Әлеуметтік желіде педагог Гүлжазира Бекболатқызы мұғалімдердің кәсіби қызметіне қатысты өткір мәселе көтерді. Ол республикалық семинар мен байқауда көрген екі жағдайын баяндап, ұстаздар арасында блогерлікті табыс көзіне айналдыру және еріктілік қызметті аттестаттауға қажетті жетістік ретінде пайдалану үрдісін сынға алды. Жазбаға пікір білдірген педагогтер де мұғалімнің басты міндеті мен кәсіби жауапкершілігі туралы ойларын ортаға салды, деп жазады Democrat.kz.
Әлеуметтік желіде педагог Гүлжазира Бекболатқызының «Ұстаз ұлтты тәрбиелеп жүр ме?» деген жазбасы жарияланды.
Автор жақында қатысқан республикалық семинар мен байқауда өзін ойландырған екі жағдайға куә болғанын айтып, қазіргі педагогтердің кәсіби құндылықтарына қатысты сұрақ көтерген.
Оның жазбасындағы алғашқы мәселе — мұғалімнің блогерлікті кәсіпке айналдыруы.
«Білім мен ғылымды насихаттау қайда, әлде олқылықтардан бизнес жасау жаңа тренд пе?»
Гүлжазира Бекболатқызының айтуынша, семинарда мінберге шыққан мұғалім өзін блогерлікке дейінгі және блогерліктен кейінгі өмірі екіге бөлінген адам ретінде таныстырған.
«Біріншісі – мінберге шығып алып: «Өмірім блогерлікке дейін және блогерліктен кейін болып екіге бөлінді. Алдарыңызда тұрғаным блогерліктің арқасы...» деп кеуде соққан бір мұғалім», – деп жазған автор.
Оның сөзінше, аталған педагог өзін HR NOBD тәуелсіз менеджері ретінде таныстырған.
«Қасымдағылардан сұрасам: «Е, бұл еліміздегі мектептердегі бос вакансияларды айтып, тіркеле алмаған мұғалімдерді 15 000 теңгеге тіркеп беретін блогер ғой» деді», – деп жеткізген ол.
Дегенмен Гүлжазира Бекболатқызының көтерген мәселесі тек ақылы қызметтің бар-жоғында емес.
Ол білім саласындағы әкімшілік рәсімдер мен мұғалімдердің қиындықтарын табыс табу құралына айналдырудың қаншалықты орынды екенін сұрайды.
«Масқара емес пе?
Білім мен ғылымды насихаттау қайда, әлде әкімшілік жүйедегі олқылықтардан бизнес жасау – жаңа тренд пе?» – деп жазған педагог.
«Еріктіліктің өзі аттестаттау есебіне айналды ма?»
Жазбада көтерілген екінші мәселе — мұғалімдердің волонтерлік қызметке қатысу мақсаты.
Автор республикалық «Жыл волонтері» байқауындағы жағдайды мысалға келтірген.
Оның айтуынша, кейбір қатысушылар еріктілік қызметін шынайы жанашырлықпен емес, аттестаттауға қажетті жетістік жинау мақсатында пайдаланатын көрінеді.
«Екіншісі – «Жыл волонтері» байқауы. Шын мәніндегі жанашырлық пен қайырымдылықты көреміз бе десек, қатысушылар бұл байқауды да «аттестаттауға» немесе «жетістік портфолиосымен» шатастырып алған ба дейсің», – деп жазған ол.
Автор кейбір педагогтердің өз еріктілік жұмыстарын жеке жетістігі ретінде көрсетуіне назар аударған.
«Тізімді қарасаңыз: Элективті курстың авторымын, 5 мұғалімді сайысқа дайындап, жүлдегер қылдым деп, бүкіл педагогикалық қызметін тізіп тастаған», – дейді ол.
Мұндағы негізгі мәселе — еріктілік қызмет пен кәсіби жетістіктің арақатынасы.
Педагогтің оқушыларға, әріптестеріне немесе қоғамға ерікті түрде көмектесуі құптарлық іс. Оның еңбегінің мойындалуы да заңды.
Алайда волонтерліктің басты өлшемі кәсіби портфолиодағы жетістік емес, қоғамға ақысыз әрі ерікті түрде көрсетілген нақты көмек болуы керек.
Гүлжазира Бекболатқызы да осы айырмашылыққа назар аударып отыр.
«Волонтерлік – ешбір ақысыз, жан қалауымен жасалатын ізгілік еді ғой. Мұнда да формализм мен мадақ үшін жүгіру басым», – деп жазған ол.
Дегенмен жарияланымда аталған қатысушылардың барлығы тек аттестаттау үшін еріктілікпен айналысады дегенді дәлелдейтін мәлімет жоқ. Бұл — автордың байқаудан алған әсері мен сыни бағасы.
«Мұғалімдер блогер болып кетті»
Жазба астында өзге педагогтер де пікір білдірген.
Оқырмандардың бірі:
«Директорлардан бастап бәрі блогер болып кетті ғой қазір», – деп жазған.
Тағы бір педагог мұғалімдердің әлеуметтік желідегі белсенділігіне қатысты өз байқауын жеткізген.
«Мұғалімдер көп уақытын сабақ өткізіп, бала оқытудан гөрі контент түсіріп, оны желіге жүктеуге арнайтыны рас. Кейбір әріптестер оны кәсіпке айналдырып та отыр...» – деген пікір қалдырған.
Ал басқа оқырман блогерлік пен сапалы сабақ берудің бір-біріне міндетті түрде қайшы келмейтінін меңзеген.
«Жақында ғана жап-жас баланың курсына қатысып, тәп-тәуір дүниелер үйрендім. Ол баланың тіпті блогы да жоқ. Реально жұмыс жасайтын мұғалімнің блогқа уақыты да жоқ деп ойлаймын өз басым. Дұрыс мәселе қозғап отырсыз», – деп жазған ол.
Бұл пікірлер педагогтердің әлеуметтік желідегі белсенділігіне әртүрлі көзқарас бар екенін көрсетеді.
Шын мәнінде, мұғалімнің блог жүргізуі өздігінен кәсіби жауапкершіліктің төмендегенін білдірмейді.
Керісінше, тәжірибесін бөлісетін, оқу материалдарын жариялайтын, әріптестеріне әдістемелік көмек көрсететін педагогтердің қызметі пайдалы болуы мүмкін.
Бірақ әлеуметтік желідегі танымалдық мұғалімнің кәсіби шеберлігін бағалайтын жалғыз өлшемге айналмауға тиіс.
«Аттестаттау үшін деп қана жұмыс жасайтын кезеңге жеттік»
Гүлжазира Бекболатқызының жазбасына пікір білдірген оқырмандардың бірі қысқа ғана:
«Аттестаттау үшін деп қана жұмыс жасайтын кезеңге жеттік», – деп жазған.
Бұл пікір мұғалімдердің кәсіби қызметін бағалау жүйесіне қатысты маңызды мәселені көтереді.
Аттестаттау педагогтің кәсіби дамуын ынталандыруға, оның білімін, тәжірибесін және еңбек нәтижесін бағалауға бағытталуға тиіс.
Алайда белгілі бір жетістік санат алуға қажетті құжат ретінде ғана қарастырылса, кәсіби дамудың мақсаты өзгеруі мүмкін.
Мұғалім жаңашыл әдісті оқушыға пайдалы болғаны үшін емес, портфолиосын толықтыру үшін енгізсе, оның нақты нәтижесі екінші орынға ығысу қаупі бар.
Сол сияқты байқауға қатысу, ғылыми-әдістемелік жұмыс әзірлеу немесе еріктілік қызметпен айналысу да тек есеп беру құралына айналмауы керек.
Бұл жерде мәселе аттестаттаудың қажетсіздігінде емес, бағалау жүйесінің мұғалімдерді қандай нәтижеге ынталандыратынында.
«Ұстаз атағы — шоу-бизнес емес»
Гүлжазира Бекболатқызы жазбасын педагогтің кәсіби болмысына қатысты оймен түйіндеген.
«Егер біз сапалы ұлт тәрбиелегіміз келсе, ең алдымен:
📍 Кәсіби жауапкершілікті түсінуіміз керек. Ұстаз атағы – шоу-бизнес емес.
📍 Формализммен күрес тек қағаз жүзінде емес, әр педагогтің санасында жүруі тиіс.
📍 Нағыз еңбек етіп жүрген мыңдаған адал ұстаздардың еңбегі осындай кездейсоқ «белсенділердің» көлеңкесінде қалмауы тиіс.
Ұстаздың аты – ұстаз. Оның басты бренді – ар-ұяты, сапалы білімі мен тәрбиелеген шәкірті болуы тиіс», – деп жазған ол.
Автордың көтерген мәселесін барлық блогер мұғалімге немесе байқауға қатысатын педагогке ортақ айыптау ретінде қабылдау дұрыс емес.
Дегенмен оның жазбасы білім саласында ойлануды қажет ететін қайшылықты көрсетті.
Мұғалімнің кәсіби жетістігі немен өлшенеді?
Әлеуметтік желідегі оқырман саны, жарияланған бейнежазбалар, байқаулардағы марапаттар мен портфолиодағы құжаттар педагогтің кәсіби қызметі туралы белгілі бір мәлімет беруі мүмкін.
Бірақ олардың ешқайсысы оқушының нақты білімін, мұғалімнің сабақ беру сапасын және тәрбиелік ықпалын толық алмастыра алмайды.
Егер білім беру жүйесі педагогтен үнемі жетістік көрсетуді талап етсе, сол жетістіктің шынайы мазмұнын бағалау да маңызды.
Өйткені ұстаздың еңбегі әлеуметтік желідегі танымалдығымен ғана емес, шәкіртінің білімінен, кәсіби жауапкершілігінен және қоғамға тигізген нақты пайдасынан көрінуге тиіс.
