«ҚМЖ-мыз қырық жамау»: Ұстаздың жанайқайына әріптестері үн қатты

«ҚМЖ-мыз қырық жамау»: Ұстаздың жанайқайына әріптестері үн қатты

«Бітпейтін тексерістер, бітпейтін есептер, бітпейтін платформалар...» Білікті ұстаз әлеуметтік желіде мұғалімдердің жұмысына үздіксіз енгізіліп жатқан талаптарды сынға алды. Ол қысқа мерзімді жоспардың «40 жамауға» айналғанын айтып, сабақ берудің өзі түрлі жоба мен көрсетілімнің көлеңкесінде қалып бара жатқанына алаңдады. Жазбаның астында пікір білдірген мұғалімдер бұрынғы оқыту тәсілдерін сағынатынын, ал кейбірі қандай жұмысты орындап жүргенін ұмытып қалатындай күйге жеткенін жеткізді, деп жазады Democrat.kz.

Қазақстан мектептерінде мұғалімнің басты жұмысы не: бала оқыту ма, әлде үздіксіз өзгеріп отыратын талаптарды орындау ма?

Бұл сұрақты Гүлжазира Ысқақова Facebook парақшасында жариялаған жазбасында көтерді.

Ол білім саласындағы тексерістердің, есептердің және электрондық платформалардың көбейгенін айтып, мектептерге тыныш жұмыс істеуге мүмкіндік беруді сұраған.

«Жалпы мектепке тыныштық беру керек.

Бітпейтін тексерістер, бітпейтін есептердің, бітпейтін платформалардың бітетін күні бола ма?» – деп жазды ұстаз.

«Біздің ҚМЖ-мыз қырық жамау»

Гүлжазира Ысқақованың ең өткір сыны мұғалімдердің күнделікті сабақ жоспарына қатысты болды.

«Біздің ҚМЖ-мыз Стандартымыз бен ТҮП-мыз сияқты 40 жамау.

“Адал азаматты”, ЖИ-ді, TopIQ-ды қос. Сабақты шоу қылудан шаршағанымыз сондай, Тақта, бормен ғана сабақ өткім келіп жүр...», – дейді ол.

Қысқа мерзімді жоспар — мұғалімнің сабақты ұйымдастыруына арналған жұмыс құжаты. Оның мақсаты сабақтың мазмұнын, оқыту тәсілдерін және күтілетін нәтижені жүйелеу болуы керек.

Алайда ұстаздың сөзінен бұл құжатқа қойылатын түрлі талаптар мен ұсыныстардың көбейгеніне наразылық байқалады.

«Адал азамат» тәрбие бағдарламасы, жасанды интеллект, цифрлық білім беру платформалары — әрқайсысының білім саласында өзіндік мақсаты бар.

Бірақ олардың бәрін бір сабақтың жоспарына енгізу талап етілсе, мұғалімнің назары оқушыға білім беруден гөрі құжаттың сыртқы талаптарын орындауға ауып кетпей ме?

Автор көтерген мәселенің түйіні осы.

«Сызбаның өзгеруінен балаға берілетін білім өзгере ме?»

Жазба астында пікір білдірген мұғалімдердің бірі қысқа мерзімді жоспардың белгілі бір үлгіге тәуелді болуын сынға алған.

«Неге ҚМЖ-ны міндетті түрде министрлік бекіткен белгілі бір сызбаға салуымыз керек? Сызбаның өзгеруінен балаға берілетін білім мен тәрбие өзгере ме?» – деп сұраған ол.

Бұл пікір мұғалімнің кәсіби еркіндігіне қатысты маңызды мәселені қозғайды.

Сабақ жоспары педагогке көмектесетін құрал болуы керек. Ал оның сапасы тек бағандарының орналасуымен немесе кестесінің үлгісімен өлшенбеуге тиіс.

Дегенмен жазбада министрліктің нақты қандай міндетті үлгісіне наразылық білдіріліп отырғаны көрсетілмеген. Сондықтан барлық мектепке бірдей заңсыз талап қойылып жатыр деп тұжырым жасауға негіз жоқ.

Мәселе — жоспардың мазмұны мен оның сыртқы рәсімделуіне қойылатын талаптардың арақатынасында.

«Кейде не жұмыс жасап жатқанымызды ұмытып қалатын болдық»

Гүлжазира Ысқақованың жазбасына пікір қалдырғандардың бірі мұғалімдердің шаршауын былай сипаттаған:

«Ия, біртүрлі шаршатқан жұмыс болып тұр. Шаршадық па мезі болдық па білмеймін. Кейде не жұмыс жасап жатқанымызды ұмытып қалатын болдық».

Тағы бір оқырман:

«Осылай жазбаларды оқып, мұғалімнің үніне құлақ түретін басшылық бар ма екен өзі? Мұғалімнің миын бір ашытып, оқушының миын бір ашытып, ойлайтындары не екен жоғарыдағылардың?» – деп жазған.

Бұл пікірлердің ортақ өзегі — педагогтердің үздіксіз өзгерістерден қажуы.

Мұғалім жаңа талапты меңгеріп, жұмысын соған бейімдеп үлгергенше, келесі тапсырма пайда болса, оның уақытын тиімді жоспарлауы қиындайды.

Әсіресе цифрлық құралдарды пайдалану техникалық мүмкіндікке тәуелді.

Гүлжазира Ысқақова да осы мәселеге тоқталған:

«Оның бәрін толтыру үшін интернетің, принтрің сақадай сай болса, арман жоқ».

Яғни мәселе тек жаңа технологияны меңгеруде емес, оны қолдануға қажетті жағдайдың жасалуында да жатыр.

«Бормен оқығандардан талай ғалым шықты»

Пікірталаста бұрынғы оқыту әдістерін сағынғандар да болды.

Оқырмандардың бірі:

«Шіркін бұрынғы бағдарламаның жақсысы ай. Оқулық та жақсы болды. Тақтаға бормен жазып оқытатын едік. Әрине сағынасың. Ол кездегі сабақ шынайы еді қазіргідей қойылым емес», – деп жазған.

Тағы бір пікірде:

«Сол тақта бормен оқығандардан талай ғалым, академиктер, атақты адамдар шықты ғой», – деген ой айтылған.

Әрине, бұрынғы білім жүйесінде де кемшіліктер болды. Заманауи технологиядан толық бас тарту бүгінгі білім сапасын міндетті түрде арттырады деген сөз емес.

Электрондық журналдар, цифрлық оқулықтар мен жасанды интеллект мұғалімнің жұмысын жеңілдетіп, оқыту мүмкіндіктерін кеңейте алады.

Алайда олар сабақтың мақсатына емес, мұғалімнің жұмысын көрсетуге арналған қосымша талапқа айналса, тиімділігіне күмән туады.

Сондықтан мәселе тақта мен компьютердің қайсысы жақсы екенінде емес.

Мәселе — мұғалімнің уақытын қандай жұмыс көбірек алып жатқанында.

«Адал азамат» есепте емес, күнделікті әрекетте қалыптасады

Гүлжазира Ысқақова жазбасында тәрбие жұмысына қатысты да маңызды ой айтқан.

«“Адал азамат” - қоғамдағы әр адамның іс-әрекеті арқылы балаға беріледі. Не көрді, бала соны қайталайды».

Бұл сөздер тәрбие бағдарламаларының шынайы нәтижесі туралы ойлануға мәжбүр етеді.

Адалдық, жауапкершілік, үлкенге құрмет, әділдік сияқты қасиеттерді қалыптастыру тек іс-шара өткізу немесе жоспарға тиісті сөздерді енгізумен шектелмейді.

Бала мектепте әділ қарым-қатынасты, жауапкершілікті және өзара сыйластықты күн сайын көргенде ғана сол құндылықтарды бойына сіңіре алады.

Егер ұстаздан адалдық туралы сабақ өткізу талап етіліп, ал күнделікті жұмысында мағынасыз есеп пен көзбояушылыққа жол берілсе, айтылған сөз бен көрсетілген әрекеттің арасында қайшылық пайда болады.

Мектепке жаңалықтан бұрын тыныш жұмыс істеуге жағдай керек пе?

Гүлжазира Ысқақованың жазбасы білім саласына жаңалық енгізуге түбегейлі қарсылық емес.

Оның көтерген мәселесі — сол жаңалықтардың мұғалім еңбегіне қалай әсер етіп жатқаны.

Жаңа бағдарлама оқушының білімін жақсартуға көмектесе ме? Электрондық платформа педагогтің уақытын үнемдей ме? Қосымша талап сабақтың сапасын арттыра ма?

Кез келген өзгерістің тиімділігі осы сұрақтарға берілген жауаппен бағалануға тиіс.

Мұғалімнің кәсіби міндеті — оқушыға білім беру. Ал құжаттар мен технологиялар сол міндетті орындауға көмектесуі керек.

Жазбаға пікір қалдырған педагогтердің шаршауы мен бұрынғы оқыту тәсілдерін сағынуы білім саласындағы өзгерістердің қалай қабылданып жатқанын көрсетеді.

Бұл пікірлер барлық мұғалімнің ұстанымын білдірмесе де, назар аударуға тұрарлық.

Өйткені білім беру жүйесінің табысы енгізілген платформалардың санымен де, өткізілген тексерістердің көлемімен де өлшенбейді.

Оның негізгі нәтижесі — оқушының алған білімі.

Ал сол білімді беретін мұғалімнің сабаққа алаңсыз дайындалуына, ізденуіне және балаға көңіл бөлуіне уақыт қалмаса, қандай жаңашылдықтың пайдасы бар?

Гүлжазира Ысқақованың «Жалпы мектепке тыныштық беру керек» деген сөзінің астарында осы мәселе жатыр.

Барлық жаңалықтар