыбайлас жемқорлықты дәлелдемейді. Мұндай шарттардың құқықтық негіздері мен нақты мән-жайлары тексерілуге тиіс.

Гүлсім Уразбаеваның әрекеттеріне де әзірге сот түпкілікті баға берген жоқ.

Мектептің ақшасына кім жауап береді?

Қостанай облысында бірінен кейін бірі жария болған осы екі оқиға білім саласындағы бюджет қаражатын бақылау мәселесін алға шығарып отыр.

Бір ауданда миллиондаған теңгенің есебі табылмай, 50 миллион теңгеден астам сомаға конкурссыз сатып алу жасалған.

Екінші жағдайда қалалық білім бөлімінің бұрынғы басшысы мектептерге бөлінген қаржыға байланысты қылмыстық іс бойынша тергеліп жатыр.

Әрине, бұл істердің құқықтық жағдайы әртүрлі. Қарабалық ауданындағы қылмыстық іс рақымшылық негізінде тоқтатылған, ал Қостанай қаласындағы іс бойынша тергеу жалғасуда.

Алайда екі оқиғаны біріктіретін ортақ мәселе бар: білім саласына бөлінген бюджет қаражатының қалай жұмсалатыны және оның мақсатты пайдаланылуына кім жауап беретіні.

Мектепке бөлінген әр теңге балалардың білім алуына, қауіпсіздігіне және оқу жағдайын жақсартуға қызмет етуге тиіс.

Ал жабдық сатып алуға қаржы бөлініп, оның өзі табылмаса, бұл тек бухгалтерлік есептің мәселесі болып қалмайды.

Қарабалық ауданындағы тексерудің нәтижесінде басшы қызметінен босатылып, жеті қызметкер тәртіптік жауапкершілікке тартылды. Қылмыстық іс тоқтатылғанымен, мемлекеттік сатып алуда анықталған бұзушылықтардың себептері мен олардың қайталанбауына қатысты сұрақтар өзектілігін жоғалтқан жоқ.

Өйткені бюджетке қайтарылған ақшаның есебін түгендеу бір бөлек, ал мұндай жағдайдың білім беру жүйесінде қайта орын алмауын қамтамасыз ету — мүлде басқа міндет.

Барлық жаңалықтар