Әлеуметтік желіде қызын мектептегі қорлықтан арашалай алмаған ананың жанайқайы көпшіліктің ашуын туғызды. Әйелдің айтуынша, сыныптастары екі ай бойы қызын қудалап, әжетханаға қамап, үстіне лас су құйып, қорлаған сәттерін видеоға түсірген. Ал жағдайды білген сынып жетекшісі балалардың әрекетін «жай қалжың» деп қабылдаған. Жазба астында пікір білдірген ондаған адам мектеп кезінде мұғалімдердің немқұрайдылығы мен орынсыз әрекеттерінен қорлық көргендерін айтып, өз естеліктерімен бөлісті. Бұл оқиғалар педагогтердің буллингті тану және оған дер кезінде әрекет ету қабілеті туралы өткір мәселені көтерді, деп жазады Democrat.kz.
«Кез келген буллинг мұғалімнен басталады немесе оның үнсіз қолдауымен жалғасады».
Threads әлеуметтік желісінде мектептегі қорлық туралы жарияланған жазба астында осындай пікір қалдырылған.
Бұл сөзбен барлық педагогті айыптауға болмайды. Алайда желіде тараған оқиға мен оған жазылған пікірлер мұғалімнің әрекеті немесе әрекетсіздігі баланың мектептегі қауіпсіздігіне қаншалықты әсер ететінін көрсетіп отыр.
Жазба авторы қызының сыныптастары тарапынан ұзақ уақыт қудалауға ұшырағанын, ал мектептегі жауапты педагогтің мәселеге жеткілікті назар аудармағанын мәлімдеген.
«Қызымды әжетханаға қамап, үстіне лас су құйған»
Оқиғаны баяндаған ана бір күні жұмыс үстінде сынып жетекшісінен телефон қоңырауы түскенін айтады.
Мұғалім қызының сабаққа барудан бас тартып отырғанын жеткізген.
Анасы мұны бастапқыда жасөспірімдік мінездің көрінісі деп ойлап, мектепке асыға жеткен.
Алайда барған кезде көрген жағдайы оны есеңгіреткен.
Қызы бос киім ілетін бөлмеде суық еденде отырған. Денесі дірілдеп, күртесінің тігісі сөгіліп, сөмкесіндегі заттары шашылып жатқан. Бетінде шапалақтың ізі болған.
Анасының айтуынша, қызы сол кезде сыныптастарының не істегенін айтып берген.
Қызды әжетханаға қамап, үстіне шелектеп лас су құйған. Мұнымен тоқтамай, қорлаған сәттерін видеоға түсіріп, сыныптың ортақ чатына таратқан.
Кейін анасы бұл әрекеттердің екі ай бойы жалғасқанын білген.
Оның айтуынша, бәрі қызының сыныптағы ықпалды оқушылардың біріне бақылау жұмысын көшіруге бермегенінен басталған.
Алғашында сыныптастары оның арқасына түкірген. Кейін дәптерлерін жыртып, киімдерін бүлдіре бастаған.
Ақырында оқиға әжетханадағы қорлыққа ұласқан.
Бұл мәліметтер ананың әлеуметтік желідегі жазбасына негізделген. Олардың тәуелсіз тексеру нәтижесінде расталғаны туралы ақпарат ұсынылмаған.
«Балалар жай ғана қалжыңдайды. Қызыңыз өзі кінәлі»
Анасы болған жағдайды білген бойда сынып жетекшісіне барғанын айтады.
Алайда мұғалімнің жауабы оны одан әрі күйзелткен.
Жазба авторының сөзінше, педагог мәселені ушықтырмауды сұрап, балалардың жай ғана қалжыңдап жүргенін айтқан.
Тіпті қызының тұйық екенін, сыныптастарымен араласа алмайтынын және өзгелердің әрекетіне өзі себеп болуы мүмкін екенін меңзеген.
Анасының мәлімдеуінше, сынып жетекшісі қорлық туралы алғашқы күндерден-ақ білген. Бірақ аудандық білім органдарына берілетін есепке нұқсан келтірмеу үшін жағдайды ашық көтермеген.
Бұл — жазба авторының мұғалімге қатысты айыптауы. Педагогтің өз түсініктемесі жарияланбағандықтан, оның мұндай шешімді қандай себеппен қабылдағаны анықталған жоқ.
Дегенмен ананың баяндауындағы ең ауыр тұс — баланың ұзақ уақыт қорлық көріп жүргенін ересектерге айта алмауы және мектептен көмек таппауы.
«Қызым екі ай неге үндемегенін енді түсіндім»
Жазбаға пікір білдіргендер ананың қызындағы өзгерістерді неге ертерек байқамағанын сұраған.
Автор бұл сұраққа да жауап берген.
Оның айтуынша, отбасында тыныш әрі сенімді қарым-қатынас қалыптасқан. Соған қарамастан қызы басынан өткен жағдайды айтуға ұялған.
Өзін өзгелер сияқты емес сезінген. Сондықтан қорлық көргенін мойындағысы келмеген.
Анасы осы жағдайдан кейін балалар психологиясы туралы көбірек ізденіп, кейбір жасөспірімдердің өзіне жасалған қиянатты ең жақын адамынан да жасыруы мүмкін екенін түсінгенін жеткізген.
Қазір қызы үйден оқып жүр.
Әйелдің айтуынша, бастан кешкен оқиғалардан кейін қызында ұйқысыздық, үрей ұстамалары және жүйкелік күйзеліс белгілері пайда болған. Ол антидепрессанттар қабылдағанын да мәлімдеген.
Анасы бұл мәселені аяқсыз қалдырмайтынын айтып, құзырлы органдарға арыз түсірген.
Кейінгі жазбасында арызының ресми тіркелгенін хабарлаған.
«Менің қызымды мұғалімдердің өзі қорлады»
Жарияланым астындағы пікірлерде мектеп кезіндегі қорлық туралы өзге де оқиғалар айтылған.
Бір ана қызының жарты жыл бойы Африкада тұрғаны үшін сыныптастары тарапынан кемсітуге ұшырағанын баяндаған.
Оның сөзінше, қызы бұл мектепте екінші сыныптан бастап оқыған. Бірақ жоғары сыныптарға дейін жалғасқан келеңсіз қарым-қатынастың салдарынан он бірінші сыныпта басқа оқу түріне ауысуға мәжбүр болған.
Анасы бұл жағдайға тек оқушылар емес, мұғалімдер де қатысқанын мәлімдеген.
Соған қарамастан қызы барлық қажетті сынақтан өтіп, мектепті жақсы нәтижемен аяқтаған.
Тағы бір оқырман баласының балабақшада тәрбиешілер тарапынан қысым көргенін жазған.
Оның айтуынша, бес жасында бастан кешкен жағдайлар баланың психологиялық күйіне ауыр әсер етіп, ұзақ уақыт ем қабылдауына себеп болған.
Бұл оқиғалардың барлығы — әлеуметтік желі қолданушыларының жеке мәлімдемелері. Оларда айтылған айыптаулардың ресми түрде дәлелденгені туралы дерек жоқ.
«Мұғалім бәрін көріп тұрды. Бірақ терезеге қарап отырғандай болды»
Пікірлердің арасында бұрынғы оқушылардың естеліктері де көп.
Бір әйел сыныптастарының сабақ үстінде өзін қоршап алып, балағаттап, ешкім көмектеспейтінін айтып қорқытқанын баяндаған.
Оның сөзінше, мұғалім сол кезде терезеге қарап, ештеңе байқамағандай отырған.
Кейін өзін сыныптағы тәртіп бұзушылардың бірі саналатын оқушы қорғап қалған.
Басқа бір оқырман мектепте дене шынықтыру сабағына қатыспағаны үшін сыныптастарының қудалауына ұшырағанын айтқан.
Оның сөзінше, сынып жетекшісі жағдайды білгенімен, араласпаған. Оқушылар оның заттарын бүлдіріп, қорлаған.
Ақырында анасы мән-жайды біліп, қызын басқа мектепке ауыстырған.
Тағы бір пікір иесі сынып жетекшісінің өзі балалар арасындағы қудалауды ұйымдастырғанын мәлімдеген.
Ол өзінің жақсы оқығаны үшін мұғалім тарапынан қысым көргенін, ал сыныптағы кейбір педагог балаларының оқу үлгерімі төмен болғандықтан, өзін нысанаға алғанын жазған.
Автор бұл оқиғалар туралы ата-анасына айтпаған. Өйткені ешкім қорғамайды деп ойлаған.
«Мұғалімге айттық. Бірақ ештеңе өзгермеді»
Пікірлер арасында мектеп әкімшілігіне жүгінгенімен, нәтиже болмағанын айтқандар да бар.
Бір оқырман ағасының мектепте жүйелі түрде соққыға жығылғанын, үйге денесі көгеріп келгенін жеткізген.
Оның айтуынша, сынып жетекшісі жағдайға араласудың орнына кінәні баланың өзіне аударған.
Мектеп директорына жазылған арыз да нәтиже бермеген.
Тек прокуратураға жүгіну туралы мәселе көтерілгеннен кейін ғана жауапты адамдар әрекет ете бастағанын айтқан.
Тағы бір оқырман мектептегі қорлыққа тап болған кезде бірден директордың орынбасарына барғанын, сол арқылы жағдайдың тоқтағанын жазған.
Бұл естеліктер мектеп әкімшілігі мен педагогтердің бірдей жағдайға әртүрлі әрекет ететінін көрсетеді.
Мұғалім буллингті тоқтатудың орнына неге байқамаған болады?
Жарияланым астындағы пікірлерде қайталанатын бір жағдай бар.
Балалар қорлық көреді. Мұғалімдер оның белгілі бір белгілерін байқайды немесе оқиға туралы біледі. Бірақ ата-аналардың айтуынша, кей жағдайда болған әрекет жай қалжың, балалар арасындағы келіспеушілік ретінде қабылданады.
Мәселе дәл осы тұста күрделене түседі.
Буллинг — балалардың бір рет ренжісуі немесе кездейсоқ жанжалдасуы ғана емес. Ол қайталанатын қорлау, қудалау, қорқыту және күштердің тең болмауымен сипатталатын әрекеттерді қамтуы мүмкін.
Ал мұндай жағдайды күнделікті тәртіп бұзушылықпен шатастыру, оған уақытында мән бермеу немесе жәбірленушінің өзінен кінә іздеу қорлықтың жалғасуына мүмкіндік туғызады.
Бұл жерде педагогтің кәсіби дайындығы шешуші мәнге ие.
Мұғалім буллингтің белгілерін ажырата алмаса, баланың қорқынышын түсінбесе немесе жағдайды дұрыс бағаламаса, оның әрекеті мәселені шешудің орнына ушықтыруы мүмкін.
Ал әлеуметтік желіде жарияланған естеліктердің кейбірінде педагогтердің жай ғана әрекетсіз қалмай, балалар арасындағы қорлыққа өздері қатысқаны туралы да айтылған.
Әрине, бұл жағдайлардың бәрін бүкіл мұғалімге тән құбылыс деп көрсетуге болмайды.
Бірақ оқырмандар баяндаған оқиғаларда қайталанатын ортақ мәселе бар: қорлық көрген бала өзін қорғауға міндетті ересек адамнан көмек ала алмағанын сезінген.
Буллингтің бастауында кім тұр?
Threads желісіндегі жазбаны талқылаған оқырмандардың бірі буллинг мұғалімнен басталатынын немесе оның үнсіздігімен жалғасатынын айтқан.
Бұл — барлық мектепке қатысты дәлелденген тұжырым емес. Алайда ұсынылған естеліктерде оның не себепті айтылғанын түсінуге болады.
Балаға жасалған қорлықты елемеген педагог, жәбірленушіні кінәлаған сынып жетекшісі, болған жағдайды жасыруға тырысқан әкімшілік туралы әңгімелердің барлығы бір сұраққа келіп тіреледі.
Егер баланы қорғауға міндетті ересек адамның өзі буллингтің мәнін түсінбесе, оқушы кімнен көмек сұрайды?
Буллингтің пайда болуына отбасылық, әлеуметтік және құрдастар арасындағы түрлі жағдайлар әсер етуі мүмкін. Сондықтан оның барлық себебін педагогтің білімсіздігімен түсіндіру дұрыс болмас еді.
Дегенмен мұғалімнің кәсіби сауатсыз әрекеті, қорлықты қалыпты құбылыс деп қабылдауы немесе оған көз жұмуы баланың жағдайын ауырлатуы ықтимал.
Әлеуметтік желідегі пікірлерде айтылған оқиғалардың ең алаңдатарлық тұсы да осы.
Балалардың кейбірі өздерін қорлаған сыныптастарын ғана емес, сол сәтте көмектеспеген мұғалімін де ондаған жыл өткен соң ұмыта алмаған.
Ал қызын мектептің суық еденінен тапқан ана енді мұндай жағдайдың қайталанбауы үшін күресіп жүргенін айтады.
