Қазақстанда білім беру саласына қатысты бірқатар жаңа талап күшіне енбек. Жарияланған түсіндірмеге сәйкес, 2026 жылғы 13 тамыздан бастап мектептегі смартфон пайдалану тәртібі, педагогтердің жауапкершілігі мен қызметтік міндеттеріне қатысты өзгерістер қолданыла бастайды деп жазады Democrat.kz.
Өзгерістер 2026 жылғы 12 маусымда қабылданған №309-VIII заңда қарастырылған. Құжат педагог мәртебесіне, білім беру жүйесіне, денсаулық сақтау саласына және балалардың құқықтарын қорғауға қатысты нормаларды қамтиды.
Сабақ кезінде смартфон пайдалануға тыйым салынады
Жаңа талаптардың бірі — білім алушылардың оқу процесі кезінде смартфон пайдалануын шектеу.
Ерекше жағдайларды Оқу-ағарту министрлігі жеке айқындайды. Сонымен қатар бұл талаптың барлық мектепке бірдей қолданылатыны көрсетілген.
Дегенмен әзірге тыйымның тек сабақ кезінде ғана әрекет ететіні немесе үзіліс уақытында да қолданылатыны нақты түсіндірілуі қажет. Бұл мәселе министрлік бекітетін қосымша қағидаларда айқындалмақ.
Смартфонға қойылатын шектеу оқушының назарын сабаққа аударуға, мұғалімді жасырын түсіру, кибербуллинг және әлеуметтік желіге тәуелділік сияқты мәселелерді азайтуға бағытталуы мүмкін. Алайда төтенше жағдайда баланың ата-анасымен қалай байланысатыны да алдын ала шешілуге тиіс.
Мұғалімге қатысы жоқ жұмысты міндеттеуге болмайды
Заңдағы маңызды өзгерістің бірі педагогтерді кәсіби міндетіне кірмейтін жұмыстарға тартуға тыйым салуға қатысты.
Енді мұғалімді өзінің лауазымдық қызметіне қатысы жоқ іс-шараларға қатысуға мәжбүрлеуге жол берілмейді. Бұл талап мектепке дейінгі ұйымнан бастап білім берудің барлық деңгейіне қолданылады.
Қағаз жинау, бөтен мекеменің шарасына адам толтыру, аула аралау, сайлау немесе басқа науқандарға қатыстыру сияқты мұғалімнің негізгі жұмысына қатысы жоқ тапсырмалар осы норманың аясында қаралуы ықтимал.
Алғаш рет анықталған заң бұзушылық үшін жауапты тұлғаға ескерту жасалатыны айтылған.
Бір есепті екі форматта талап етуге тыйым салынады
Педагогтерден бір ақпаратты бір мезгілде қағаз және электрондық нұсқада тапсыруды талап етуге болмайды.
Бұл норма мұғалімдер жиі шағымданатын қайталанатын есептілікті азайтуға бағытталған. Яғни ақпарат электрондық жүйеге енгізілсе, оны қайта басып шығарып, қағаз түрінде өткізуді міндеттеу заң талаптарына қайшы болуы мүмкін.
Алайда өзгерістің нақты нәтиже беруі мектеп әкімшіліктерінің оны қалай орындайтынына байланысты. Өйткені қағазбастылықты қысқарту туралы талаптар бұрын да айтылғанымен, мұғалімдер қайталанатын есептің әлі де азаймай отырғанын жиі көтереді.
Педагогтің жауапкершілік шегі нақтыланады
Жаңа тәртіп педагог пен білім беру ұйымы басшысының жауапкершілік аясын да нақтылайды.
Олар тек кәсіби міндеттерін орындау кезінде болған оқиғалар үшін жауапты болады. Бұл мұғалімге мектептегі кез келген жағдай үшін автоматты түрде кінә тағуға болмайтынын білдіреді.
Дегенмен оқушы қауіпсіздігіне байланысты әр жағдай жеке қаралады. Педагогтің кезекшілікте болғаны, қызметтік міндетін орындағаны және қауіптің алдын алуға мүмкіндігі болған-болмағаны ескерілуге тиіс.
Заң бар, енді оны орындау маңызды
Жаңа нормалар педагогті артық жұмыстан қорғап, мектептегі тәртіпті реттеуге бағытталған. Бірақ олардың қағаз жүзінде қалып қоймауы маңызды.
Мұғалімді міндетіне кірмейтін тапсырмаға тартқан басшыға қандай шара қолданылатыны, заң бұзылған жағдайда педагогтің қай мекемеге жүгінетіні және смартфонға тыйымның қалай бақыланатыны нақты түсіндірілуі қажет.
Себебі мұғалімді қорғаудың шынайы өлшемі — заңдағы әдемі сөйлем емес, оның мектеп қабырғасында орындалуы.
