Танымал хронобиолог Болат Нұрқожаев уақыт белдеуінің өзгеруіне қатысты ел ішінде айтылып жүрген шағымдарды өткір әжуамен жеткізді. Оның жазбасында таңғы қараңғылыққа, жемқорлықтың көбеюіне, Астанадағы доллар «жауынына», тіпті күйзеліске түскен адамдарға дейін сағаттың ауысуы кінәлі болып шыққан. Автор қоғамдағы кейбір пікірлерді мысқылдай отырып, уақыт мәселесінің әлеуметтік желідегі бітпейтін дауға айналғанын көрсетті, деп жазады Democrat.kz.
Хронобиолог Болат Нұрқожаев Facebook парақшасында Қазақстандағы бірыңғай уақыт белдеуіне қатысты қоғамдық пікірталасты әжуалаған жазба жариялады.
Автордың жазуынша, уақытты бұрынғы қалпына қайтаруды талап етушілер күнделікті тұрмыстағы қолайсыздықтардан бастап, қоғамдағы күрделі мәселелерге дейін сағаттың өзгеруімен байланыстыратын болған.
Автор мұндай пікірлерді өзіне тән мысқылмен жеткізген.
«Сағатты қайтарыңдар, кешегі төбемізден түскен доллар 6:00-де емес, 7:00-де жауғанда ғой, қараңғыда болса да жұмысқа, балаларымызды мектепке, балабақшаға алып кетіп бара жатып бір чемоданнан болмаса да, бір пачкіден іле кететін едік, қап деп жатыр дейді».
Бұл жерде автор Астанада шашылған доллар туралы оқиғаны уақыт белдеуіне қатысты шағымдармен байланыстырып, жұрттың бәрінен сағаттың ауысуын кінәлауын әжуалайды.
Оның мысқылынша, ақша таңғы сағат алтыда емес, жетіде шашылғанда, жұмысқа немесе мектепке асығып бара жатқан адамдардың да үлесіне тиер еді.
«Жемқорлықтың артуына да сағат кінәлі»
Болат Нұрқожаев жазбасында уақыт белдеуінің өзгеруін жемқорлықпен байланыстыратын пікірлерді де назардан тыс қалдырмаған.
«Мына Үкімет компетентсіз, екі сағат алға жылжытуы керек еді, сонда тас қараңғыда ешкім көрмей, өзіміз бөліп алатын едік, сағатты қайтарыңдар деп ұрсып, петиция жариялап жатқандар бар дейді».
Ол мұнымен тоқтамай, жемқорлық туралы да мысқылын жалғастырған.
«Өскемен жақ сағат ауысқалы 2024 жылдан бері, жемқорлық құрт артып кетті, күнде біреуі ұсталып болды, бұрын ондай жоқ еді деп олар жатыр дейді..».
Бұл сөздер ресми статистикаға сүйенген мәлімдеме емес, автордың сатиралық баяндауы екенін ескерген жөн.
Мұндағы негізгі нысана — қоғамдағы әртүрлі құбылысты бір ғана себеппен түсіндіруге тырысатын ұстаным.
«Астанада доллар шашылып жатыр, ал бізге дым жоқ»
Хронобиологтың әжуасы өңірлер арасындағы айырмашылыққа да ауысқан.
Ол Астанада болған оқиғаны мысалға алып, басқа қалалардың тұрғындары да уақытты өзгертуді талап етіп жатқандай суреттеген.
«Алматыдағылар осыған риза емес, тім жақсы тұрған астана мен сағатты ауыстырып, анау енді, шашылып жатқанын жинап алатын адам жоқ, біз болғанда ғой, оны түйірін қалдырмайтын едік, содан стресс болып жатырмыз, общым, сөзді қойыңдар, сағатты қайтарыңдар деп жатыр екен».
Автордың бұл тұстағы әжуасы айқын: уақытты өзгерту туралы пікірталасқа қатысушылар енді Астанада шашылған ақшаның өздеріне бұйырмағанын да сағатпен байланыстыратындай әсер қалдырады.
«Төрт сағаттық белдеу болғанда, доллар сегіз чемоданға жетер еді»
Болат Нұрқожаевтың жазбасындағы келесі мысқыл да осы оқиғаның төңірегінде өрбиді.
«Біреулері Осындай алып мемлекетке төрт сағаттық белдеу болғанда ғой, ана 8 чемодандағы 6 млн өңірлерге тең шашылып бөлінетін еді, бірінші уақыт болғалы сығылып, тек Астанада шашылып жатыр, бізге дым жоқ, сағатты қайтарыңдар деп олар жүр дейді».
Осы сөйлем арқылы автор уақыт белдеуі жөніндегі даудың қисынсыз тұстарын әдейі ұлғайтып көрсеткен.
Оның мысқылындағы жұрт енді уақытты бұрынғы қалпына келтіру арқылы өңірлерге шашылатын ақшаны да әділ бөлгісі келетіндей.
«Күйзелістің бәріне сағатты кінәлайтын болдық па?»
Автор уақыт белдеуіне қатысты шағымдардың психологиялық жағдаймен байланыстырылуын да әжуалаған.
«Біреулер сағатты ауыстырғаннан стресс, депрессия болып жиған тергенді терезеден лақтыратын болды, адамдар солай психикасына салмақ болып жатыр, сағатты қайтарыңдар, содан осындай доллар шашатын ауру болдық деп олар байбалам салып жатыр..».
Болат Нұрқожаевтың бұл сөздері де уақыттың өзгеруін кез келген жағымсыз жағдайға себеп қылатын пікірлерге бағытталған.
«Чемодан деген не тәйірі, көп болса апталық қана тема»
Жазбасының соңында хронобиолог әлеуметтік желідегі ақпараттың тез таралып, сол жылдамдықпен ұмытылатынын да сөз еткен.
«Чемодан деген не тәйірі, көп болса бір-екі апталық қана тема, ал Уақыт Мәңгілік, қаншама подписчик, коммент пен лайк дейді».
Осылайша, Болат Нұрқожаев бір жазбаның ішінде уақыт белдеуі, жемқорлық, Астанадағы доллар, өңірлер арасындағы айырмашылық және әлеуметтік желідегі қаралым қуалауды қатар әжуалаған.
Оның жазбасындағы басты ерекшелік — қоғамда айтылып жүрген шағымдарды әдейі әсірелеп, қисынсыз тұжырымдарға жеткізуі.
Алайда хронобиолог келемеждеген пікірлердің барлығы нақты адамдар тарапынан айтылғаны расталмаған. Автордың баяндау тәсілі — сатира.
Қазақстанда бірыңғай уақыт белдеуі енгізілгеннен бері оның күнделікті тұрмысқа, жұмыс пен оқу кестесіне әсері туралы пікірталас жалғасып келеді.
Болат Нұрқожаев осы даудың бір қырын әзілге айналдырған. Оның жазбасындағы басты сауал да осыдан туындайды: уақыттың өзгеруінен туған нақты қолайсыздықты талқылау қай жерде аяқталып, барлық мәселені сағаттан көру қай жерден басталады?
