«Екі айдан артық рұқсат»: Қазақстанда 434 ауруға қатысты жаңа талап бекітілді

«Екі айдан артық рұқсат»: Қазақстанда 434 ауруға қатысты жаңа талап бекітілді

Қазақстанда екі айдан астам уақытқа еңбекке жарамсыздық парағын рәсімдеуге мүмкіндік беретін аурулар тізбесі жаңартылды. Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова тиісті бұйрыққа қол қойды. Құжатта ауыр жұқпалы аурулардан бастап, қатерлі ісіктер мен жүйке жүйесінің дерттеріне дейінгі 434 ауру мен медициналық жағдай қамтылған. Алайда министрлік аурулар тізімі өзгермегенін, тек олардың халықаралық кодтары нақтыланғанын хабарлады. Жаңа талаптар 2026 жылғы 24 қарашадан бастап күшіне енеді, деп жазады Democrat.kz.

Қазақстанда ұзақ уақыт емделуді қажет ететін азаматтардың еңбекке жарамсыздық парағын рәсімдеу тәртібіне қатысты өзгерістер қабылданды.

Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарованың 2026 жылғы 6 қарашадағы №162 бұйрығымен екі айдан астам еңбекке уақытша жарамсыздық мерзімі белгіленген аурулардың тізбесі жаңа редакцияда бекітілді.

Бұл туралы Tengri Health хабарлады.

Құжатта 434 ауру мен медициналық жағдай көрсетілген. Олардың әрқайсысының тұсына Аурулардың халықаралық жіктемесіне сәйкес арнайы код енгізілген.

Министрліктің түсіндіруінше, жаңа бұйрық бұрынғы тізімді кеңейтпейді де, қысқартпайды да.

Негізгі мақсат — медициналық ұйымдарда диагноздарды бірізді көрсету және құжаттарды рәсімдеу кезінде әртүрлі түсіндіруге жол бермеу.

Қандай аурулармен екі айдан артық емделуге болады?

Тізімге ұзақ уақыт емделуді және денсаулықты қалпына келтіруді қажет етуі мүмкін аурулар енгізілген.

Олардың қатарында сальмонеллез инфекциясының ауыр түрі, асқынған ботулизм, тыныс алу мүшелерінің туберкулезі, оба, күйдіргінің өкпелік түрі, ауыр бруцеллез, құтыру және жедел полиомиелит бар.

Сонымен қатар тізбеде қатерлі ісіктер, жүйке жүйесінің аурулары, жүрек-қантамыр, тыныс алу, ас қорыту және бүйрек ауруларының жекелеген түрлері қамтылған.

Бұдан бөлек, ауыр жарақаттар, күйік пен үсікке байланысты жағдайлар да қарастырылған.

Алайда тізімде аурудың атауы ғана емес, оның нақты түрі мен ауырлық дәрежесі де маңызды.

Сондықтан белгілі бір аурумен ауыратын азаматқа еңбекке жарамсыздық парағы міндетті түрде екі айдан астам мерзімге беріледі деп түсінуге болмайды.

Мұндай шешім науқастың денсаулық жағдайына және медициналық қорытындыға байланысты қабылданады.

Екі айдан артық ауырған адам жұмыстан айырылып қалуы мүмкін бе?

Бұл өзгерістің маңызы медициналық құжаттармен ғана шектелмейді. Ол еңбек қатынастарына да қатысты.

Қазақстанның Еңбек кодексінде қызметкер еңбекке уақытша жарамсыздығына байланысты қатарынан екі айдан астам жұмысқа шықпаған жағдайда, белгілі бір шарттармен еңбек шартын бұзу мүмкіндігі қарастырылған.

Алайда бұл ереженің маңызды ерекшелігі бар.

Егер қызметкердің ауруы Денсаулық сақтау министрлігі бекіткен екі айдан астам еңбекке жарамсыздық мерзімі белгіленген аурулар тізбесіне кірсе, оны тек ұзақ уақыт ауырғаны үшін аталған негізбен жұмыстан шығаруға болмайды.

Сондықтан бекітілген тізім қызметкердің еңбек құқықтарын қорғау тұрғысынан да маңызды.

Дегенмен мұндай қорғаныс адамның еңбек шарты ешбір жағдайда тоқтатылмайды дегенді білдірмейді. Еңбек заңнамасында шартты тоқтатудың өзге де негіздері бар.

Аурулардың халықаралық коды не үшін енгізілді?

Бұған дейінгі құжатта аурулардың атаулары көрсетілгенімен, олардың халықаралық жіктемедегі кодтары толық берілмеген.

Жаңа редакцияда әр диагноздың тұсына Аурулардың халықаралық жіктемесінің оныншы қайта қаралымына (АХЖ-10) сәйкес әріптік-сандық белгі енгізілген.

Мысалы, бұл жүйеде әр аурудың немесе медициналық жағдайдың жеке коды болады.

Осы арқылы дәрігерлер мен медициналық ұйымдар бір диагнозды әртүрлі түсіндірмей, бірдей жіктей алады.

Денсаулық сақтау министрлігінің түсіндіруінше, өзгеріс ауруларды нақты сәйкестендіруге және тізімді тәжірибеде қолдану кезіндегі түсінбеушіліктерді болдырмауға бағытталған.

Яғни жаңа талаптың негізгі мәні — науқастарға қосымша шектеу қою емес, қолданыстағы медициналық құжаттарды нақтылау.

Науқастар үшін не өзгереді?

Ең бастысы, екі айдан астам еңбекке жарамсыздық мерзімі қарастырылған аурулардың саны мен құрамы өзгермейді.

Сондықтан бұрын осы тізімге енгізілген диагноздар бойынша қолданылған тәртіп сақталады.

Ал медициналық ұйымдар 24 қарашадан бастап құжаттарды жаңартылған атаулар мен халықаралық кодтарға сәйкес рәсімдейді.

Бірақ аурудың тізімде болуы ұзақ мерзімді еңбекке жарамсыздық парағын автоматты түрде алуға мүмкіндік бермейді.

Оның ұзақтығы науқастың нақты жағдайына, емдеу қажеттілігіне және медициналық бағалауға байланысты анықталады.

Жаңа бұйрық 2026 жылғы 24 қарашада күшіне енеді.

Осылайша, министрлік ұзақ уақыт емделетін азаматтарға қатысты аурулар тізбесін өзгертпей, оны қолданудың бірыңғай тәртібін нақтылап отыр.

Ал қызметкерлер үшін ең маңыздысы — ұзақ уақыт сырқаттану жағдайында медициналық диагноздың дұрыс рәсімделуі ғана емес, еңбек заңнамасында көзделген құқықтарының да сақталуы.

Барлық жаңалықтар