«Ұстаз атағы — шоу-бизнес емес!»: Білікті ұстаз педагогтер арасындағы жағымсыз үрдісті әшкереледі

«Ұстаз атағы — шоу-бизнес емес!»: Білікті ұстаз педагогтер арасындағы жағымсыз үрдісті әшкереледі

Мұғалімнің ең үлкен жетістігі не: тәрбиелеген шәкірті ме, әлде әлеуметтік желідегі танымалдығы ма? Ұстаз Гүлжазира Ысқақова педагогтер қатысқан республикалық іс-шараларда көрген екі жағдайды жариялап, білім саласындағы келеңсіз үрдістерді сынға алды. Оның жазбасында мектепке жұмысқа орналасуға көмектесуді ақылы қызметке айналдырған блогер туралы әңгіме де, волонтерлік байқауға педагогикалық жетістіктерін тізіп барған қатысушылар да сөз болады. Автор мұның бәрін мұғалімнің кәсіби жауапкершілігі мен ұстаздық беделіне қатысты күрделі мәселе деп бағалады, деп жазады Democrat.kz.

«ҰСТАЗ ҰЛТТЫ ТӘРБИЕЛЕП ЖҮР МЕ?»

Гүлжазира Ысқақова Facebook парақшасында жариялаған жазбасын осындай сауалмен бастаған.

Ол жақында өткен республикалық семинар мен байқауда көңіліне қаяу түсірген екі жағдайға куә болғанын айтып, ұстаздар қауымын ойлануға шақырды.

Автордың негізгі сыны — педагогтердің кәсіби еңбегін әлеуметтік желідегі танымалдықпен алмастыруы және ұстаздық қызметке қатысы бар кез келген әрекетті жеке жетістік ретінде көрсетуді әдетке айналдыруы.

«Алдарыңызда тұрғаным блогерліктің арқасы...»

Гүлжазира Ысқақованы таңғалдырған алғашқы жағдай республикалық семинарда болған.

Оның жазуынша, мінберге шыққан мұғалім өзінің кәсіби еңбегінен гөрі блогерлік қызметін ерекше мақтанышпен таныстырған.

«Өмірім блогерлікке дейін және блогерліктен кейін болып екіге бөлінді. Алдарыңызда тұрғаным блогерліктің арқасы...» – деген екен ол.

Автордың айтуынша, әлгі педагог өзін HR NOBD тәуелсіз менеджері ретінде таныстырған.

Гүлжазира Ысқақова оның қандай қызмет атқаратынын айналасындағылардан сұрағанда, мынадай жауап естігенін жазды:

«Е, бұл еліміздегі мектептердегі бос вакансияларды айтып, тіркеле алмаған мұғалімдерді 15 000 теңгеге тіркеп беретін блогер ғой».

Бұл сөз ұстаздың ашуын туғызған.

«Масқара емей немене?» – деп жазған ол.

Бірақ мұнда маңызды жайт бар: 15 мың теңгеге тіркеу қызметі туралы мәліметті автордың өзі тексергенін айтпайды. Ол семинарға қатысушылардан естіген сөзді жеткізген. Блогердің аты-жөні де көрсетілмеген.

Сондықтан нақты бір мұғалімнің осындай қызметпен заңсыз айналысқаны дәлелденді деуге негіз жоқ.

Дегенмен көтерілген мәселе назар аударуға тұрарлық.

Мектепке жұмысқа орналасу тәртібін түсіндіру, бос орындар туралы ақпарат тарату немесе үміткерлерге құжат рәсімдеуге көмектесу — бір басқа. Ал мемлекеттік жүйедегі қиындықтарды пайдаланып, азаматтарды міндетті түрде ақша төлеуге тиіс деген түсінікке әкелу — мүлде басқа мәселе.

Гүлжазира Ысқақова осыған байланысты:

«Білім мен ғылымды насихаттау қайда, әлде әкімшілік жүйедегі олқылықтардан бизнес жасау – жаңа тренд пе?» – деген сауал тастады.

«Волонтерлікті де аттестаттауға айналдырып жіберген бе?»

Авторды қынжылтқан екінші жағдай «Жыл волонтері» байқауында болған.

Ол бұл байқаудан шынайы жанашырлық пен қайырымдылықтың үлгісін көргісі келгенін айтады.

Алайда кейбір қатысушылар волонтерлік қызметін таныстырудың орнына педагогикалық жетістіктерін тізіп шыққан.

«Тізімді қарасаңыз: Элективті курстың авторымын, 5 мұғалімді сайысқа дайындап, жүлдегер қылдым деп, бүкіл педагогикалық қызметін тізіп тастаған», – дейді автор.

Гүлжазира Ысқақованың пікірінше, мұндай таныстырылым волонтерліктің негізгі мәнінен алшақтайды.

Өйткені элективті курс дайындау, мұғалімдерді байқауға әзірлеу немесе оқушыларға білім беру — педагогтің кәсіби жетістігі болуы мүмкін. Бірақ оның бәрі өздігінен волонтерлік қызмет болып саналмайды.

Волонтерлік ең алдымен қоғамға, адамдарға ерікті түрде пайда келтіруге негізделеді.

Осы айырмашылықты ескермей, кез келген кәсіби жетістікті қайырымдылық пен еріктілікке теңеу байқаудың мазмұнын бұрмалауы мүмкін.

«Волонтерлік – ешбір ақысыз, жан қалауымен жасалатын ізгілік еді ғой. Мұнда да формализм мен мадақ үшін жүгіру басым», – деп қынжылған ұстаз.

«Кейбіріміз лайк пен хайптың құралына айналып бара жатқандаймыз»

Гүлжазира Ысқақованың сыны жеке блогерге немесе бір байқаудың қатысушыларына ғана бағытталмаған.

Ол ұстаздар арасындағы кәсіби құндылықтардың өзгеруіне алаңдайды.

«Бүгінде «Мұғалім ұлтты тәрбиелейді» дейміз. Бірақ осы сөздің салмағын бәріміз түсініп жүрміз бе? Кейбіріміз жеке пиардың, лайк пен хайптың құралына айналып бара жатқандаймыз. Жаңартылған білімнің мазмұнын түсінбей жүріп, әлеуметтік желіде пікір жазуға шебер болып кеткендер көбейді», – деп жазды ол.

Бұл пікірдің астарында ұстаздың қоғамдық беделі туралы маңызды мәселе жатыр.

Әлеуметтік желіде белсенді болу — педагог үшін кемшілік емес. Керісінше, сапалы білім таратып, тәжірибесін бөлісетін мұғалімдердің еңбегі қоғамға пайдалы.

Бірақ танымалдық кәсіби шеберліктің басты өлшеміне айналмауы керек.

Өйткені әлеуметтік желідегі оқырман саны мұғалімнің сабақ беру сапасын, әдістемелік дайындығын немесе шәкіртінің білім деңгейін өздігінен көрсетпейді.

«Адал ұстаздардың еңбегі көлеңкеде қалмауы тиіс»

Жазба авторы қалыптасқан жағдайды сынап қана қоймай, ұстаздар қауымының назарын үш мәселеге аударған.

Біріншісі — кәсіби жауапкершілік. Мұғалімнің қоғам алдындағы міндеті жеке танымалдықтан жоғары тұруға тиіс.

Екіншісі — формализммен күрес. Бұл тек құжатты азайтумен шектелмей, педагогтің өз жұмысына деген көзқарасынан басталуы қажет.

Үшіншісі — адал еңбек етіп жүрген мұғалімдердің еңбегін бағалау.

«Нағыз еңбек етіп жүрген мыңдаған адал ұстаздардың еңбегі осындай кездейсоқ «белсенділердің» көлеңкесінде қалмауы тиіс», – дейді Гүлжазира Ысқақова.

Шынында да, әлеуметтік желіде көзге түспейтін, байқауларда өзін насихаттамайтын, бірақ күн сайын шәкіртінің білімін арттыру үшін еңбек ететін педагогтер аз емес.

Олардың кәсіби үлесін танымалдық көрсеткіштерімен ғана өлшеу әділетсіз болар еді.

Ұстаздың шынайы жетістігі немен өлшенеді?

Гүлжазира Ысқақованың жазбасы білім саласындағы бір қайшылықты көрсетеді.

Бір жағында — ұстаздың нақты еңбегі, кәсіби білімі мен шәкірт тәрбиелеудегі жауапкершілігі.

Екінші жағында — өзін көрсетуге, жетістіктерді жариялауға және түрлі марапаттар жинауға деген ұмтылыс.

Әрине, педагогтің жетістігін көпшілікке танытуына, әлеуметтік желі жүргізуіне немесе қосымша қызметпен айналысуына тыйым жоқ.

Басты мәселе — сол әрекеттердің адалдығы мен кәсіби әдепке сәйкестігі.

Гүлжазира Ысқақова жазбасының соңында:

«Айтыңызшы, әлеуметтік желіде хайп қуған немесе вакансияға тіркелуді сатқан мұғалім-блогерлер мен волонтерлікті аттестацияның есебіне айналдырғандар ертең шәкіртіне не тәрбие береді? Әлде біз шынымен де кәсіби деградацияның куәсі болып отырмыз ба?» – деп сұрайды.

Бұл — автордың қоғамға тастаған өткір сауалы.

Ал оның жазбасындағы ең басты ой мына сөздермен түйінделеді:

«Ұстаздың аты – ұстаз. Оның басты бренді – ар-ұяты, сапалы білімі мен тәрбиелеген шәкірті болуы тиіс».

Мұғалімнің беделі әлеуметтік желідегі танымалдыққа немесе жинаған марапатына ғана сүйенбеуі керек. Оның шынайы өлшемі — кәсіби адалдық пен шәкіртінің алған білімі.

Барлық жаңалықтар