Қазақстан мектептерінде кезінде жеке пән ретінде оқытылған «Сызу» сабағы қайта енгізілуі мүмкін. Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова мұғалімдер тарапынан осындай ұсыныс түскенін және министрлік пәнді оқу бағдарламасына қайтару мәселесімен айналысып жатқанын мәлімдеді. Бұл ұсыныс бұған дейін де педагогтер мен техникалық сала мамандары тарапынан бірнеше рет көтерілген, деп жазады Democrat.kz.
Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова Қазақстан мектептеріне «Сызу» пәнін қайта енгізу мәселесі қарастырылып жатқанын айтты.
Министрдің сөзі «Qazaqstan» ұлттық телеарнасындағы ұстаздарға арналған материалда жарияланды.
«Бірқатар ұстаздарымыз сызу пәнін қайтаруды ұсынды. Сол пәнді қайтаруға еңбек етіп жатырмыз», – деді Жұлдыз Сүлейменова.
Бұл жерде бір нәрсені нақтылап айту маңызды: әзірге министр нақты қай сыныптан бастап, аптасына неше сағат оқытылатынын немесе пәннің қай оқу жылынан қайта енгізілетінін жариялаған жоқ. Сондықтан «Сызу пәні әлдеқашан бағдарламаға қайтарылды» деуге ерте. Қазір министрлік оны қайта енгізу жолдарын қарастырып жатыр.
Сызу пәнінің мектептен жоғалуы бұған дейін де мамандар тарапынан сыналған.
2016–2017 оқу жылына арналған әдістемелік нұсқаулықта «Сызу» пәні 9-сыныпта жеке пән ретінде оқытылған. Оның мақсаты оқушының логикалық және кеңістіктік ойлауын дамыту, геометриялық білімін тәжірибеде қолдану және графикалық сауат қалыптастыру болған. 2017–2018 оқу жылындағы құжаттарда да бұл пән жеке курс ретінде сақталған.
Алайда кейін оқу бағдарламасы жаңарып, «Сызу» жеке пән ретінде типтік оқу бағдарламасынан алынып тасталды. 2013 жылғы типтік бағдарламадағы 9-сыныпқа арналған «Сызу» бөлімі 2020 жылғы министрлік бұйрығымен күшін жойған.
Содан бері сызуға қатысты кейбір дағдылар «Көркем еңбек», графика және жобалау мазмұнының ішінде беріліп келді.
Бірақ мұндай тәсілге техникалық бағыттағы мамандар мен мұғалімдердің бәрі бірдей келісе қойған жоқ.
Бұған дейін Жұлдыз Сүлейменова Мәжіліс депутаты болған кезінде де осы мәселені көтерген.
Ол инженерлік-техникалық сала академиктерінің жоғары оқу орындарына түскен жастардың геометрия, жоғары математика және кеңістіктік ойлау дағдылары әлсіздеп кеткеніне алаңдайтынын жеткізген.
Сүлейменованың сол кездегі сөзінде мамандардың «оқушылар сызу пәнін өтпегендіктен архитектуралық және техникалық сызбаларды түсінуде қиындық көреді» деген уәжі айтылған.
Бұл мәселе тек бір пәннің тағдырына тіреліп тұрған жоқ.
Сызу – сәулет, құрылыс, инженерия, машина жасау, дизайн, технология сияқты көптеген мамандықтың бастапқы негіздерінің бірі.
Пәнде оқушы жай ғана сызық сызуды үйренбейді. Ол затты үш өлшемді кеңістікте елестетуге, проекция жасауға, масштабпен жұмыс істеуге, өлшем мен бұрышты дәл беруге, техникалық сызбаны оқуға дағдыланады.
Сондықтан сызуды мектепке қайтаруды жақтайтын мұғалімдер оның геометриямен де тікелей байланысын айтады.
Математика мұғалімдері арасында «геометриядағы есептің дұрыс шешілуі сызбаны дұрыс салудан басталады» деген пікір жиі айтылады. «Егемен Қазақстан» басылымындағы сараптамада да сызу дағдысы әлсіз оқушылардың геометриялық есептерді түсінуде қиналатыны айтылған.
Бұл мәселе дәл қазір неге қайта көтеріліп отыр?
Себебі соңғы бір жылда Қазақстандағы мектеп бағдарламасының мазмұны қайта қаралып жатыр.
Бұған дейін жаңа білім стандартында алгебра мен геометрияны бір «Математика» пәніне, физика, химия мен биологияны «Жаратылыстану ғылымдарына», дүниежүзі тарихы мен құқық негіздерін «Әлеуметтік ғылымдарға» біріктіру ұсынылған.
Алайда Жұлдыз Сүлейменова әр пәннің базалық мазмұнын жеке оқыту қажет деген ұстанымын білдіріп, пәндерді жаппай біріктіру ұсынысын қайта қарауға дайын екенін айтқан.
Кейін министр бұл бағыттағы біріктіру реформасының тоқтатылатынын да мәлімдеді.
Яғни қазіргі министрлік саясатында фундаменталды пәндерді жеке оқытуға қайта мән беріле бастағаны байқалады.
Осы тұрғыдан алғанда, «Сызу» пәнінің қайтарылуы – бір ғана ескі пәнді қалпына келтіру емес, жалпы мектеп бағдарламасындағы практикалық және техникалық білімге қайта көңіл бөлу бағытының бір бөлігі болуы мүмкін.
Дегенмен әзірге жауапсыз сұрақ көп.
Сызу қай сыныптарға енгізіледі?
Ол міндетті пән бола ма, әлде таңдау курсы ретінде өте ме?
Аптасына қанша сағат беріледі?
Сабақты қай мамандар жүргізеді?
Пән классикалық қолмен сызумен шектеле ме, әлде AutoCAD, 3D-модельдеу, компьютерлік графика секілді қазіргі технологиялармен толықтырыла ма?
Ең маңыздысы – пәнді қайта енгізу тек атауды қайтарумен аяқталмай, қазіргі инженерлік және технологиялық талаптарға сай жаңартылған мазмұнмен келуге тиіс.
Өйткені бүгінгі сызу – тек сызғыш пен циркуль емес.
Ол – кеңістіктік ойлау, инженерлік сауат, цифрлық модельдеу және техникалық шығармашылықтың бастапқы баспалдағы.
Сондықтан Жұлдыз Сүлейменованың «сызуды қайтаруға еңбек етіп жатырмыз» деген мәлімдемесі көптеген мұғалім мен техникалық сала өкілдері көптен көтеріп келе жатқан мәселенің қайта күн тәртібіне шыққанын көрсетіп отыр.
Енді негізгі сұрақ – бұл бастама нақты оқу жоспарына қашан және қандай форматта енеді?
Дайындаған Ұлжан Бақытқызы.
