Қазақстандық математика пәнінің мұғалімі Азамат Самбетқұлов білім саласындағы ақылы курстар мен аттестаттау жүйесіне қатысты өткір мәселе көтерді. Оның айтуынша, мұғалімдер мен оқушылардың білімін жетілдіру деген желеумен ақша табу үрдісі қалыптасқан. Педагог бұл жүйедегі олқылықтар мен ықтимал заңсыздықтарға жауапты тұлғалардың неге назар аудармай отырғанына күмән келтірді. Енді оның көтерген мәселесі Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменованың назарына ұсынылып отыр, деп жазады Democrat.kz.
Қазақстандық математика пәнінің мұғалімі Азамат Самбетқұлов білім беру саласында ақылы қызметтердің көбеюіне қатысты мәселе көтерді.
Педагог мұғалімдер мен оқушылардың түрлі ақылы курстар мен аттестаттау рәсімдері арқылы табыс табудың құралына айналып бара жатқанын сынға алған.
Оның пайымдауынша, білім саласындағы кейбір олқылықтар осындай қызметтерден пайда табуға жағдай жасап отыр. Ал бұл мәселелерге жауапты тұлғалар жеткілікті назар аудармай отырғандай әсер қалдырады.
Мұғалімнің кәсіби дамуы кімге табыс әкеліп жатыр?
Азамат Самбетқұлов көтерген мәселенің бірі — мұғалімдердің біліктілігін арттыру мен аттестаттауға байланысты ақылы қызметтер.
Педагогтің кәсіби дамуы үшін оқыту курстары, семинарлар мен біліктілікті бағалау рәсімдері ұйымдастырылады. Алайда мұндай қызметтердің ақылы болуы және олардың кәсіби бағалаудағы маңызы мұғалімдер үшін қосымша қаржылық шығын туғызуы мүмкін.
Бұл жерде екі мәселені ажырату қажет.
Біріншісі — педагогтің өз еркімен ақылы курсқа қатысып, кәсіби білімін жетілдіруі.
Екіншісі — белгілі бір курстан өтуді немесе ақылы қызметті пайдалануды кәсіби санат алудың қажетті шарты ретінде ұсыну.
Математика мұғалімінің сыны осы жүйеде туындауы мүмкін қаржылық мүдделер мен жауапкершілік мәселесіне бағытталған.
Дегенмен нақты қандай ұйымдардың заңсыз пайда тапқаны немесе кімдердің мұндай әрекетке жол бергені туралы тексерілген деректер ұсынылған жоқ.
Министрлік ақылы аттестаттауға қатысты өзгеріс енгізіп жатыр
Азамат Самбетқұлов көтерген мәселе Оқу ағарту министрлігінің биыл жариялаған өзгерістерімен де сабақтасады.
2026 жылғы сәуірде министрлік педагогтерді аттестаттаудың жаңа моделін таныстырған болатын.
Ведомство мұғалімдерге қойылатын артық талаптарды қысқартып, негізсіз қаржылық шығындарды азайтуды мақсат етіп отырғанын хабарлады.
Соның ішінде педагогтердің білімін бағалау тестін қайтадан ақылы түрде тапсыру талабын жою қарастырылған.
Министрліктің ресми түсіндіруінше, қайта тестілеу үшін төленген қаражат қайтарылуға тиіс.
Сондай-ақ жаңа аттестаттау моделінде педагогтің кәсіби қызметін тек сертификаттар мен құжаттар арқылы емес, нақты жұмыс нәтижесіне сүйеніп бағалау көзделген.
2026 жылғы қыркүйекте аттестаттаудың жаңа үлгісін сынақтан өткізу басталды. Пилоттық кезең желтоқсанның соңына дейін жалғасады.
Оның нәтижелері бойынша қолданыстағы талаптарға өзгерістер енгізу жоспарланған.
Оқушыларға арналған ақылы курстар ше?
Азамат Самбетқұловтың көтерген мәселесі мұғалімдермен ғана шектелмейді.
Ол оқушылардың да түрлі ақылы білім беру қызметтері арқылы табыс көзіне айналып отырғанына назар аударған.
Қазақстанда оқушыларға арналған қосымша сабақтар, дайындық курстары мен білімін тексеру қызметтері ұсынылады.
Мұндай қызметтердің арасында ата-аналар өз еркімен таңдайтындары да бар.
Алайда мемлекеттік мектептегі оқу бағдарламасын меңгеру үшін баланың міндетті түрде ақылы курсқа қатысуы қажет деген түсінік қалыптасса, бұл білім алуға тең қолжетімділік мәселесін туғызады.
Сондықтан педагог көтерген сұрақ тек ақылы қызметтердің бағасына емес, олардың қажеттілігі мен мектептегі негізгі білім беру процесіне қаншалықты қатысы барына да бағытталған.
Жұлдыз Сүлейменова бұл мәселеге назар аудара ма?
Математика мұғалімінің мәлімдемесі Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменованың назарына ұсынылды.
Педагогтің көтерген мәселесінде бірнеше маңызды сауал бар.
Мұғалімдердің кәсіби біліктілігін арттыруға арналған ақылы қызметтердің қажеттілігі қалай анықталады? Олардың сапасы мен нәтижелілігі қандай өлшемдер бойынша бағаланады?
Педагогтердің аттестаттаудан өтуі кезінде ақылы қызметтерді пайдалануға тікелей немесе жанама қысым жасалмай ма?
Оқушыларға ұсынылатын қосымша білім беру қызметтері шын мәнінде білім сапасын арттыруға бағытталған ба, әлде ата-аналарға артық қаржылық міндет жүктей ме?
Бұл сұрақтар білім саласындағы ақылы қызметтердің ашықтығына қатысты.
Оқу-ағарту министрлігі аттестаттау жүйесін жеңілдету мен артық шығындарды қысқарту бастамасын жариялағанымен, мұғалімдер мен ата-аналардың ақылы курстарға қатысты барлық мәселесі шешілді деп айтуға әзірге ерте.
Азамат Самбетқұловтың көтерген сыны да осы қайшылыққа назар аудартады.
Білім беру жүйесінің негізгі мақсаты — мұғалімнің кәсіби деңгейін көтеру және оқушыға сапалы білім беру.
Ал педагог пен оқушыға арналған ақылы қызметтердің шынайы қажеттілігі, олардың тиімділігі және ұйымдастырылу тәртібі ашық түсіндірілгені маңызды.
Ендігі мәселе — министрлік математиктің көтерген сауалдарына қандай жауап беретінінде.
