Қазақстанда кәмелетке толмағандардың кешкі мектептерде оқуына тыйым салынуы мүмкін. Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова мұндай оқу орындарында тіркелген кейбір балалардың іс жүзінде сабаққа қатыспайтынын мәлімдеді. Қазір кешкі мектептерде 2 904 адам тіркелсе, олардың 855-і — кәмелетке толмағандар. Министрлік бұл балаларды жалпы білім беретін мектептерге бағыттап, қиын жағдайға тап болған жасөспірімдер үшін оқытудың басқа жолдарын қарастырмақ, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстанда кешкі мектептерде білім алатын кәмелетке толмаған балалардың тағдырына қатысты маңызды өзгеріс әзірленіп жатыр.
16 қарашада Құрылтайда өткен брифингте Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова кешкі мектептердегі оқыту тәртібін өзгерту жоспарын жариялады.
Министрдің айтуынша, мұндай оқу орындарында тіркелген кейбір балалар іс жүзінде сабаққа қатыспайды. Осыған байланысты ведомство кәмелетке толмағандардың кешкі мектептерде білім алуына жол бермейтін бұйрық қабылдауды көздеп отыр.
855 бала қайда оқиды?
Оқу-ағарту министрлігінің дерегіне сәйкес, еліміздегі кешкі мектептерде 2 904 адам тіркелген. Оның 855-і — кәмелетке толмағандар.
Бұл жалпы білім алушылардың шамамен 29,4 пайызы.
Алайда кешкі мектептердің нақты санына қатысты 16 қарашада жарияланған мәліметтерде айырмашылық бар. Министрдің Құрылтайдағы баяндамасын таратқан қазақтілді ақпарат құралдары елде 34 кешкі мектеп бар екенін жазса, брифингтегі жауабын жариялаған бірқатар басылымдар 334 оқу орнын көрсеткен.
Сондықтан бұл сан Оқу-ағарту министрлігінің қосымша нақтылауын қажет етеді.
Ал 855 кәмелетке толмаған баланың кешкі мектепте тіркелгені жөніндегі дерек бірнеше жарияланымда бірдей берілген.
«Балалар тізімде бар, бірақ оқымайды»
Жұлдыз Сүлейменова кешкі мектептердегі ең өзекті мәселенің бірі — балалардың сабаққа нақты қатысуы екенін айтты.
Оның сөзінше, кейбір оқушылар ресми түрде кешкі мектептің тізімінде тұрғанымен, іс жүзінде білім алмайды.
Министр мұндай тәжірибені тоқтату қажет деп есептейді.
Осы мақсатта Оқу-ағарту министрлігі кәмелетке толмағандарды кешкі мектептерге қабылдауды шектейтін бұйрық жобасын әзірлеп жатыр.
Құжат тиісті мемлекеттік органдармен келісілгеннен кейін қабылданбақ.
Демек, әзірге тыйым күшіне енген жоқ.
Балалар кешкі мектепке не үшін қабылданады?
Қолданыстағы тәртіп бойынша кешкі мектептер тек ересек адамдарға арналмаған.
Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 31 наурыздағы №59 бұйрығымен енгізілген өзгерістерге сәйкес, өмірлік қиын жағдайға тап болған, 15 жасқа толған оқушылар да кешкі мектепке қабылдана алады.
Алайда ол үшін жергілікті әкімдік жанындағы кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның шешімі қажет.
Сондай-ақ мұндай оқу орындарына негізгі немесе жалпы орта білімі жоқ, 18 жасқа толған азаматтар қабылданады.
Яғни бүгінгі тәртіптің өзінде жасөспірімдердің кешкі мектепке ауысуы белгілі бір жағдайларға байланысты қарастырылған.
Енді министрлік осы мүмкіндікті алып тастауды жоспарлап отыр.
Қиын жағдайдағы балалар қайда барады?
Жұлдыз Сүлейменова кешкі мектептердің толық жабылмайтынын айтты.
Оның түсіндіруінше, бұл оқу орындары ересек азаматтардың білім алуына қажет. Сондықтан олардың жұмысын жалғастыру көзделген.
Ал кәмелетке толмаған балалар жалпы орта білім беру ұйымдарында оқуға тиіс.
Министрлік өмірлік қиын жағдайға тап болған жасөспірімдер үшін білім алудың өзге тетіктерін әзірлеуге уәде берді.
Дегенмен олардың нақты қандай тәртіппен оқитыны әзірге белгісіз.
Мысалы, отбасылық жағдайына байланысты күндізгі мектепке бара алмайтын, ұзақ уақыт сабақтан қол үзген немесе ерекше қолдауды қажет ететін балаларға қандай мүмкіндік берілетіні толық түсіндірілмеді.
Тыйым мәселені шеше ме?
Министрліктің бастамасы бір маңызды қайшылықты алға шығарып отыр.
Егер бала кешкі мектепте тіркеліп, бірақ сабаққа қатыспаса, оның білім алу құқығы іс жүзінде қамтамасыз етілмей отырған болуы мүмкін.
Мұндай жағдайда оқушыны басқа мектепке ауыстыру мәселені автоматты түрде шешпейді.
Ең алдымен баланың неліктен сабаққа қатыспайтынын анықтау маңызды.
Бір оқушының отбасылық жағдайы күрделі болуы мүмкін. Екіншісі ұзақ уақыт мектептен қол үзіп, бағдарламаны меңгеруде қиналуы ықтимал. Үшіншісіне әлеуметтік немесе психологиялық қолдау қажет болуы мүмкін.
Сондықтан кешкі мектепке қабылдауды шектеумен қатар, осындай жасөспірімдердің оқуын жалғастыруына нақты жағдай жасалуы керек.
Министрлік 855 баланың тағдырын қалай шешеді?
Жұлдыз Сүлейменова баланың білім алу құқығы қандай жағдайда да қамтамасыз етілуге тиіс екенін мәлімдеді.
Бұл ұстаным алдағы өзгерістердің негізгі өлшеміне айналуы қажет.
Өйткені бүгін кешкі мектепте тіркелген 855 кәмелетке толмаған баланың әрқайсысының жағдайы әртүрлі болуы мүмкін.
Оларды жалпы білім беретін мектепке қайтару жөніндегі шешім қабылданса, оқушылардың оқу деңгейі, әлеуметтік жағдайы және сабаққа қатысу мүмкіндігі де ескерілуге тиіс.
Әзірге бұйрық жобасының толық мазмұны, күшіне енетін мерзімі және қазіргі оқушыларды ауыстыру тәртібі жарияланған жоқ.
Сондықтан басты мәселе кешкі мектепте балаларды оқытуға тыйым салудың өзінде ғана емес.
Ең маңыздысы — сабаққа қатыспай жүрген балалардың шынымен білім алуына жағдай жасау.
Министрлік 855 баланың тізімде ғана емес, мектеп партасында да отыруын қамтамасыз ете ала ма?
Жаңа бастаманың нәтижесі осыған байланысты болмақ.