Бірінші сынып оқушыларына әріп танытуға берілген уақыт жеткілікті ме? Балалар оқуды толық меңгермей жатып, бағдарлама келесі тақырыпқа көшуді талап ете ме? Тәжірибелі ұстаз Айгүл Жұмаділ бастауыш мектептегі «Әліппе» пәнінің оқу жүктемесін сынға алып, Оқу-ағарту министрлігіне маңызды ұсыныс жолдады, деп жазады Democrat.kz.
Facebook әлеуметтік желісінде педагог Айгүл Жұмаділ бірінші сынып оқушыларына «Әліппе» пәнін оқытуға бөлінген уақыттың жеткіліксіздігі туралы жазба жариялады.
Ұстаздың айтуынша, аптасына бес оқу күні болғанымен, «Әліппе» пәнінің апталық жүктемесі алты сағатты құрайды. Яғни аптаның бір күнінде оқушыларға осы пәннен қатарынан екі сабақ өткізіледі.
Автор мұндай сабақ кестесінің балаға қаншалықты тиімді екеніне күмән келтіреді.
«Сол күні бір әріптің бекітілуі мен келесі әріптің бірінші сағаты өтілетін болса, бала айналып келгенде екі әріпті де толық меңгермей қалуы әбден мүмкін. Бұл қаншалықты дұрыс? Қаншалықты ақылға қонымды дүние өзі?» — деп сұрайды педагог.
«Екі сағатта әріп танытып, оқытып, жаздырып үлгеру мүмкін бе?»
Айгүл Жұмаділ бірінші сыныптағы сауат ашу үдерісінің күрделілігіне назар аударған.
Оның айтуынша, бір дыбыс пен әріпті меңгеруге берілген екі сағаттың ішінде оқушылар тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын қатар игеруге тиіс.
Ал сыныпта кемінде 30 бала отырған жағдайда әр оқушының жаңа тақырыпты қаншалықты түсінгенін анықтау оңай емес.
«Бір дыбыс пен әріпке екі-ақ сағат берілген, оқылым, тыңдалым, жазылым, айтылым дағдыларының бәрі осы айналдырған екі сағаттың ішінде. Алдыңда кемі 30 бала!» — деп жазады ол.
Ұстаздың пікірінше, балалар бір әріпті толық меңгеріп үлгермей жатып, келесі әріпті оқуға көшкенде сауат ашудың негізгі мақсатына нұқсан келуі мүмкін.
«Әліппені» жаңа жылға дейін тамамдау кімге керек?
Жазба авторы бағдарламаның қарқынын да сынға алды.
«Аптасына 6 сағаттан нығыздатып, аттап-бұттап жарықтың жылдамдығымен жарысып, жаңа жылға дейінгі қысқа 2 тоқсанда "Әліппені" тамамдау керек», — дейді ол.
Педагог мұндай асығыстық бастауыш сынып оқушыларының білімді терең әрі берік меңгеруіне қаншалықты мүмкіндік беретінін сұрайды.
Өйткені әріп таныған баланың келесі міндеті — дыбыстарды біріктіріп буын құрау, сөз оқу, сөйлем құрастыру және мәтінді түсіну.
Айгүл Жұмаділдің айтуынша, дыбыс пен әріпті толық меңгермеген оқушыға одан әрі күрделі тапсырмалар беріледі.
«Дыбыс пен әріпті толық меңгермеген бала ары қарай не болады? Ол аз десеңіз, сөйлем құрау, мәтіндегі орны ауысқан сөйлемдерді дұрыс орналастырып, мәтін құрастыру деген сияқты сан қилы тапсырмалар бар», — деп жазады ұстаз.
«Көркем жазу» қайда қалды?
Автор сауат ашу барысында жазу дағдысына бөлінетін уақыт мәселесін де көтерді.
«Баяғыдағы "Көркем жазу" сабағы қайда кетті?» — деп сұрайды ол.
Ұстаздың пікірінше, бірінші сынып оқушысына әріптің таңбасын танып, оны дұрыс әрі көркем жазуды үйренуге жеткілікті уақыт қажет.
Алайда бағдарламадағы тапсырмалардың көптігі мен оқу қарқыны бұл дағдыны жүйелі қалыптастыруға кедергі келтіруі мүмкін.
Айгүл Жұмаділ осы мәселеге байланысты «Әліппе» пәнінің оқу жүктемесін қайта қарауды ұсынды.
«"Әліппе" пәні аптасына 5 сағат және "Көркем жазу және көркем сөз" 1-сыныпқа негізгі пән ретінде қосылып, аптасына 5 рет жүргізілу керек», — деп жазды ол.
Сондай-ақ әр дыбыс пен әріпті меңгеруге кемінде үш сағат бөлінуі қажет деп есептейді.
«Көп үйретеміз деп, шала үйретіп жүрген жоқпыз ба?»
Ұстаз өз жазбасында ұлт ағартушысы Ахмет Байтұрсынұлының сөзін еске салған.
«Балаға көп үйретем деп, асығып шала-шарпы үйретуден гөрі, аз да болса, анықтап, нық үйрету абзал», — деген ұстанымды алға тартады ол.
Айгүл Жұмаділдің көтерген мәселесі бірінші сынып оқушысының сауат ашуға қанша уақыт жұмсайтынына ғана қатысты емес.
Бұл — баланың оқу, жазу және түсіну дағдыларының іргетасын қаншалықты берік қалыптастырып жатқанымыз туралы мәселе.
Егер бала әріпті танығанымен, буындап оқуда қиналса немесе сөзді оқығанымен, мағынасын түсінбесе, келесі сыныптарда оқу материалын меңгеруі қиындауы мүмкін.
Сондықтан педагог бағдарламаның орындалу қарқыны мен баланың нақты оқу нәтижесінің арасындағы айырмашылыққа назар аудартып отыр.
Жазбасының соңында ұстаз Оқу-ағарту министрлігіне қарата:
«Еститін құлақ болса, біздің министрлікті тегтей кетіңіздерші...» — деп үндеу жасаған.
Осылайша, Айгүл Жұмаділ бірінші сыныптағы «Әліппе» пәнінің сағат санын, оқу қарқынын және жазу дағдыларын қалыптастыруға бөлінетін уақытты қайта қарау мәселесін көтерді.
