Білікті ұстаз, ардагер педагог Өмір Шыныбекұлы қазіргі халықаралық қауіпсіздік мәселсіне қатысты өз пікірін білдіріп, қазақстандық мектептердің бағдарламасына енгізілген "Адал азамат" біртұтас тәрбие бағдарламасының маңыздылығын сөз етті деп жазады Democrat.kz.
"Қазіргі халықаралық қауіпсіздік ортасы күрделене түсті.
Еуропа мемлекеттері қорғаныс қабілетін күшейтіп, әскери және азаматтық төзімділікке инвестицияны арттырып отыр.
Таяу Шығыстағы қақтығыстар, Ресей–Украина соғысының жалғасуы және мемлекеттер арасындағы қауіпсіздік бәсекесінің күшеюі халықаралық тұрақсыздықтың ұзақ мерзімді сипат алу қаупін көрсетеді.
НАТО-ның қазіргі құжаттарында да еуропалық одақтастардың қорғаныс шығындарын едәуір арттырып жатқаны атап көрсетіледі.
Мұндай жағдайда қауіпсіздік мәселесін тек армияның немесе құқық қорғау органдарының міндеті ретінде қарастыру жеткіліксіз.
Қазіргі қақтығыстардың салдары әскери әрекеттермен шектелмейді.
Ақпараттық ықпал, киберқауіп, жалған ақпарат, әлеуметтік жіктелу, босқындар мен миграциялық қозғалыстар, психологиялық және экономикалық қысым сияқты факторлар қоғамның тұрақтылығына әсер етуі мүмкін.
Сондықтан Қазақстан үшін маңызды міндеттердің бірі – өскелең ұрпақтың бейбітшілік жағдайында өмір сүріп қана қоймай, күрделі дағдарыс кезінде сабырлы, жауапты және заңға құрметпен әрекет ете алатын азамат болып қалыптасуын қамтамасыз ету.
Бұл міндет әскери дайындықты жаппай күшейтуді емес, азаматтық орнықтылықты, құқықтық мәдениетті, ақпараттық сауаттылықты, өзара көмекті, жауапкершілікті және қоғамдық бірлікті қалыптастыруды талап етеді.
Осы тұрғыдан Қазақстанда іске асырылып жатқан «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының құндылықтарын білім мазмұнымен терең байланыстыру өзекті.
Бағдарлама мектептерде 2025–2026 оқу жылынан бастап енгізіліп, адалдық, еңбекқорлық, патриотизм және мектеп пен қоғам байланысын нығайту міндеттерін қамтиды.
Келесі кезеңде осы құндылықтарды жаңа қоғамдық этиканың практикалық моделіне айналдыру қажет.
Оның негізі "құндылық — білім — нақты таңдау — жауапты әрекет — қоғамдық тәжірибе — тұрақты мінез-құлық".
Бұл модельде оқушы
- өз құқығы мен міндетін біледі;
- заң мен қоғамдық тәртіпті құрметтейді;
- жалған ақпаратты ажырата алады;
- цифрлық ортада жауапты әрекет етеді;
- төтенше жағдайда өзіне және өзгеге көмектесе алады;
- әртүрлі пікір мен мәдениетке құрметпен қарайды;
- қоғамдық мәселелерді күш қолданбай, диалог арқылы шешуге үйренеді;
- елдің қауіпсіздігі мен тұрақтылығына өзінің азаматтық жауапкершілігі бар екенін түсінеді.
Осы мақсатта «Жаңа қоғамдық этиканы білім мазмұнына енгізу» бағытын «Ұлттық қауіпсіздік және көшбасшылық мектептері – 2035» тұжырымдамасымен сабақтастыруға болады.
Мұнда екі бағыт бірін-бірі толықтырады:
🔹️«Адал азамат» – қандай азамат қалыптастыру керектігін айқындайды;
🔹️«Жаңа қоғамдық этика» – сол азаматтың күнделікті жағдайда қалай әрекет ету керектігін қалыптастырады;
«Ұлттық қауіпсіздік және көшбасшылық мектептері – 2035» – осы құндылықтарды практикалық қауіпсіздік, көшбасшылық, STEM, азаматтық қорғаныс және қоғамдық қызмет дағдыларымен ұштастырады.
Сондықтан түпкі мақсат қоғамды соғысқа дайындау емес.
Түпкі мақсат – соғысты болдырмауға үлес қоса алатын, ал дағдарыс болған жағдайда қоғамның тұрақтылығын сақтай алатын, заңды құрметтейтін, ақпаратқа сын көзбен қарайтын және өзгеге көмектесуге дайын азамат қалыптастыру.
Бұл – ұлттық қауіпсіздіктің әскери емес, адам капиталына негізделген ұзақ мерзімді қабаты", - дейді ҚР Білім саласының құрметті қызметкері, ҚР ОАМ Қоғамдық кеңесінің төралқа мүшесі Өмір Шыныбекұлы.
