Мектеп жүргізген сауалнама жұрттың зәресін ұшырды

Мектеп жүргізген сауалнама жұрттың зәресін ұшырды

Қазақстандық ата-аналар мектептерде балалардың отбасына қатысты тым көп жеке мәлімет сұралатынына наразылық білдірді. Олардың айтуынша, кей сауалнамаларда әке-шешесінің жұмыс орны мен білімі ғана емес, ажырасқан-ажыраспағаны, үйінің меншікті немесе жалдамалы екені, тіпті баланың қайда тұратынына дейін сұралады. Әсіресе «Балажан» платформасына қатысты сұрақтар әлеуметтік желіде қызу талқыланды. Ата-аналар мұндай ақпараттың мектепке не үшін қажет екенін және жиналған деректердің қауіпсіздігіне кім жауап беретінін сұрап отыр, деп жазады Democrat.kz.

Threads әлеуметтік желісінде мектептерде ата-аналар мен оқушылар туралы жеке ақпарат жинауға қатысты наразылық күшейді.

Желі қолданушыларының айтуынша, кейбір мектептерде толтырылатын сауалнамалардың мазмұны баланың оқуына ғана емес, бүкіл отбасының жеке өміріне қатысты.

Ата-аналардан тұрғылықты мекенжайы, телефон нөмірі, жұмыс орны, мамандығы, білімі, отбасылық жағдайы және тұрғын үйінің түріне дейін көрсету сұралатын көрінеді.

Жарияланым авторлары мұндай мәліметтердің қандай мақсатпен жиналатынын түсінбейтіндерін айтып, наразылық білдірген.

«Қай университетті бітіргенімізді де сұрады»

Желі қолданушыларының бірі мектебінде барлық отбасы мүшесіне қатысты мәлімет беру талап етілгенін жазған.

«Осы айда мектебіміз барлық отбасы мүшесі туралы мәлімет беруді талап етті. Аты-жөнімізді, телефон нөмірімізді, қайда тұратынымызды, ата-аналардың жұмыс орны мен қызметін, балалардың бауырлары қайда оқитынын көрсетуіміз керек екен. Тіпті қай университетті бітіргенімізді де сұрады. Мұның бәрі не үшін қажет? Статистика үшін бе? Бұл мәліметтер мемлекеттік базаларда онсыз да бар ғой. Неге жеке ақпаратымызды әртүрлі мекеме қызметкерлерінің қолынан өткізуіміз керек?» – деп жазған ата-ана.

Оның басты наразылығы — мектептің балаларға білім беру үшін ата-ананың бүкіл жеке мәліметін жинауы қаншалықты қажет екені.

Әсіресе отбасы мүшелерінің жұмыс орны, лауазымы және алған білімі туралы ақпараттың қандай мақсатта пайдаланылатыны түсініксіз болып отыр.

«Отбасыңыз толық па?» деген сұрақ не үшін керек?

Тағы бір ата-ана сауалнамадағы сұрақтарды тізіп көрсеткен.

«Біздің сауалнамада "Балаңызбен қаншалықты жиі уақыт өткізесіз?", "Өз үйіңіз бар ма, әлде жалдап тұрасыз ба?", "Отбасыңыз толық па?" деген сұрақтар болды. Жалақыны сұрамады. Бірақ басқа сұрақтардың өзі ұнамады, сондықтан толтырмадым», – деп жазған ол.

Бұл пікірде ата-ана мектепке қандай мәліметті беруге дайын екенін, ал қандай сұрақтарды жеке өміріне қол сұғу деп қабылдайтынын ашық жеткізген.

Жарияланым астында пікір білдірген тағы бір қолданушы да осындай сауалнаманы толтырудан бас тартқанын хабарлаған.

Ол отбасындағы қарым-қатынас, тұрғын үй жағдайы мен жеке тұрмыс туралы ақпараттың мектепке не үшін қажет екенін сұраған.

«Әке-шешесі ажырасқан ба, бөлек тұра ма?»

Пікірталастың ең көп назар аудартқан тұстарының бірі — «Балажан» платформасындағы сауалнамаға қатысты шағым.

Желі қолданушысы аталған жүйеде ата-аналардың білімі мен жұмыс орны ғана емес, отбасылық жағдайы туралы да мәлімет сұралатынын айтқан.

Ол жариялаған сауалнамада мынадай тармақтар көрсетілген:

  • Әкесінің білімі;

  • Анасының білімі;

  • Әкесінің жұмыс орны мен мамандығы;

  • Анасының жұмыс орны мен мамандығы;

  • Отбасындағы қиын жағдайлар, оның ішінде ата-аналардың ажырасуы немесе бөлек тұруы;

  • Тұрғын үйдің түрі: пәтер, жеке үй немесе жатақхана.

Жазба авторы мұндай ақпараттың баланың оқуына қандай қатысы бар екенін түсінбейтінін жеткізген.

Оның сауалнаманы толтыруға неге қарсы екені де осыдан аңғарылады: ата-аналардың пікірінше, бала туралы деректерді жинау мен оның отбасының жеке өмірін егжей-тегжейлі сұрастырудың арасы ажыратылуға тиіс.

«Бұл ақпарат кімнің қолына түседі?»

Ата-аналардың тағы бір алаңдаушылығы — жиналған мәліметтердің қауіпсіздігі.

Жарияланым авторлары мектептерге тапсырылған жеке деректердің қайда сақталатынын, оларды кім көре алатынын және өзге мекемелерге беріле ме деген мәселені көтерген.

Олардың бірі мұндай ақпарат бөтен адамдардың қолына түсіп кетуі мүмкін екенін айтып, қауіптенген.

Шынында да, жарияланған сауалнамада көрсетілген деректер бір отбасы туралы едәуір толық мәлімет қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Ата-ананың аты-жөні, телефоны, мекенжайы, жұмыс орны, отбасы құрамы мен тұрмыстық жағдайы бір жерде жинақталса, бұл мәліметтерге кімнің қол жеткізе алатыны маңызды мәселеге айналады.

Дегенмен жарияланған жазбаларда аталған платформадан жеке деректердің таралғанын растайтын мәлімет келтірілмеген.

Ата-аналар әзірге мұндай қауіптің алдын алу жолдары мен мәліметтердің сақталу тәртібіне қатысты түсініктеме сұрап отыр.

«Мұндай сұрақтардан кейін директорға шағымдандым»

Пікір білдірушілердің бірі бұрын осындай сауалнаманы толтырудан бас тартқанын баяндаған.

Оның айтуынша, мектеп тарапынан отбасының жеке өміріне қатысты сұрақтар қойылған.

Ата-ана бұл талапқа келіспей, мектеп директорына шағымданған. Кейін өз ұстанымын қорғап, сауалнаманы толтырмаған.

Ал басқа пікір иелері мұндай ақпарат жинауды мектептегі әлеуметтік және психологиялық жұмыстармен байланыстыруға болатынын айтқан.

Дегенмен жарияланған жазбаларда нақты қай сауалнама міндетті, қайсысы ерікті екені көрсетілмеген.

Сондай-ақ олардың барлығы Оқу-ағарту министрлігінің ортақ талабымен жүргізіліп жатыр ма, әлде жекелеген мектептердің бастамасы ма — бұл да анық емес.

Бала туралы мәлімет жинау қай жерде тоқтауы керек?

Мектептерде оқушылардың әлеуметтік жағдайын анықтау, ерекше қолдауға мұқтаж балаларды белгілеу және отбасымен байланыс орнату мақсатында түрлі мәлімет жиналады.

Алайда әлеуметтік желідегі пікірталас мұндай ақпараттың көлемі мен қажеттілігіне қатысты маңызды сұрақты көтерді.

Мысалы, баланың ата-анасымен шұғыл байланысу үшін телефон нөмірі қажет болуы мүмкін. Ал ата-ананың қай университетті бітіргені, қандай мамандықта жұмыс істейтіні немесе отбасының баспанасы жалдамалы екені барлық оқушыға бірдей не үшін сұралатыны бөлек түсіндіруді қажет етеді.

Сол сияқты ата-ананың ажырасқан-ажыраспағаны туралы ақпаратты жинаудың нақты мақсаты мен оны пайдаланатын тұлғалардың өкілеттігі де айқын болуы керек.

Өйткені бір отбасы үшін үйреншікті сауалнама болып көрінген сұрақ екінші отбасының жеке өміріне қатысты өте нәзік мәлімет болуы мүмкін.

Министрлік бұл сұрақтарға жауап бере ме?

Әлеуметтік желіде жарияланған пікірлерге қарағанда, ата-аналарды ең алдымен үш мәселе алаңдатып отыр.

Біріншісі — мектептерде отбасының жеке өмірі туралы мәлімет жинаудың нақты мақсаты.

Екіншісі — мұндай сауалнамаларды толтырудың міндетті немесе ерікті екені.

Үшіншісі — жиналған ақпараттың қайда сақталатыны және оны кімдердің пайдалана алатыны.

Әзірге ұсынылған жазбаларда Оқу-ағарту министрлігінің немесе «Балажан» платформасына жауапты мекемелердің осы сұрақтарға берген түсініктемесі жоқ.

Сондай-ақ шағымдарда айтылған сауалнамалардың барлық мектепте қолданылатыны да расталмаған.

Алайда ата-аналардың наразылығының ортақ түйіні айқын: олар баласының білім алуына қажет мәліметтерді беруге қарсы емес, бірақ бүкіл отбасының жеке өмірі туралы ақпаратты не үшін тапсыруға тиіс екенін білгісі келеді.

Мектептің міндеті — балаға білім беру және оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету.

Ал осы міндетті орындау үшін ата-ананың жеке өмірі туралы қанша мәлімет қажет екенін жауапты мекемелер нақты түсіндіруге тиіс.

Барлық жаңалықтар