Қазақстан мектептерінде сынып жетекшісі болуға келісетін мұғалім табу қиындап барады. Педагогтер ондаған баланың тәртібі, ата-аналармен байланыс, түрлі есеп пен ұйымдастыру жұмыстары үшін ай сайын небәрі 8–10 мың теңге қосымша ақы төленетініне наразы. Бұл мәселені 31 арнаның «Информбюро» бағдарламасы арнайы репортажында көтерді. Бұрынғы Мәжіліс депутаты Ирина Смирнова мұндай еңбекақының 10–15 жылдан бері мардымсыз екенін айтса, мектеп басшылары сынып жетекшілігін алуға мұғалімдерді қосымша сағатпен ынталандыруға мәжбүр екенін мойындады, деп жазады Democrat.kz.
31 арнаның «Информбюро» бағдарламасы 10 қарашада қазақстандық мұғалімдердің сынып жетекшілігінен бас тарту себептеріне арналған репортаж жариялады.
Телеарна мәліметінше, педагогтерді бұл міндеттен бас тартуға итермелейтін басты себептердің бірі — жұмыс көлемі мен төленетін қосымша ақының сәйкес келмеуі.
Сынып жетекшісінің міндеті сабақ өткізумен шектелмейді. Ол оқушылардың сабаққа қатысуын, үлгерімін, тәртібін қадағалайды, ата-аналармен сөйлеседі, балалар арасындағы келіспеушіліктерді реттеуге қатысады.
Бұған сынып сағаттары, ата-аналар жиналыстары, байқаулар, сенбіліктер, есептер мен түрлі мониторингтер қосылады.
Ал осындай міндеттер үшін төленетін қосымша ақы айына шамамен 8–10 мың теңгені құрайды.
«Мұғалімдердің айлығы екі есе өсті, сынып жетекшілігінің ақысы өзгермеді»
Репортажға сұхбат берген бұрынғы Мәжіліс депутаты, Қазақстанның білім беру ісінің үздігі Ирина Смирнова сынып жетекшілігіне төленетін ақының тым төмен екенін айтты.
Оның сөзінше, бұл мәселе бірнеше рет көтерілгенімен, әлі шешілмеген.
Ирина Смирнова мұғалімдердің негізгі жалақысы екі есе өскен кезеңде сынып жетекшілігі үшін қосымша ақы бұрынғы деңгейінде қалғанын атап өтті.
Ол соңғы 10–15 жыл бойы аталған еңбектің лайықты бағаланбай келе жатқанын мәлімдеді.
Бұл жағдай мұғалімдердің сынып жетекшілігін қосымша мүмкіндік емес, шамадан тыс жауапкершілік ретінде қабылдауына әсер етіп отыр.
«Қосымша сағат береміз деп көндіреміз»
31 арна тілшілері мектеп басшыларының сынып жетекшісін қалай табатынын да сұрастырған.
Қарағандыдағы Ғ. Мұстафин атындағы мектеп директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары Айгүл Дәутбекова мұғалімдерді сынып жетекшілігін алуға қосымша сабақ сағаттарын беру мүмкіндігімен ынталандыратынын айтқан.
Оның түсіндіруінше, сынып жетекшілігін атқару педагогтердің аттестаттау кезінде қосымша ұпай алуына да ықпал етуі мүмкін.
Яғни мектеп әкімшілігі бұл міндетке педагогтерді тек төленетін ақымен емес, өзге кәсіби мүмкіндіктер арқылы да қызықтыруға тырысады.
Репортажда мұғалімдердің бір бөлігі балаларға деген сүйіспеншілігі мен мамандығына адалдығы үшін сынып жетекшілігін жалғастырып жүргені айтылды.
Алайда қосымша жүктеменің көптігі кәсіби қажуға да әкеліп жатыр.
«Сынып жетекшісі жеке штат болуы керек»
Ирина Смирнова мәселені шешудің басқа жолын да ұсынды.
Оның пікірінше, сынып жетекшілігін мұғалімнің қосымша міндеті ретінде қалдырмай, жеке штаттық лауазымға айналдыруға болады.
Мұндай жағдайда бір педагог бірнеше сыныптың тәрбие және ұйымдастыру жұмыстарымен айналысып, негізгі пәндерден сабақ бермейді.
Бұл ұсыныс пән мұғалімдерінің қосымша жүктемесін азайтуға бағытталған.
Алайда мұндай лауазымды енгізу туралы нақты шешім қабылданғаны жөнінде ақпарат жоқ.
Министрлік жауап бермеді
31 арна журналистері көтерілген мәселеге қатысты Оқу-ағарту министрлігінен де түсініктеме сұраған.
Алайда ведомство мәселе қаралып жатқанын айтып, нақты пікір білдірмеген.
Бұған дейін, 2024 жылғы қазанда Премьер-министр Олжас Бектенов сынып жетекшілігі үшін төленетін қосымша ақыны бюджет мүмкіндіктеріне қарай кезең-кезеңімен 30 пайызға арттыру мәселесі талқыланып жатқанын хабарлаған болатын.
Арадан екі жыл өткен соң мұғалімдер сол төлемнің мардымсыздығын қайта көтеріп отыр.
Қазір мемлекеттік мектептерде сынып жетекшілігі үшін қосымша ақы базалық лауазымдық айлықақының белгілі бір үлесі ретінде есептеледі.
Бастауыш сыныптарда бұл — 50 пайыз, ал 5–11-сыныптарда 60 пайыз.
2026 жылғы базалық лауазымдық айлықақыға сәйкес, есептелетін төлем тиісінше 8 848 және 10 618 теңгені құрайды. Міндетті ұсталымдардан кейін мұғалімнің қолына тиетін сома бұдан аз болуы мүмкін.
Мұғалімнің негізгі жұмысы қайда қалады?
31 арнаның репортажы сынып жетекшілігіне қатысты бұрыннан айтылып жүрген мәселені қайта қозғады.
Бір жағынан, мектептерге оқушылардың тәрбие жұмысын үйлестіретін, ата-аналармен тұрақты байланыс орнататын сынып жетекшілері қажет.
Екінші жағынан, бұл міндетті атқаратын педагогтің өз пәнінен беретін сабағы, оған дайындалуы, оқушы жұмысын тексеруі және кәсіби жауапкершілігі бар.
Сынып жетекшілігіне төленетін ақы өзгермей, жүктеме көбейген жағдайда мұғалімдердің бұл міндеттен бас тартуға ұмтылуы таңғаларлық емес.
Дегенмен ел бойынша қанша мұғалімнің сынып жетекшілігінен ресми түрде бас тартқаны туралы нақты статистика жарияланған жоқ.
Сондықтан мәселені барлық педагог жаппай сынып жетекшілігін тастап жатыр деп емес, мұғалімдердің қосымша жұмысты атқаруға ынтасы төмендеп, мектептерде сынып жетекшісін табу қиындаған жағдай ретінде қарастырған жөн.
Ал 31 арна көтерген негізгі сауал ашық қалып отыр: ондаған баланың тәрбиесі мен күнделікті ұйымдастыру жұмыстарына жауап беретін мұғалімнің еңбегі неге әлі де 8–10 мың теңгемен бағаланып келеді?
