Әлеуметтік желіде мектеп оқушыларының бір-бірімен және ересектермен амандасу тәртібіне қатысты тосын ұсыныс қызу талқыланып жатыр. Жасөспірімдердің тәрбиесі мен үлкенге құрмет мәселесін көтерген жазбада күнделікті қол алысудың орнына мүлде басқа ишара қолдану туралы айтылған. Алайда бұл бастаманың астарында жұрт бірден аңғара бермейтін жайт бар, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстан мектептерінде оқушылардың амандасу мәдениеті қандай болуы керек? Балалар үлкендерге құрмет көрсетуді қалай үйренуге тиіс? Тәртіп пен сыйластықты қалыптастыру үшін арнайы талап енгізу қажет пе?
Осы сауалдар әлеуметтік желіде тараған ерекше жазбаға арқау болды.
Instagram желісіндегі жарияланымда мектеп оқушыларының әдеттегі қол алысуының орнына ежелгі Рим дәуіріндегі сәлемдесу ишарасын қолдану туралы сөз қозғалған.
Жазбада мұндай тәртіп оқушылар арасында ғана емес, халыққа қызмет көрсету орталықтарында, емханаларда, әкімдіктерде және жол полициясы қызметкерлерімен қарым-қатынас кезінде де қолданылуы мүмкін екені әжуамен сипатталған.
Автор мұндай өзгерістің қажеттілігін жасөспірімдердің үлкендерге құрмет көрсетпеуімен, қоғамдық әдеп нормаларының әлсіреуімен байланыстыратын мысқылды тұжырымдар келтіреді.
Жарияланымда оқушылардың үлкендермен екі қолдап амандасқысы келмейтіні, кейде қолын қалтасынан шығармай жауап беретіні тәрбие саласындағы күрделі мәселеге айналғандай көрсетілген.
Тіпті жасөспірімдердің амандасу мәдениетін өзгерту үшін арнайы мемлекеттік стандарт қабылдау қажет деген ой да айтылған.
Құрметті міндеттеуге бола ма?
Бұл жазбадағы ең қызықты мәселе — оқушының амандасу тәсілін оның тәрбиесімен тікелей байланыстыру.
Қазақ қоғамында сәлемдесу үлкенді сыйлаудың, адамға ізет көрсетудің маңызды белгісі саналады. Жасы үлкен адамға сәлем беру, қол алысып амандасу, құрмет білдіру — ұлттық тәрбие дәстүрінің бір бөлігі.
Алайда адамға құрмет көрсету тек қолын қалай көтергенімен немесе қандай ишара жасағанымен өлшене ме?
Мәселен, оқушы мұғалімге арнайы белгімен сәлем беруге міндеттелсе, бұл оның ұстазына деген шынайы құрметін арттыра ала ма? Әлде амандасу тәртібі кезекті орындалуға тиіс талапқа айнала ма?
Мектепте сәлемдесудің бірыңғай үлгісін белгілеу туралы әзіл осы қайшылықты алға шығарады.
Ежелгі Римге телінетін ишараның тарихы қандай?
Әлеуметтік желідегі жазбада ұсынылған сәлемдесу түрі «римдік сәлем» деп сипатталған.
Алайда қолды алға созып, жоғары көтеру арқылы амандасу ежелгі римдіктердің барлығы ұстанған дәстүр болғаны тарихи тұрғыдан дәлелденбеген.
Бұл ишара кейінгі дәуірлердегі көркем шығармалар мен бейнелеу өнері арқылы танылған. XX ғасырда оны Италиядағы фашистік қозғалыс пен Германиядағы нацистік режим пайдаланған.
Сондықтан мұндай ишараны мектеп оқушыларына үлгі ретінде ұсыну туралы кез келген пікір оның тарихи және саяси астарын да ескеруді қажет етеді.
Әлеуметтік желідегі жазбаның астарында не жатыр?
Жарияланымдағы маңызды белгі — автордың жазбасын «сатира» деп көрсетуі.
Демек, онда айтылған сәлемдесудің жаңа мемлекеттік стандарты, арнайы талаптар мен тиісті мекемелердің бастамалары туралы тұжырымдарды ресми ақпарат ретінде қабылдауға болмайды.
Бұл — қоғамдағы тәрбие, тәртіп, үлкенге құрмет мәселелерін әжуалау арқылы жеткізілген әлеуметтік сатира.
Жазба авторы жасөспірімдердің амандасу әдебін мемлекеттік деңгейде реттеу идеясының өзін әсірелеп көрсеткен.
Осылайша, жарияланымда қоғамдағы тәртіпті күшейту үшін кез келген мәселені міндетті талапқа айналдыруға ұмтылу мысқыл нысанасына алынған.
Ал негізгі сауал өзгермейді: мектептің міндеті оқушыға сыртқы тәртіп ережелерін жаттату ма, әлде оның бойында айналасындағы адамдарға деген шынайы құрметті қалыптастыру ма?
