TikTok-та «Сасақ» лақап атымен танылған блогер Асылбек Күнділдәнің екі жыл бұрын жариялаған анайы мәтінді ән-пародиясы әлеуметтік желіде қайта тарап, жұртты екіге бөлді. Бір топ мұндай контентті «балаларға зиян» деп сынап, тіпті парақшаны жаппай шағымдауға шақырса, екінші тарап «бұл — әзіл, оның өз аудиториясы бар» деп блогерді қорғап жатыр деп жазады Democrat.kz.
Threads желісінде gulaiym.mm есімді қолданушы Сасақтың 2024 жылғы видеосын бөлісіп, жұртты мұндай контентке бейжай қарамауға шақырды.
Видеода жас жігіт музыкалық аспаппен ән орындап отыр. Бірақ қалыпты ән мәтінінің орнына жыныстық мазмұндағы тұрпайы, бейәдеп тіркестер қолданылған. Democrat.kz этикалық себеппен олардың толық нұсқасын жарияламайды.
Жазба авторы мұндай контенттің көпшілікке, әсіресе жасөспірімдерге еркін таралуына алаңдаушылық білдірген.
«Масқара. Мына жігіттің әндерінің көбі осындай екен», — деп жазған ол.
Одан кейін қолданушы жұртты парақшаға шағым түсіруге шақырып:
«Мынандайларды қоғам болып құрту керек. Жай қарап өтіп кетпеңіздерші. Балаларымыздың болашағы үшін, өтініш», — деген.
Жазба желіде қызу пікірталас туғызды.
Ән айтып отырған кім?
Видеодағы адам — әлеуметтік желіде Сасақ деген атпен танылған қазақстандық блогер Асылбек Күнділдә.
Оның sasaqasok аккаунты бірнеше жылдан бері әзіл, пародия және әдейі арандатушы контентімен танылған. Инфлюенсерлер туралы ашық дерекқорда бұл аккаунт ойын-сауық санатына енгізіліп, аудиториясы 200 мыңнан асатыны көрсетілген.
ʼ98mag басылымының Асылбек Күнділдәмен жасаған сұхбатында блогердің 2019 жылдан бастап «Сасақ» лақап атын қолданғаны, ал қазіргі sasaqasok аккаунтына алғашқы видеоны 2022 жылы салғаны айтылады.
Басылым оның алғашқы контентінде анайы және әдеп шегінен шығатын әзілдер көп болғанын жазады.
Ал 2024 жылдың жазында блогер жаңа форматқа көшкен.
Ол танымал әндерді алып, сөздерін әдейі өзгертіп, оларға тұрпайы және жыныстық астары бар мәтіндер қосып пародия жасай бастаған. Кейбір роликтері миллиондаған қаралым жинаған.
Threads-те қазір талқыланып жатқан видео да сол кезеңге тиесілі. Скриншоттағы бастапқы жарияланым күні — 2024 жылғы 22 шілде.
Демек, бұл жаңа түсірілген видео емес. Екі жыл бұрынғы ролик әлеуметтік желіде қайта тарап, жаңадан дау туғызып отыр.
Садраддин де кезінде наразылық білдірген
Сасақтың ән пародиялары бұған дейін де дау тудырған.
ʼ98mag дерегінше, блогер кезінде әнші Садраддиннің әндерінің біріне анайы мәтін жазып, пародия жасаған. Кейін Садраддин мұндай видео өзінің беделіне нұқсан келтіреді деп есептеп, ролик өшірілмесе сотқа жүгінетінін ескерткен.
Алайда дау сотқа жетпеген. Кейін аталған пародия желіден өшірілген.
Бұл дерек қазіргі пікірталас үшін маңызды. Өйткені Threads қолданушысының «мына жігіттің әндерінің көбі осындай» деген сөзі мүлде негізсіз айыптау емес: блогердің өзі де кезінде танымал әндерді анайы мәтінмен пародиялауды тұрақты формат ретінде қолданғанын айтқан.
«24 мың адам лайк басқан, қайда кетіп барамыз?»
Threads-тегі талқылауда ең көп алаңдаушылық туғызған нәрсенің бірі — роликтің аудиториясы.
Скриншотта видеоға 24,1 мың лайк, 441 пікір, 3 мыңнан астам сақтау және 19,5 мыңға жуық бөлісу көрсетілген.
Бұл — скриншот түсірілген сәттегі көрсеткіштер. Оларды қазіргі статистика деп қабылдауға болмайды.
Дегенмен осы сандардың өзі желі қолданушыларын таңғалдырған.
«24 мың лайк жинап тұр, мыңдаған адамға ұнап тұр. Қайда кетіп бара жатырмыз?» — деп жазған қолданушылардың бірі.
Тағы бірі:
«Бұл масқараны бұрын байқамаппын. Құрту керек қой бұндайларды», — деген.
«Соңғы кездері шектен шығып жүрген секілді осылар», «Түрмеде айтсын өлеңін, көргенсіз!», «Сұмдық», «Мынаны ұстап алып...» деген ашулы пікірлер де бар.
Кейбір пікірлерде блогерге күш қолдануға немесе жазалауға шақыратын сөздер кездеседі. Мұндай реакциялардың болуы қоғамдағы ашудың деңгейін көрсеткенімен, оларды заңды немесе орынды әрекет ретінде қабылдауға болмайды.
«Өз аудиториясы ғана тыңдайтын еді, өздеріңіз хайп жасап жатырсыздар»
Бірақ жұрттың бәрі Сасақты айыптап отырған жоқ.
Кейбір қолданушылар керісінше, екі жыл бұрынғы видеоны қайта таратып, блогерге қосымша аудитория әкеліп отырған сыншылардың өзі деп есептейді.
«Сіздер шу шығармағанша оларды өзінің аудиториясы ғана тыңдайтын. Күшті хайп жасап жатырсыздар ескі видеоларына», — деп жазған бір қолданушы.
Тағы бірі:
«Адамдар аккаунтын қараңдар, ол көбінесе прикол түсіреді. Егер көтере алмасаңдар, көл астынан су шығармай отырыңдаршы», — деген.
Ал басқа пікір иесі:
«Сасақ пен Амиркинстің әзілдері маған ұнайды және олар біраз жерге қазақ тілін әкелген SMM мамандар. Несі ұнамады?» — деп блогерлерді қорғаған.
Осылайша дау тек әдепсіз сөз төңірегінде емес, әзілдің шегі мен контент авторының жауапкершілігі туралы пікірталасқа айналды.
Сасақтың өзі кейін бұл форматтан бас тартқан
Оқиғаның тағы бір маңызды жағы бар.
ʼ98mag-қа берген сұхбатында Асылбек Күнділдә кейін мұндай контентке көзқарасының өзгергенін айтқан.
Басылым мәліметінше, блогер 2025 жылдың жазында анайы әндер мен «Шоу Прослушка» кезеңін аяқтайтынын жариялаған. Ол есейген сайын ауызға келген сөзді айта берудің дұрыс еместігін түсінгенін айтып, бұрынғы әндері біреуді ренжіткен немесе теріс әсер еткен болса, кешірім сұраған.
Сондықтан қазір қайта тараған видеоны блогердің бүгінгі контенті ретінде көрсету әділетсіз болар еді.
Алайда интернеттің ерекшелігі де осында: екі жыл бұрын жарияланған дүние өшірілмесе, кез келген уақытта қайта айналымға түсіп, авторын тағы да қоғамдық пікірталастың ортасына шығара алады.
Әзіл ме, әлде шектен шығу ма?
Бұл оқиға тағы бір күрделі сұрақты алға шығарды.
Әлеуметтік желідегі ересектерге арналған дөрекі әзіл мен балалар еркін кіретін платформаның арасына шекараны кім қоюы керек?
Контент авторы ма?
Ата-ана ма?
Әлде платформаның алгоритмі мен жас шектеуі ме?
Сасақтың видеосын сынаушылар оның ондаған мың адамға тарағанына алаңдайды. Қорғаушылар болса, автордың аудиториясы мұның пародия екенін түсінетінін және ұнатпаған адам мұндай контентті қарамауға құқылы екенін айтады.
Ал екі жыл бұрын түсірілген бір видеоның бүгін қайтадан үлкен дау тудыруы интернетте жарияланған дүниенің «ескіріп кетпейтінін» тағы бір мәрте көрсетіп отыр.
Ескерту: Democrat.kz видеодағы бейәдеп және жыныстық мазмұндағы тіркестерді әдейі сөзбе-сөз жарияламады. "Сотталсын», «түрмеге отырғызу керек» секілді пікірлер — желі қолданушыларының жеке көзқарасы. Қолда бар деректерде Асылбек Күнділдәге осы видео үшін қылмыстық іс қозғалғаны немесе сот шешімі шыққаны туралы ақпарат жоқ.
Дереккөздер: Threads желісіндегі gulaiym.mm жазбасы мен оған жазылған пікірлер; Сасақ туралы ʼ98mag сұхбаты.
