Әлеуметтік желіде Исматулланың туысы екенін айтқан әйел өзінің 16 жасында еркінен тыс тұрмысқа берілгенін, қорлық пен зорлық-зомбылық көргенін мәлімдеді. Бүгінде Америкада тұратын Хава Аксой жылдар бойы ішіне бүккен ауыр шындығын жариялап, өзіне күмән келтірген адамнан көпшілік алдында кешірім сұрауды талап етті, деп жазады Democrat.kz.
Әлеуметтік желіде діндар Исматуллаға қатысты пікірталас қызып тұрған тұста өзін оның туысы ретінде таныстырған Хава Аксой өткен өміріндегі ауыр оқиғаларды көпшілікке жария етті.
Оның айтуынша, Исматулла – әкесінің өгей ағасы. Әкесі ерте қайтыс болған қызды 16 жасында Исматулла өзінің жамағатындағы бір адамға еркінен тыс тұрмысқа берген.
«Әкем мен кіші жасымда қайтыс болған. Ал 16 жасымда осы шал мені өзінің жамағатындағы бір адамға күштеп тұрмысқа берді.
Мен ол кезде әлі бала едім ғой. Ол адамды жақсы көрген жоқпын, өзім таңдаған жоқпын. Менің қалауымды ешкім сұрамады.
Қаншама қорлық көрдім. Тіпті өз өміріме қол жұмсаған кезім болды. Өлмей қалдым.
Балалы болдым. Баламмен бірге өзім де өстім десем болады», – деп жазды ол.
Хаваның айтуынша, отбасылық өмірі де азапқа толы болған. Ол бұрынғы күйеуінен физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық көргенін мәлімдеді.
«Ол ортаның әйелге деген көзқарасы маған ешқашан ұнаған емес. Әйел үндемеуі керек, еркек не айтса, соған көнуі керек. Өздері бірнеше әйел алады. Әйелдің өз ойы, өз қалауы бар дегенді қабылдамайды.
Мені талай ұрды, талай соқты, боғауыз сөздер айтты. Тіпті «өлтіремін» деп қорқытқан кездері болды.
Ақыры ажырастым. Бірақ ажырасқаннан кейін де тыныштық болған жоқ», – дейді ол.
Әйелдің сөзінше, ажырасқаннан кейін де оған араша түсіп, қорғаған адам болмаған. Керісінше, өзін кінәлағандар табылған.
«Ең өкініштісі — ешкім араласпады. Ешкім қорғаған жоқ. Керісінше, «ішіне жын кірген» деп шығарды.
Сонда менің кінәм не? Күштеп берген адамымен өмір сүргім келмегені ме?
Менің ішіме жын кірген жоқ! Мен жай ғана өз өмірімді өзім сүргім келді!» – деп мәлімдеді Хава.
Ақыры ол баласымен бірге кетіп, кейін екінші рет тұрмыс құрған. Алайда бұрынғы оқиғалардың психологиялық зардабын әлі күнге дейін сезінетінін жасырмайды.
«Адамдар «тағдырың солай болған» дейді.
Қандай тағдыр? Біреудің 16 жастағы қызды күштеп күйеуге беруін қалай тағдыр деп қабылдаймын?
Неге біреулер менің өмірімді шешеді де, соның азабын мен тартуым керек?» – дейді ол.
Хава Аксой өз өміріндегі ең ауыр кезеңдерді артқа тастап, бүгінде Америкада отбасымен бірге тұрып жатқанын жеткізді.
«Қазір, шүкір, Америкада тұрамын. Жолдасым, балаларым бар. Өз жұмысым, өз кәсібім бар. Өз өмірімді өзім сүріп отырмын.
Бірақ бүгінгі өмірім жақсы екен деп, өткенімді ұмытқан жоқпын.
Мен Исматулла қалыптастырған қараңғылықтың ішінен тірі шыққан адаммын.
Мен ешкімнен аяушылық сұрап отырған жоқпын. Басымнан өткен шындықты айтып отырмын.
Менің балалық шағымды тартып алды. Бірақ қалған өмірімді тартып ала алмады!» – деп жазды ол.
«Кешірім сұрамасаңыз, сотқа жүгінемін»
Хаваның бұл мәлімдемесіне әлеуметтік желідегі бір пікір себеп болған. «Қолөнер Домбыра» атауымен жазба қалдырған қолданушы оның 16 жасында тұрмысқа шығу жағдайына күмән келтіріп, келісімі болған-болмағанын және неге сол кезде құқық қорғау органдарына жүгінбегенін сұраған.
Бұл сауал Хаваның ашу-ызасын туғызған.
«Қазақ елі, қараңыздаршы, енді Исматулланы жақтап осындай пікірлер жазып бастады.
Мен 16 жасымда өз еркімнен тыс тұрмысқа берілгенімді, сол кезде қандай қорлық көргенімді айтып жүрмін.
Ол кезде мен кішкентай қыз едім. Қайда барамын? Кімге шағымданамын? Айналамдағы адамдардың бәрі сол шалды әулие көріп, айтқанынан шықпайтын. Қарсы шыққан адамды тыңдамайтын.
Менің өзім сол шалға қарсы шыққаным үшін қанша таяқ жедім. Ақыры ажырасып, Стамбұлға кеттім. Өз еркіндігім үшін жылдар бойы күрестім», – деп жазды ол.
Хава сол кездегі жағдайды бүгінгі көзқараспен бағалап, неге полицияға жүгінбегенін сұрауды орынсыз деп есептейді.
«Сонда 16 жастағы қыздан осындай нәрсені сұрауға ұялмайсыз ба?
Мен сол кезде өзімді қорғай алмағаным үшін кінәлімін бе? Неге полицияға бармағанымды сізге түсіндіріп отыруым керек пе?» – деп жауап қатты.
Ол аталған пікірді жазған адамнан көпшілік алдында кешірім сұрауды талап етіп, әйтпесе сотқа жүгінетінін ескертті.
«Көпшілік алдында кешірім сұрауыңызды талап етемін! Кешірім сұрасаңыз, бұл жазбаны алып тастаймын.
Ал кешірім сұрамасаңыз, сотқа жүгінемін. Моральдық зиян үшін өтемақы талап етемін.
Мен ол шалдан қорықпай, қарсы шыққан адаммын. Енді сізден қорқып үндемей қалмаймын.
Мен өз еркіндігімді алдым. Енді ешкімге өзімді таптатпаймын!» – деп мәлімдеді Хава Аксой.
Бұл оқиға әлеуметтік желіде зорлық-зомбылық көрген адамның өткен өміріне қатысты сұрақ қоюдың шегі, жәбірленушіні кінәлау және кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау мәселелерін қайта көтерді.
Адамның 16 жасында өз еркінен тыс некеге мәжбүрленуі туралы мәлімдеме – жай ғана отбасылық келіспеушілік емес, құқықтық тұрғыдан жан-жақты зерттеуді қажет ететін ауыр айыптау.
Алайда Хава Аксойдың баяндаған оқиғалары әзірге оның жеке мәлімдемесіне негізделген. Исматулланың аталған жағдайларға қатысы, зорлық-зомбылық туралы айтылған деректер және өзге тұлғалардың әрекеттері тәуелсіз дереккөздер арқылы расталған жоқ. Айыптауға қатысты екінші тараптың ұстанымы да белгісіз.
Соған қарамастан Хаваның жанайқайы қоғам алдына маңызды сауал қояды: кәмелетке толмаған қыз өз еркінен тыс тұрмысқа берілгенін мәлімдесе, одан ең алдымен неге қарсылық көрсетпегенін сұрау орынды ма, әлде оның басынан өткен оқиғаның шындығын анықтауға күш салу қажет пе?
Әсіресе балалық шағында зорлық көргенін айтқан адамның әр сөзін күмәнмен қабылдау мен оның айтқандарын заңды тәртіппен тексерудің арасы жер мен көктей.
Хава Аксойдың бүгінгі мәлімдемесіндегі ең ауыр сөз де осы:
«Менің балалық шағымды тартып алды. Бірақ қалған өмірімді тартып ала алмады!»
