АҚШ-тың NASA ғарыш агенттігі Айға қайта адам аттандыру және болашақта Марсқа экспедиция ұйымдастыру үшін жаңа ғарышкерлерді қабылдай бастады. Іріктеуден өткен мамандар Ай бетінде жұмыс істеуге, Жерден тыс жерде өмір сүруге және ғарыш зерттеулеріне қатысуға дайындалады. Сонымен қатар агенттік Айда тұрақты база құру мақсатында сегіз ірі компанияны жүк тасымалдау жобасына таңдады, деп жазады Democrat.kz.
АҚШ-тың Ұлттық аэронавтика және ғарыш кеңістігін зерттеу басқармасы (NASA) 2026 жылғы 7 қарашада жаңа ғарышкерлерді қабылдау басталғанын ресми жариялады.
Бұл жолғы іріктеу Artemis бағдарламасының аясында жүзеге асырылады. Бағдарламаның мақсаты — адамзатты Айға қайта жеткізу, оның бетінде ұзақ мерзімді ғылыми зерттеулер жүргізуге мүмкіндік беретін база құру және болашақта Марсқа адам ұшыруға дайындалу.
NASA мәліметінше, жаңа ғарышкерлер Ай бетінде ғылыми жұмыстар жүргізуге, арнайы техниканы басқаруға және Жерден тыс жағдайда ұзақ уақыт өмір сүруге машықтануы керек.
Ғарышкер болу үшін қандай талаптар қойылады?
NASA-ның жаңа іріктеуіне АҚШ азаматтары ғана қатыса алады.
Үміткерлерден инженерия, биология, физика, математика немесе компьютерлік ғылымдар сияқты ғылыми-техникалық бағыттар бойынша жоғары білім талап етіледі.
Негізгі талаптардың бірі — магистр дәрежесінің болуы. Сонымен қатар кейбір медициналық және ғылыми біліктіліктерге балама ретінде рұқсат етіледі.
Үміткерлердің тиісті салада кәсіби тәжірибесі болуы, медициналық тексеруден өтуі және ғарыштағы күрделі жағдайларға бейімделуге қабілетті болуы маңызды.
Өтініштер 2026 жылғы 3 желтоқсанға дейін қабылданады.
Ал іріктеуден өткен кандидаттардың есімдері 2027 жылдың күзінде жарияланбақ. Олар 2027 жылдың соңы мен 2028 жылдың басында NASA-ның Джонсон ғарыш орталығында дайындыққа кіріседі.
Дегенмен жаңа топқа қабылдану кандидаттың міндетті түрде Айға немесе Марсқа ұшатынын білдірмейді. Ғарышкерлер нақты миссияларға кейінгі дайындық пен қажеттілікке қарай таңдалады.
Айға жүк жеткізу үшін 10 миллиард долларлық бағдарлама
NASA ғарышкерлерді іріктеумен қатар Айда тұрақты база салуға қажетті жабдықтарды жеткізу жобасын да кеңейтіп жатыр.
7 қарашада агенттік Commercial Lunar Payload Services (CLPS) бағдарламасының екінші кезеңіне сегіз компанияны таңдағанын хабарлады.
Олардың қатарында SpaceX, Blue Origin, Lockheed Martin Space, Firefly Aerospace, Intuitive Machines, ispace US, Northrop Grumman Space Systems және Voyager Technologies бар.
CLPS 2 бағдарламасы он жылға есептелген. Келісімшарттардың жалпы ең жоғары құны 10 миллиард долларды құрайды. Алайда бұл қаржы компанияларға бірден төленбейді: олар алдағы Ай миссияларына арналған жеке тапсырыстар үшін бәсекеге түседі.
Компаниялар ғылыми құрылғыларды, зерттеу жабдықтарын және болашақ Ай базасына қажетті жүктерді жеткізетін қону аппараттарын әзірлеп, пайдалануға жауапты болады.
Айды игеру — Марсқа жасалатын алғашқы қадам
NASA Айда тұрақты зерттеу инфрақұрылымын қалыптастыруды болашақ Марс экспедицияларына дайындықтың маңызды бөлігі ретінде қарастырып отыр.
Ай бетінде адамдардың ұзақ уақыт өмір сүруі, азық-түлік пен оттегі қорын пайдалану, энергия өндіру және ғарыш техникасын сынау тәсілдері зерттелмек.
Бұл тәжірибелер Жерден әлдеқайда алыс орналасқан Марсқа адам жіберу үшін қажет.
Ғарыш агенттігінің жоспарына сәйкес, алдымен Айға ғылыми жабдықтар мен инфрақұрылымның алғашқы бөліктері жеткізіледі. Кейін сол нысандарды ғарышкерлердің зерттеу жұмыстарына пайдалану көзделген.
NASA-ның жаңа бастамасы ғарышты игерудің кезекті кезеңіне дайындықтың басталғанын көрсетеді. Дегенмен адамды Марсқа ұшырудың нақты мерзімі әлі белгіленген жоқ.
Ал алдағы жылдары іріктелетін ғарышкерлер осы ұзақ мерзімді бағдарламаның қатысушыларына айналуы мүмкін.
