Мектептердегі үздік оқушылардың саны қағаз жүзінде өскенімен, олардың шынайы білімі қандай деңгейде? Құрылтайда Оқу-ағарту министрлігіне қатысты осы мәселе көтеріліп, білім саласына бөлінетін миллиардтардың тиімділігі сұраққа алынды, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстан мектептеріндегі оқушылардың білімін бағалау жүйесі мен білім саласына бөлінетін қаржының тиімділігі Құрылтайда талқыланды.
Депутат Айнагүл Балташева Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменоваға сауал жолдап, мектеп оқушыларының төрт пен беске оқу көрсеткішін білім сапасының негізгі өлшемдерінің бірі ретінде пайдаланудың қаншалықты дұрыс екенін сұрады.
Депутаттың пікірінше, оқушылардың күнделіктеріндегі жақсы бағалардың көбеюі олардың шынайы білім деңгейінің артқанын міндетті түрде білдірмейді.
«Оқушылардың білім сапасы шын мәнінде жақсармаған жағдайда да әкімшілік шешімдермен бағалау тәсілдерінің өзгеруі нәтижесінде жақсы және үздік оқитын оқушылардың үлесі артуы мүмкін», — деді Айнагүл Балташева.
Бұл мәселе білім саласындағы есептілік пен нақты нәтиженің арасындағы айырмашылыққа назар аудартты.
Бағалар жақсарғанымен, білім өзгермесе ше?
Қазіргі мектептерде оқушылардың үлгерімі мен білім сапасын бағалау үшін түрлі көрсеткіштер қолданылады. Соның бірі — төрт пен беске оқитын балалардың үлесі.
Алайда депутат бұл көрсеткіштің бюджет қаражатының қаншалықты тиімді жұмсалғанын анықтауға жеткілікті екеніне күмән келтірді.
Мәселен, мектепте үздік және жақсы оқитын оқушылардың саны артуы мүмкін. Бірақ ол балалардың мәтінді түсіну, есеп шығару, алған білімін тәжірибеде қолдану қабілеттерінің де дәл сондай деңгейде жақсарғанын білдіре ме?
Егер бағалау талаптары өзгерсе немесе бағалар бұрынғыдан өзгеше қойыла бастаса, статистикада оң нәтиже қалыптасуы ықтимал. Ал баланың нақты білім деңгейін анықтау үшін тек күнделіктегі баға жеткіліксіз.
Айнагүл Балташева көтерген мәселенің өзегі де осы.
Депутат былтыр блоктық бюджеттеуге көшудің нәтижесінде министрліктерге қаражатты бөлу жөнінде көбірек дербестік берілгенін атап өтті.
Сондықтан білім саласына бөлінетін қаржының нәтижесі тек есептік көрсеткіштермен емес, мектептердегі нақты өзгерістермен өлшенуге тиіс екенін жеткізді.
219 әдістемелік материалға 1,169 миллиард теңге
Депутаттың сауалы тек оқушылардың бағасына қатысты болған жоқ.
Ол «Келешек мектептері» ұлттық жобасына әдістемелік қолдау көрсетуге бөлінетін қаражат мәселесін де көтерді.
Айнагүл Балташеваның мәліметінше, 219 әдістемелік материал әзірлеуге 1 миллиард 169 миллион теңге қарастыру жоспарланған.
Депутат осындай ауқымды қаржыға әзірленетін материалдардың мектептердегі оқыту сапасын қаншалықты өзгерте алатынын сұрады.
Оның пікірінше, жаңа мектептерге заманауи білім беру және басқару тәсілдерін енгізу маңызды. Бірақ бұл міндетті бірнеше жүз әдістемелік материал әзірлеумен шектеуге болмайды.
«Министрлік осы тетікті қайта қарап, қаражатты кешенді жұмыстарды жүзеге асыруға бағыттауға дайын ба?» — деп сұрады депутат.
Осылайша, министрлікке бөлінетін қаржының көлемі ғана емес, сол қаржының мектептегі нақты нәтижеге қалай әсер ететіні де талқыланды.
Жұлдыз Сүлейменова не деп жауап берді?
Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова депутат сауалына жауап беріп, білім саласына бөлінетін әрбір теңгенің түпкі нәтижесі оқушылардың білім сапасын арттыруға бағытталуы қажеттігін айтты.
Министрдің мәліметінше, елімізде 4,1 миллион бала білім алып жатыр.
Ол биылдан бастап бастауыш сыныптардағы білім мазмұны мен бағалау тәсілдері қайта қаралып жатқанын жеткізді.
Бастауыш сыныптарда бұрынғы форматтағы бөлім бойынша жиынтық бағалау мен тоқсандық жиынтық бағалау алынып тасталып, оқу жетістігін анықтаудың жаңартылған тәртібі енгізілген.
Сонымен қатар оқушылардың оқу сауаттылығын арттыруға бағытталған жұмыстар қолға алынған.
Жұлдыз Сүлейменова «Келешек мектептері» жобасының негізгі мақсаты қала мен ауыл мектептері арасындағы білім сапасындағы алшақтықты азайту екенін атап өтті.
Оның айтуынша, елімізде 217 «Келешек мектебі» салынған.
Бұл мектептер заманауи ғимараттармен, техникалық жабдықтармен және материалдық базамен қамтамасыз етілген. Ендігі міндет — осы мүмкіндіктерді оқушылардың білімін жақсартуға пайдалану.
Министр Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы аталған мектептерге әдістемелік қолдау көрсететін орталық ретінде белгіленгенін айтты.
Академия STEM бағытындағы білім беруді, олимпиадалық дайындықты, оқушылардың ғылыми ізденісін және жасанды интеллектіні оқу үдерісіне енгізуді қамтитын әдістемелік ұсынымдар әзірлемек.
Бұл ұсынымдар тиімділігі дәлелденгеннен кейін өзге мектептерге де енгізіледі.
Мектептегі басты нәтиже — баға ма, әлде білім бе?
Құрылтайда көтерілген мәселе оқушылардың бағасын жай ғана есепке алудан әлдеқайда ауқымды.
Жақсы баға оқушының белгілі бір талаптарды орындағанын көрсетуі мүмкін. Алайда білім сапасын бағалауда баланың білімді қаншалықты меңгергені, оны қолдана алуы және оқу барысында қандай жетістіктерге жеткені де маңызды.
Сондықтан депутаттың сауалы білім саласындағы қаржының тиімділігін бағалаудың өлшемдеріне қатысты болып отыр.
Бөлінген миллиардтар мектептердің материалдық жағдайын жақсартуға, мұғалімдердің жұмысын жеңілдетуге және балалардың білім алу мүмкіндігін кеңейтуге қаншалықты әсер етеді?
Әзірленген әдістемелік материалдардың тиімділігі қалай тексеріледі? Ал үздік оқушылардың үлесі артса, оның нақты білім сапасының өсуінен болғанын қалай анықтауға болады?
Айнагүл Балташева көтерген мәселелер білім беру жүйесінің нәтижесін бағалауда осы сауалдардың маңызын көрсетті.
